II SA/Po 894/12

Katarzyna Witkowicz-Grochowska – Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 czerwca 2013 r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi K. H. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2012 r. Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego i umorzenia postępowania administracyjnego w zakresie wznowienia robót budowanych postanawia 1. ustanowić dla K. H. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka, 2. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Skarżący K. H. został zwolniony z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie na mocy postanowienia z 21 grudnia 2012 r. W dniu 22 maja 2013 r. skarżący ponownie wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy skarżący argumentował, że różnica pomiędzy wydatkami związanymi z codzienną egzystencją, opłatami za media, obsługą kredytów, a osiąganymi dochodami praktycznie sprowadza się do zera. W związku z tym obciążenie go obowiązkiem uiszczenia kosztów sądowych oraz wynajęcie adwokata spowoduje nieterminowe regulowanie istniejących zobowiązań, zwłaszcza opóźnień w opłacie rat kredytowych lub konieczność zrezygnowania z zakupu lekarstw. Wnioskodawca wskazał, że gospodarstwo domowe prowadzi razem z żoną. Oświadczył, że dochód rodziny stanowi jego renta w wysokości [...]zł brutto miesięcznie, czynsz z wynajmu mieszkania w wysokości [...] zł miesięcznie oraz emerytura żony w wysokości [...]zł brutto miesięcznie. Nadto wnioskodawca oświadczył, że posiada zobowiązania z tytułu zaciągniętego kredytu hipotecznego z ratą około [...] zł miesięcznie i kredytów gotówkowych. Na zakup lekarstw wydaje około [...] zł miesięcznie. Wnioskodawca oświadczył, że posiada dom o powierzchni 57,16 m² na działce o powierzchni 347 m², mieszkanie o powierzchni 36,74 m² oraz działkę o powierzchni 776 m², jako darowizna od ojca. Nadto wskazał, że prócz samochodu osobowego marki Hyundai Accent z 1997r. nie posiada wartościowych ruchomości, ani oszczędności. Wnioskodawca wezwany w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy dodatkowo oświadczył, że wskazane dochody są jedynymi dochodami, jakie uzyskuje rodzina, wskazał przy tym, że jego renta ZUS wynosi [...]zł netto miesięcznie, emerytura żony [...]zł netto miesięcznie oraz z najmu mieszkania [...] zł opodatkowane podatkiem dochodowym. Powyższe okoliczności potwierdził kserokopiami zeznań podatkowych za 2012r. oraz decyzjami ZUS. Następnie wnioskodawca wskazał wysokość rat kredytu hipotecznego w okresie od listopada 2012r. do maja 2013r. – aktualnie [...]zł. Wysokość rat kredytów gotówkowych wynosi [...]zł i [...]zł, koszty zakupu leków w październiku – [...]zł, grudniu -[...]zł, w lutym – [...]zł, marcu – [...]zł w kwietniu - [...]zł. Wnioskodawca oświadczył, że koszty utrzymania samochodu wynoszą [...] zł I rata (OC i NW) i [...] zł I rata (AC), paliwo – [...]zł na miesiąc. Łączna wysokość podatku od nieruchomości za posiadane nieruchomości wynosi [...] zł. za 2013r. Nadto wnioskodawca wskazał wysokość wydatków na media (prąd, gaz, tel. komórkowy, tel. stacjonarny, woda, ścieki, RTV, ubezpieczenie) za okres od grudnia 2012r. do maja 2013r. – ostatnio uiścił kwotę w wysokości [...]zł. Wysokość podatku ryczałtowego od umowy najmu wyniosła w kwietniu [...] zł. W dalszej części uzupełnienia wnioskodawca oświadczył, że wraz z żoną nie posiadają lokat terminowych, nie mają zajęć komorniczych. Kredyt hipoteczny z terminem spłaty w 2017r. zaciągnął na mieszkanie, które obecnie wynajmuje. Pozostałe dwie nieruchomości nie przynoszą dochodu. Kredyty gotówkowe zaciągnął na wyposażenie domu, w którym obecnie mieszka rodzina. Nadto wskazał, że z uwagi na wadę wzroku zobowiązany jest ponieść koszt zakupu specjalnych szkieł korekcyjnych, co stanowi koszt w wysokości około [...]zł. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej "p.p.s.a.") strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Taki szczególny przepis stanowi art. 239 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona której przyznane zostało prawo pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym (prawo pomocy) w zakresie określonym prawomocnym postanowieniem o przyznaniu tego prawa. Skarżący korzysta już ze zwolnienia od kosztów sądowych w całości na mocy prawomocnego postanowienia. Zatem nie ma interesu prawnego w domaganiu się ponownego zwolnienia od kosztów sądowych osoba, która nie ma obowiązku ich uiszczenia. W takiej sytuacji zwolnienie od kosztów sądowych w drodze postanowienia nie może być przyznane i w konsekwencji należy oddalić wniosek w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.). Żądanie obejmujące wydanie orzeczenia o zwolnieniu od kosztów sądowych jest niezasadne, skoro wnioskodawca z takiego zwolnienia już korzysta. Zgodnie z dyspozycją art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 245 § 3 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego swojego utrzymania. Oznacza to, że prawo pomocy ma charakter szczególny i wyjątkowy, a skorzystać z tego uprawnienia mogą jedynie osoby w rzeczywiście ciężkiej sytuacji finansowej, pozbawione majątku, stałego miesięcznego dochodu lub uzyskujące go w takiej wysokości, że nie są w stanie uiścić nawet najmniejszej należności sądowej (bezrobotni, emeryci, renciści, osoby samotnie wychowujące dzieci). Sytuacja majątkowa i rodzinna skarżącego przedstawiona we wniosku o prawo pomocy uzasadnia ocenę, że nie jest on w stanie, bez ograniczeń w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, wygospodarować środków finansowych na poniesienie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Realny miesięczny dochód rodziny, który pozostaje w dyspozycji wnioskodawcy wynosi około [...]zł. Łączne konieczne koszty bieżącego utrzymania domu i rodziny oraz wydatki związane z obsługą zaciągniętych zobowiązań wynoszą [...]zł. miesięcznie. Nadto doliczyć należy koszty wyżywienia, ubioru oraz środków higienicznych i czystości. Wobec powyższego po zaspokojeniu wszystkich niezbędnych wydatków koniecznego utrzymania wnioskodawcy i rodziny nie pozostają już wolne środki, które mógłby przeznaczyć na poniesienie honorarium adwokata. Wnioskodawca w ramach swoich możliwości wykorzystuje także posiadany majątek nieruchomy celem uzyskania dodatkowych dochodów poprzez jego wynajem. Stan zdrowia wskazuje, że ograniczone są jego możliwości zarobkowania oraz zwiększone koszty koniecznego utrzymania poprzez dodatkowe wydatki na leki. Zauważyć należy, że sprawa znajduje się na etapie skargi kasacyjnej, gdzie obowiązuje przymus "adwokacko-radcowski". Wobec powyższego, poniesienie kosztów adwokata w niniejszej sprawie spowoduje uszczerbek w niezbędnych wydatkach koniecznego utrzymania skarżącego i rodziny, a w konsekwencji prowadzi do ograniczenia prawa do sądu. W tym stanie rzeczy należało przyznać prawo pomocy i ustanowić adwokata z urzędu. Podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 249 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. Z powyższych względów, na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska