II SA/Po 894/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi Z.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 19 czerwca 2013 r. Nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego; I. oddala skargę, II. przyznaje adw. M.U. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych 20/100) w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych 20/100) tytułem podatku od towarów i usług. Decyzją z dnia 19 czerwca 2013 r., [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu (dalej powoływane jako "Kolegium"), po rozpatrzeniu odwołania [...], utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy P. (powoływanego dalej jako "Burmistrz") z dnia 22 lutego 2013 r., [...] o odmowie przyznania odwołującemu się dodatku mieszkaniowego. Powyższe rozstrzygnięcia wydano w następującym stanie faktycznym. Wnioskiem z dnia 31 stycznia 2013 r. Z.M. wystąpił do Ośrodka Pomocy Społecznej w P. o przyznanie mu dodatku mieszkaniowego. We wniosku wskazał, że posiada własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego w budynku zarządzanym przez Spółdzielnię Mieszkaniową oś. B. [...] w N. Powierzchnia użytkowa lokalu wynosi 51,70 m2 w tym łączna powierzchnia pokoi i kuchni wynosi 41,20 m2. Czynsz stały i opłaty eksploatacyjne za ostatni miesiąc wyniosły z kolei 449,02 zł. Dane zawarte we wniosku zostały potwierdzone przez zarządcę budynku. Decyzją z dnia 22 lutego 2013 r. (na decyzji wpisano błędną datę: "2012" – uw. Sądu), [...], Burmistrz – działając na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 2, art. 5 ust. 5 pkt 1, art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71 poz. 734 – dalej: u.d.m.) (obecnie tekst jedn. ustawy opubl. został w Dz.U. z 2013 r., poz. 966 – uw. Sądu) – orzekł o odmowie przyznania Z.M. dodatku mieszkaniowego na lokal mieszkalny położony w P. przy ul. S. [...] ze względu na przekroczoną normatywną powierzchnię lokalu mieszkalnego. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że zgodnie z 5 ust. 1 pkt 2 u.d.m. normatywna powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego nie może przekraczać 35,00 m2 (dla jednoosobowego gospodarstwa domowego). W myśl ar. 5 ust. 5 pkt 1 u.d.m. dodatek mieszkaniowy przysługuje, gdy powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie przekracza normatywnej powierzchni o więcej niż 30 %. Dalej Burmistrz podniósł, że w przypadku gospodarstwa domowego [...] byłaby to powierzchnia 45,50 m2 ma (35,00 m2 x 30 % = 45,50 m2). Tymczasem zajmowany zajmowany wnioskodawcę mieszkalny ma powierzchnię 51,70 m2. Odwołanie od decyzji złożył Z.M.. Z przedstawionej przez niego argumentacji wynika, że jego zdaniem wykładnia przepisów ustawy powinna zostać przeprowadzona z uwzględnieniem szczególnych okoliczności sprawy. Zwrócił uwagę, że różnica pomiędzy powierzchnią lokalu, która umożliwiałaby mu uzyskanie dodatku mieszkaniowego a powierzchnią jego lokalu wynosi zaledwie 6,20 m2 i tylko za tę część powinien płacić 100% opłat. Utrzymując decyzję w mocy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. - zwana dalej "K.p.a.") Kolegium wskazało, że pomimo zrozumienia trudnej sytuacji materialnej odwołującego, nie może uwzględnić podniesionych w odwołaniu argumentów i uchylić zaskarżonej decyzji, gdyż odmowa przyznania dodatku mieszkaniowego Z.M. jest prawidłowa. Organ wyjaśnił, iż tryb i zasady przyznawania dodatków mieszkaniowych regulują przepisy u.d.m. oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. Nr 156, poz. 1817 ze zm.). Decyzje w sprawach dodatków mieszkaniowych nie mają charakteru uznaniowego. Organy zobowiązane są do przestrzegania ścisłych reguł w sprawach dodatków mieszkaniowych wynikających z przepisów. Dalej Kolegium wskazało, że dodatki mieszkaniowe przyznawane są osobom spełniającym łącznie wymogi przewidziane w przepisach o dodatkach mieszkaniowych, to jest posiadają tytuł prawny do lokalu i ponoszą wydatki związane z korzystaniem z niego oraz spełniają kryterium dochodowe, a zajmowane mieszkanie – spełnia kryterium metrażowe. Na podstawie akt sprawy organ odwoławczy ustalił, że Z.M. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i zajmuje mieszkanie o powierzchni 51,70 m2. Powierzchnia pokoi i kuchni wynosi 41,20 m2. Dane dotyczące powierzchni lokalu potwierdził na wniosku zarządca. Powierzchnia normatywna w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego wynosząca 35,00 m2 dla jednej osoby nie może przekraczać 30 % (art. 5 ust. 1 pkt 1 u.d.m.). Regulacja zawarta w art. 5 ust. 5 daje możliwość przyznania dodatku mieszkaniowego, jeżeli powierzchnia użytkowa lokalu zajmowanego przez jedną osobę przekracza powierzchnię normatywną o nie więcej niż 30 % - 45,50 m2 albo nie więcej niż 50 % - 52,50 m2 (pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej lokalu nie przekracza 60 %). Dodatek mieszkaniowy przyznaje się na powierzchnię normatywną. Przechodząc do oceny okoliczności sprawy Kolegium podkreśliło, że powierzchnia pokoi i kuchni w lokalu [...] wynosząca 41,20 m2 przekracza 60 % powierzchni użytkowej mieszkania wynoszącej 51,70 m2. Udział bowiem powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej lokalu wynosi 79,69 %. W myśl art. 5 ust. 3 u.d.m. normatywną powierzchnię powiększa się o 15 m2, jeżeli w lokalu mieszkalnym zamieszkuje osoba niepełnosprawna poruszająca się na wózku lub osoba niepełnosprawna, której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. O wymogu zamieszkiwania w oddzielnym pokoju orzekają powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, o których mowa w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm.) (obecnie tekst jedn. ustawy opubl. w Dz.U z 2011 r. Nr 127, poz. 721 ze zm.). Z.M. nie legitymuje się takim orzeczeniem. W skardze Z.M. wskazał, że przesłanki wynikające z przepisów, na które powołuje się organ są nierealne do wykonania. Ponownie podkreślił, że za powierzchnię do 45,40 m2 powinien otrzymać dodatek mieszkaniowy, natomiast dopiero za pozostałe 6,20 m2 powinien płacić 100 % czynszu. Skarżący dodał też, że za przyznaniem dodatku przemawiają takie okoliczności jak ubóstwo, inwalidztwo oraz to, iż w sytuacji, w jakiej się znalazł, jest dyskryminowany. Jego zdaniem nie sposób znaleźć powodu, dla którego osoba posiadająca nieco większy lokal nie może otrzymać dodatku mieszkaniowego. Z.M. dołączył do skargi orzeczenie o zaliczeniu go do drugiej grupy inwalidów. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko. Organ odwoławczy dodał też, że nic nie stoi na przeszkodzie by Z.M. wystąpił do Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Szamotułach o wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 5 ust. 3 u.d.m. Jeżeli stwierdzone zostanie, iż skarżący wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju, będzie on mógł skorzystać z uprawnienia do dodatku. W konkluzji organ podkreślił, że podnoszona w skardze sytuacja materialna i zdrowotna nie może być samodzielną podstawą przyznania dodatku wobec niespełnienia kryteriów ustawowych. W toku rozprawy pełnomocnik skarżącego powtórzyła, że jej mocodawca powinien otrzymać dodatek mieszkaniowy do powierzchni normatywnej lokalu, natomiast pełne opłaty powinien ponosić tylko za nadmetraż. Dodała, że Z.M. nie legitymuje się zaświadczeniem o wymogu zajmowania samodzielnego pokoju w lokalu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że ustawa o dodatkach mieszkaniowych określając przesłanki przyznania tego rodzaju dodatków nie pozwala organom administracji na wydawanie decyzji uznaniowych. Przesłanką konieczną przyznania dodatku jest nieprzekraczanie przez lokal – na który wnioskodawca ubiega się o dodatek – określonego metrażu. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 u.d.m. w przypadku mieszkania zajmowanego przez jedną osobę normatywna powierzchnia użytkowa wynosi 35 m2, a dodatek może być przyznany, jeżeli powierzchnia lokalu nie przekracza 30 %, względnie 50 % (w przypadku lokali, gdzie udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej nie przekracza 60 %) tego normatywu (art. 5 ust. 5 u.d.m.). Z materiału dowodowego zebranego w aktach administracyjnych, zwłaszcza z wniosku o dodatek, potwierdzonego przez zarządcę lokalu, wynika w sposób nie budzący wątpliwości, iż lokal [...] ma powierzchnię 51,70 m2. Oznacza to, że powierzchnia pokoi i kuchni przekracza 60 % powierzchni użytkowej, a sam lokal przekracza ustawowe kryterium przyznania dodatku mieszkaniowego dla takiego lokalu wynoszące 35 m2 + 30 % (45,50 m2). Powyższe oznacza, że Z.M. występując o dodatek mieszkaniowy nie spełnił warunku określonego w art. 5 ust. 5 pkt 1 u.d.m. Wydane decyzje Burmistrza i Kolegium są zatem zgodne z prawem. Odnosząc się do argumentacji przedstawionej w skardze, zgodnie z którą przepisy u.d.m. należy rozumieć w ten sposób, że dodatek powinien być przyznany dla normatywu 45,50 m2, Sąd stwierdza, że argumentacja ta nie jest zasadna. Art. 5 ust. 5 pkt 1 u.d.m. jednoznacznie stanowi, że dodatek mieszkaniowy przysługuje, gdy powierzchnia lokalu nie przekracza normatywnej powierzchni o więcej niż 30 %. Z literalnego brzmienia tego przepisu nie można wyprowadzić wniosku, że dodatek należy się zawsze (bez względu na wielkość lokalu) do określonej powierzchni, a taki wniosek w istocie zamierza wyprowadzić z analizowanego przepisu Z.M.. Sąd pragnie jednocześnie wskazać, że limitów określonych w art. 5 ust. 5 u.d.m. nie należy traktować jako limitów dyskryminujących określone osoby. Ustawodawca był bowiem uprawniony do określenia górnego pułapu metrażu lokalu, którego przekroczenie uniemożliwia uzyskanie dodatku. W przypadku mieszkania [...] przekroczenie ustawowego maksymalnego metrażu wynosi 6,2 m2 i przy pobieżnej analizie sprawy może rzeczywiście rodzić się pytanie, dlaczego posiadanie zaledwie nieco większego lokalu uniemożliwia uzyskanie dodatku mieszkaniowego. Trzeba jednak uświadomić sobie, iż skarżący posiada i utrzymuje na własne potrzeby lokal większy, aniżeli taki, który może być dofinansowywany przez Państwo. Oznacza to, że w sytuacji, jaka występuje w niniejszej sprawie, dofinansowanie ze środków publicznych byłoby w istocie dofinansowaniem potrzeb mieszkaniowych jednej osoby zajmującej lokal o większym metrażu, aniżeli określony w ustawie. W ocenie Sądu przyznanie dodatku w takiej sytuacji mogłoby być nawet postrzegane jako wykraczające poza cel ustawy. Zgodnie z argumentacją przedstawioną przez [...] dodatek mieszkaniowy uzyskaliby wszyscy, nawet np. osoby samotnie zamieszkujące w lokalu o powierzchni 100 m2. Ten skrajny, przywołany tu przykład pokazuje, że limit określony w art. 5 ust. 5 u.d.m. nie jest niesprawiedliwy. Służy on temu, aby dodatki mieszkaniowe skierowane były do osób posiadających w niewielkim stopniu zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. Bez tego limitu byłyby to świadczenie przysługujące każdemu do kosztów utrzymania lokalu mieszkalnego, chociażby był to lokal o znaczącej powierzchni. Uzupełniając powyższe Sąd podkreśla, że podchodzi ze zrozumieniem do sytuacji materialnej i zdrowotnej skarżącego, gdyż rzeczywiście z akt wynika, że sytuacja ta jest dla niego trudna. W świetle ustawy, która wiąże tak organy jak i Sąd, nie jest to jednak wystarczająca przesłanka do przyznania dodatku mieszkaniowego. Jak już podkreślono na wstępie, decyzje wydawane na podstawie u.d.m. nie mają charakteru uznaniowego. Jednocześnie Sąd zwraca uwagę, że w okolicznościach sprawy stan zdrowia skarżącego może ewentualnie być przesłanką przyznania mu dodatku mieszkaniowego na podstawie art. 5 ust. 3 u.d.m., jeżeli orzeczone zostanie, iż skarżący ze względu na stan zdrowia wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. Mając to wszystko na uwadze Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).