II SA/Po 904/08

Katarzyna Witkowicz-Dwornicka – Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 grudnia 2008r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi R.B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia 1. ustanowić dla R.B. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. /-/K. Witkowicz-Dwornicka Skarżący R.B. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że pracuje wraz z żoną, ale koszty utrzymania czteroosobowej rodziny są na tyle duże, że nie stać go na dodatkowe wydatki. Zaciągnięty kredyt i wysokość rat nie pozwala na uiszczenie wynagrodzenia adwokata z wyboru. Z wniosku o prawo pomocy wynika, że wnioskodawca wraz z żoną mają na utrzymaniu dwójkę małoletnich dzieci. Wnioskodawca oświadczył, że wraz z żoną uzyskują dochody z tytułu umowy o pracę w łącznej wysokości [...] zł brutto miesięcznie. W części wniosku dotyczącej posiadanego majątku wnioskodawca podał, że posiada mieszkanie komunalne o powierzchni [...] m², wykupione na własność w 2007r. i na ten cel zaciągnął kredyt z miesięczną ratą w wysokości 580 zł. Wnioskodawca dodał, że jego żona nie ma odrębnego majątku, cały majątek pozostaje we wspólności majątkowej małżeńskiej. Wnioskodawca oszacował miesięczne wydatki na łączną kwotę 1.080 zł (rata w banku – 580 zł, prąd - 170 zł, gaz – 80 zł, media i telefon – 150 zł, wydatki na szkołę dzieci – 100 zł.). Nadto wnioskodawca podał, że nie ma żadnych innych nieruchomości, wartościowych przedmiotów, czy oszczędności. Wnioskodawca wezwany w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) do uzupełniania swojego oświadczenia o stanie majątkowym i dochodach przedłożył kserokopie wyciągów z rachunku bankowego za okres od 1 czerwca 2008r. do 9 grudnia 2008r. oraz PIT-37 za rok 2007, z którego wynika, że wraz z żoną uzyskali dochód brutto z tytułu umowy o pracę w łącznej wysokości [...] zł, co dawało miesięcznie kwotę [...] brutto. Z przedłożonych wyciągów z rachunku bankowego wynika, że z tytułu wynagrodzenia za pracę wpływała łączna kwota około [...] zł w czerwcu, około [...] zł w lipcu + [...] zł z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych, około [...] zł w sierpniu, około [...] we wrześniu, około [...] zł w październiku i około [...] zł w listopadzie. Na rachunek wnioskodawców wpływają także inne dodatkowe kwoty z tytułu sprzedaży różnych przedmiotów w wysokości 44 zł w dniu 2.06. 2008r., 160 zł – 14.07.2008r., 122 zł – 17.07.2008r., 130 zł, 125,50 zł i 119 zł - 22.07.2008r., 190 zł – 7.08.2008r., 400 zł i 410 zł – 18.08.2008r., 397 zł – 23.09.2008r. 400 zł – 29.10.2008r., 445 zł – 26.11.2008r., 421 zł – 8.12.2008r. Na dzień złożenia wniosku o prawo pomocy wnioskodawca dysponował na rachunku kwotą [...] zł., saldo końcowe wyniosło [...] zł, w powyższym okresie na rachunku nie zanotowano sald ujemnych. Z wyciągów wynika, że stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem mieszkania wynoszą: 150 zł na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej, 564 zł - rata kredytu za wykupienie mieszkania, 57,90 zł – za telewizję cyfrową, 98,86 zł + 25 zł za telefon, 200 zł – rata z kredyt w Polanku, około 80 zł na prąd, 50 zł za EasyCom. Łącznie miesięczne stałe wydatki wynoszą około 1.225 zł. Wpis sądowy od skargi w niniejszej sprawie wynosi 200 zł (§2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 221, poz. 2193). Zgodnie z dyspozycją art. 246 §1 pkt 1 cytowanej ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oznacza to, że prawo pomocy ma charakter szczególny i wyjątkowy, a skorzystać z tego uprawnienia mogą jedynie osoby w rzeczywiście ciężkiej sytuacji finansowej, pozbawione majątku, stałego miesięcznego dochodu lub uzyskujące go w takiej wysokości, że nie są w stanie uiścić nawet najmniejszej należności sądowej (bezrobotni, emeryci, renciści, osoby samotnie wychowujące dzieci). Z przedłożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i dochodach wynika, że wnioskodawca jest w stanie ponieść przewidywane koszty sądowe niniejszego postępowania. Otrzymuje wraz z żoną stałe miesięczne wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę wraz z dodatkowymi świadczeniami z funduszu świadczeń pracowniczych. Uzyskuje także dodatkowe dochody ze sprzedaży różnego rodzaju przedmiotów na aukcjach internetowych w wysokości średnio około [...] zł miesięcznie, co w porównaniu z miesięcznymi dochodami stanowi istotne wsparcie domowego budżetu. Wnioskodawca dysponuje więc dodatkowymi możliwościami zarobkowania. Z uzyskiwanych dochodów wnioskodawca terminowo reguluje wszystkie stałe miesięczne należności, łącznie z opłatą na telewizję cyfrową oraz za telefon komórkowy, które wykraczają poza niezbędne koszty bieżącego utrzymania (art. 246 §1 pkt 1 cytowanej ustawy). Zestawiając wysokość uzyskiwanych dochodów - z samego tylko zatrudnienia w wysokości średnio około [...] zł netto miesięcznie - z wysokością stałych kosztów utrzymania mieszkania w łącznej wysokości około 1.225 zł oraz doliczając przeciętne koszty wyżywienia i inne niezbędne wydatki czteroosobowej rodziny, przyjąć należy, że wnioskodawca jest w stanie zaoszczędzić niezbędną kwotę celem pokrycia kosztów sądowych bez uszczerbku w koniecznych wydatkach rodziny. Wnioskodawca nie wskazał przy tym, by zobowiązany był do ponoszenia jakichś dodatkowych, ponadprzeciętnych wydatków. Nie podał, by miał jakieś zaległości w płatnościach swoich zobowiązań. Dysponując rachunkiem bankowym oraz uzyskując stałe wpływy wnioskodawca może również dodatkowo wspomóc się odnawialnym kredytem w tym rachunku. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Koszty sądowe mają charakter należności publicznoprawnych powinny, więc być uiszczane w pierwszej kolejności po pokryciu niezbędnych kosztów bieżącego utrzymania, a nie na końcu, gdy ewentualnie pozostaną jakieś wolne środki. Skoro skarżący dysponuje takimi środkami na rachunku bankowym, powinien w pierwszej kolejności przeznaczyć je na pokrycie kosztów sądowych niniejszego postępowania, których przewidywana wysokość, co do zasady nie powinna przekroczyć kwoty 400 zł i to rozłożonej w czasie. Skarżący może, zatem ponieść koszty sądowe należne w niniejszej sprawy bez uszczerbku w koniecznych swoich wydatkach bieżącego utrzymania. Wysokość uzyskiwanych dochodów uniemożliwia jednak pokrycie rynkowego wynagrodzenia fachowego pełnomocnika ustanowionego z wyboru. Wobec tego należało przyznać skarżącemu prawo pomocy w części poprzez ustanowienie adwokata (art. 246 §1 pkt 2 i art. 245 §3 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 249 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak we wstępie. /-/K. Witkowicz-Dwornicka