II SA/Po 905/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi A. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania; I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 100,- (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. Wójt Gminy decyzją z dnia [...] lipca 2012r., na podstawie art. 83 ust. 1 i 4, art. 86 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody (Dz.U. Nr 92, poz. 880) zezwolił T. P. na usunięcie 4 sztuk drzew - akacji o obwodzie 27-40 cm na działce oznaczonej numerem geodezyjnym 587/1 i ustalił, że wnioskodawca usunie drzewo we własnym zakresie i na swój koszt zachowując wszelkie środki ostrożności oraz zobowiązał do uporządkowania terenu po ścince. Wójt odstąpił od pobrania opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska i wprowadzenie w nim zmian za usunięcie wymienionych w punkcie 1 drzew. Organ I instancji motywował, że drzewa są przeszkodą w prawidłowym zagospodarowaniu działki. Od powyższej decyzji odwołanie złożył A. D. podnosząc, że drzewa określone w decyzji nie są własnością T. P. i nie znajdują się na działce o numerze [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z [...] sierpnia 2012r. na podstawie art. 134 i art. 127 § 1 K.p.a. stwierdziło niedopuszczalność odwołania. Mając na uwadze treść art. 28 K.p.a. oraz art. 83 ust. 1 i art. 90 ustawy o ochronie przyrody SKO uznało iż sprawa nie może być ponownie rozpoznana i rozstrzygnięta, albowiem wnoszący odwołanie nie jest stroną postępowania w rozumieniu art. 28 K.p.a. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z treścią przepisu art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, z wnioskiem o wydanie zezwolenia na usuniecie drzewa może wystąpić jedynie posiadacz nieruchomości na której rośnie drzewo, a jeżeli nie jest on właścicielem, powinien do wniosku załączyć zgodę właściciela. Stronami przedmiotowego postępowania będą więc posiadacz, jak i właściciel nieruchomości jako podmioty uprawnione do żądania wszczęcia tego postępowania na podstawie tytułu prawnego władania nieruchomością. Te właśnie podmioty są adresatami wydanej decyzji. Nie jest nim natomiast odwołujący się. Wnioskowane do usunięcia drzewa zgodnie z wypisem z rejestru gruntów stanowią własność T. i A. P. i te właśnie podmioty są adresatami decyzji i stronami w niniejszej sprawie. W przypadku negatywnego wyniku czynności podjętych w postępowaniu wstępnym, tj. stwierdzenia przesłanek negatywnych z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych organ odwoławczy zgodnie z art. 134 kpa wydaje postanowienie o niedopuszczalności odwołania i nie może wchodzić w ocenę zasadności podnoszonych zarzutów. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł A. D. kwestionując ustalenie organów, że nie jest on właścicielem działki [...] oraz drzew, które chce usunąć wnioskodawca. Przedłożył wypis i wyrys z rejestru gruntów oraz kopię mapy zasadniczej z zaznaczonym położeniem spornych drzew. W odpowiedzi na skargę organ II instancji, powołując się na uzasadnienie zaskarżonego postanowienia, wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga okazała się zasadna, chociaż z innych względów niż podniesiono w skardze. Zgodnie z postanowieniami art. 28 K.p.a. stroną postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Natomiast zgodnie z treścią przepisu art. 83 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2009r., poz. 1220 ze zm.) usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić, z zastrzeżeniem ust. 2 i 2a, po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości. Z zestawienia powyższych przepisów wynika, że z wnioskiem o wydanie zezwolenia może wystąpić posiadacz nieruchomości, a jeżeli nie jest on jej właścicielem, powinien doręczyć jego zgodę. W związku z powyższym w przypadku, gdy posiadacz nieruchomości nie jest jej właścicielem, za stronę postępowania należy uznać zarówno jej posiadacza, jak i właściciela. Obaj w tej konkretnej sprawie będą mieli interes prawny w postępowaniu. W sytuacji natomiast, gdy nieruchomość, na której rosną drzewa i krzewy objęte wnioskiem stanowi przedmiot współwłasności to oczywiście stronami postępowania powinni być wszyscy współwłaściciele nieruchomości, gdyż każdy z nich z racji przysługującego prawa własności będzie miał swój własny interes prawny w takim postępowaniu. Nadto, domniemywa się, że między innymi drzewa i krzewy rosnące na granicy, służą do wspólnego użytku sąsiadów. Z punktu widzenia postępowań w sprawie zezwoleń na usunięcie drzew i krzewów oznacza to, że wszyscy sąsiedzi, pomiędzy którymi rośnie drzewo lub krzew będą stronami postępowania. Vide: Krzysztof Gruszecki Komentarz do art. 83 ustawy o ochronie przyrody i cytowane tam opracowania. W orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że stroną postępowania w przedmiocie usunięcia drzew i krzewów jest posiadacz nieruchomości, a jeżeli nie jest on jednocześnie właścicielem - to także jej właściciel, gdyż oboje mają interes prawny w rozumieniu art. 28 K.p.a. w toczącym się postępowaniu. Nie jest stroną postępowania prowadzonego na podstawie wyżej wskazanego przepisu właściciel nieruchomości sąsiedniej, bowiem nie można przypisać mu interesu prawnego w rozumieniu art. 28 K.p.a. (teza wyr. WSA w Białymstoku z 30 marca 2010r., sygn. akt II SA/Bk 762/09, dostępne www.cbois.gov.pl) W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy przyjął, że skarżący nie jest stroną postępowania w sprawie z wniosku o usunięcie drzew na działce nr [...], gdyż nie jest jej właścicielem oraz że drzewa, których wniosek dotyczy nie znajdują się na działce, której właścicielem jest skarżący (nr [...]). Skarżący nie ma zatem interesu prawnego, by być stroną przedmiotowego postępowania administracyjnego. Dokonując analizy zebranego materiału dowodowego w sprawie Sąd stwierdził, że akta administracyjne nie zawierają jednoznacznej informacji wskazującej, na której działce rosną przedmiotowe drzewa. Wprawdzie organ I instancji powołuje się na oględziny podczas których nie stwierdzono w obrębie zadrzewień gatunków chronionych, to jednak w aktach sprawy brak protokołu z tych oględzin. Z materiału dowodowego zebranego w sprawie nie wynika, że organy ustaliły rzeczywiste położenie drzew objętych wnioskiem o usunięcie. Tym bardziej żadnych ustaleń w tym zakresie nie poczynił organ odwoławczy. Zwłaszcza, że odwołujący się kwestionuje położenie spornych drzew. Wydając zaskarżone postanowienie Kolegium poprzestało jedynie na okoliczności, że odwołujący się nie jest właścicielem działki nr [...], której dotyczy wniosek o usunięcie. W istocie okoliczność ta jest bezsporna, skarżący natomiast kwestionuje położenie drzew twierdząc, że drzewa objęte wnioskiem o usunięcie znajdują się na jego działce o nr [...]. Orzeczenie organu II instancji o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym zebranym w niniejszej sprawie. Zatem - konieczne jest ustalenie na jakiej działce w dacie wydania zaskarżonego postanowienia rosły sporne drzewa. Dopiero, poparte dowodami, ustalenia w tym zakresie pozwolą na rozstrzygnięcie, czy skarżącemu przysługuje przymiot strony niniejszego postępowania. W ocenie Sądu, poczynione przez organ drugiej instancji ustalenia nie odpowiadają wymogom ustanowionym w art. 7 K.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie m. in. słuszny interes obywateli oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia w tym celu całego materiału dowodowego, tj. dowodów dotyczących wszystkich mających znaczenie prawne dla sprawy faktów (art. 77 § 1 K.p.a.). Organ odwoławczy wydając zaskarżone orzeczenie winien dysponować dowodami potwierdzającymi zaistnienie określonych faktów skutkujących stwierdzeniem niedopuszczalności odwołania i winien wskazać je w uzasadnieniu postanowienia (art. 124 §2 K.p.a. i art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 126 K.p.a.). Oceniając w świetle powyższego zaskarżone postanowienie Sąd uznał, że zostało one wydane z naruszeniem wskazanych przepisów postępowania administracyjnego i jest wadliwe w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. W konsekwencji, zaskarżone postanowienie uchyla się spod kontroli sądowej, albowiem w aktach sprawy brak jest dokumentów źródłowych uzasadniających prawidłowość jego wydania. W ponownym postępowaniu organ odwoławczy ustali rzeczywiste położenie spornych drzew i na tej podstawie stosując zasady wynikające z art. 28 K.p.a. i art. 83 ustawy o ochronie przyrody dotyczące ustalenia stron postępowania w sprawie o usunięcie drzew rozstrzygnie, czy skarżący posiada interes prawny w toczącym się postępowaniu, czy też nie. Przy czym ustalenia organu zostaną szczegółowo przedstawione w orzeczeniu rozstrzygającym niniejszą sprawę. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 200 oraz art. 154 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270) Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.