II SA/Po 908/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Jan Szuma Protokolant st. sekr. sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi H. M. na decyzję Lekarz Weterynarii z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za badania laboratoryjne oddala skargę Sygn. akt II SA/Po [...] Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z [...] sierpnia 2019 r. nr [...] Lekarz Weterynarii ([...]LW), po rozpatrzeniu odwołania [...] od decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii w [...] (PLW) z [...] maja 2019 r. znak [...] nakazującej zapłatę kwoty [...]zł w związku z wynikiem badań mikrobiologicznych, które wykazały naruszenie przepisów, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzję tę wydano w następujących okolicznościach. [...] kwietnia 2019 r. PLW pobrał do badania 5 próbek kiełbasy śląskiej w zakładzie [...]protokół nr [...]). Badanie próbek przeprowadzono [...] kwietnia 2019 r. w Zakładzie Higieny Weterynaryjnej [...] w [...] (ZHW) i stwierdzono obecność Listerii monocytogenes w 25 g. Zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 8 lit. b ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1557, dalej: u.I.W.) Inspekcja pobiera opłaty za badania laboratoryjne próbek pobranych w czasie sprawowania nadzoru, jeżeli wyniki tych badań wykażą naruszenie przepisów. Cena za oznaczanie ogólnej liczby drobnoustrojów w produktach pochodzenia zwierzęcego określona została w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 grudnia 2006 r. w sprawie sposobu ustalania i wysokości opłat za czynności wykonywane przez Inspekcję Weterynaryjną, sposobu i miejsc pobierania tych opłat oraz sposobu przekazywania informacji w tym zakresie Komisji Europejskiej (Dz. U. z 2013 r. poz. 388); załącznik nr [...] opłaty za badania laboratoryjne wykonywane przez Inspekcję Weterynaryjną; pozycja [...] Badania mikrobiologiczne produktów pochodzenia zwierzęcego oraz pasz i ich komponentów: pkt [...] a badania w kierunku Listeria monocytogenes: wykrywanie obecności w 25g [...] zł/próbka. Łączna kwota należności za ww. badanie wynosi [...] zł. W związku z powyższym wynikiem PLW [...] kwietnia 2019 r. przeprowadził w ww. przedsiębiorstwie strony kontrolę. Następnie [...] kwietnia 2019 r. działając z mocy prawa wystawił stronie rachunek na ww. kwotę. Inspektorzy PLW [...] kwietnia 2019 r. w trakcie kontroli przedsiębiorstwa sporządzili notatkę z wypowiedzi H. M., który wskazał, że wyniki badań ZHW są niewiarygodne, gdyż przed poborem próbek do badań umieścił asortyment tj. kiełbasę śląską w kuchence mikrofalowej w celu usunięcia patogenów chorobotwórczych. [...] maja 2019 r. PLW wydał decyzje nakazującą stronie zapłatę tej kwoty w związku z wynikiem badań mikrobiologicznych. W odwołaniu od tej decyzji H. M. zakwestionował rzetelność badań ZHW. Jego zdaniem kara jest niezasadna z uwagi na fakt, że w 3 próbkach nie wykryto obecności Listeria monocytogenes. ZHW w [...] na wniosek [...]LW wydało opinię w związku ze stanowiskiem odwołującego. Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję [...]LW stwierdził, że rozbieżności co do wyników laboratoryjnych badanych próbek wynikają z tego, że każdy wynik jest indywidualny i odnosi się do konkretnej próbki, co obrazuje sprawozdanie z badań z [...] kwietnia 2019 r., gdzie Listeria monocytogenes została stwierdzona w 25 g, w 2 na 5 próbek. Porównując wyniki badań próbek należy uwzględnić, że rozmieszczenie mikroorganizmów w żywności najczęściej nie jest jednolite. Próbki pobierane nawet równolegle nie są takie same i może wystąpić sytuacja, że wyniki badania tych próbek będą się od siebie różniły. Zatem kwestionowanie wiarygodności wyników badań jest nieuzasadnione. [...]LW wskazał, że wyniki laboratoryjne wykazały naruszenie pkt 1.2 rozdziału I (Kryteria bezpieczeństwa żywności) załącznika 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2073.2005 z dnia 15 listopada 2005 r. w sprawie kryteriów mikrobiologicznych dotyczących środków spożywczych (Dz. U. L 338 z [...].12.2005 r. s. 1). Organ stwierdził, że ZHW jako laboratorium urzędowe działa na mocy u.I.W. i posiada akredytację do wykonywania badania. Kompetencje techniczne personelu weryfikowane są poprzez udział w wewnętrznej kontroli zapewnienia jakości wyników badań oraz w badaniach biegłości organizowanych przez laboratorium referencyjne [...] Instytut Weterynaryjny – [...] Instytut Badawczy w [...]. Odnosząc się do badań próbek kiełbasy śląskiej [...]LW stwierdził, iż zostały one dostarczone do laboratorium [...] kwietnia 2019 r. zgodnie z obowiązującymi wymogami w stanie schłodzonym, zabezpieczone plombą IW. Próbki przed badaniem przechowywano w odpowiedniej temperaturze. [...] kwietnia 2019 r. rozpoczęto badania: wykonano naważki, z których przygotowano zawiesiny wyjściowe. Następnie poddano je inkubacji i kolejnym etapom badania zgodnie z procedurą badawczą [...] W 2 próbkach uzyskano wyniki dodatnie – wykryto obecność DNA Listeria monocytogenes, natomiast 3 próbki dały wyniki ujemne. Zgodnie z wymaganiami dodatnie wyniki badań metodą real-time PCR zostały potwierdzone metodą referencyjną zgodnie z normą [...] Wszystkie etapy badania, łącznie z testami potwierdzającymi, przeprowadzono zgodnie z ww. normą. Na podstawie uzyskanych wyników potwierdzono obecność Listeria monocytogenes w 2 próbkach. Sprawdzenie zapisów związanych z wykonaniem analiz użytych odczynników oraz zapisy ze sprawdzeń wyposażenia pomiarowo-badawczego wykazało, że proces badawczy przebiegał prawidłowo. Z kolei podgrzewanie próbek w kuchence mikrofalowej można uznać za manipulację w celu sfałszowania wyników. Jednakże fale kuchenki mikrofalowej nie podgrzewają równomiernie żywności i nie gwarantują zabicia obecnych drobnoustrojów. Listeria monocytogenes jest drobnoustrojem charakteryzującym się wysoką odpornością na działanie niekorzystnych czynników środowiskowych, jak niskie PH, czy krótkotrwałe podgrzewanie. Inaktywację komórek bakteryjnych uzyskuje się w temp. powyżej 75şC. Kończąc [...]LW stwierdził, że konstrukcja art. 30 ust. 1 pkt 8 lit. b u.I.W. nie pozostawia wyboru PLW do ewentualnego odstąpienia od nakazania zapłaty za badania, które wykazały naruszenie przepisów. Reguły należytej staranności higienicznej zakładów produkujących żywność wymagają stałej dbałości o utrzymanie stanu, w którym ryzyko zaistnienia i rozprzestrzenienia się bakterii będzie minimalne lub wyeliminowane. [...]LW nie znalazł zaś podstaw do uwzględnienia odwołania. W skardze na powyższa decyzję H. M. zarzucił organowi II instancji rażące naruszenie prawa. Podniósł, iż tylko w dwóch próbkach znaleziono patogeny, a w kolejnych ich nie było. Zdaniem skarżącego podważa to wiarygodność badań, tym bardziej, że laboratorium jest zależne od organu. Tym samym organ staje się sędzią we własnej sprawie. Nadto skarżący zarzucił brak rzetelności w ustaleniu kwoty nałożonej opłaty. W odpowiedzi [...]LW wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Sąd uznał skargę za niezasadną. Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej oraz rozporządzenia w sprawie sposobu ustalania i wysokości opłat za czynności wykonywanych przez Inspekcję Weterynaryjną, sposobu i miejsca pobierania tych opłat oraz sposobu przekazywania informacji w tym zakresie Komisji Europejskiej. Zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 8 lit. b) u.I.W. Inspekcja pobiera opłaty za badania laboratoryjne próbek pobranych w czasie sprawowania nadzoru, jeżeli wyniki tych badań wykażą naruszenie przepisów (...). Przepis § 9 ust. 2 ww. rozporządzenia określa zaś, że za badania laboratoryjne próbek pobranych podczas sprawowania nadzoru, jeżeli wyniki badań tych próbek wykażą naruszenie przepisów, pobiera się opłaty w wysokości określonej w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Wedle załącznika nr 2 pkt 13.9a za badanie mikrobiologiczne produktów pochodzenia zwierzęcego oraz pasz i ich komponentów w kierunku Listeria monocytogenes - wykrywanie obecności w 25 g opłata wynosi [...] zł. Bezsporne w niniejszej sprawie jest, że PLW [...] kwietnia 2019 r. dokonał w Przedsiębiorstwie należącym do skarżącego poboru prób urzędowych wyrobu gotowego w kierunku stwierdzenia obecności Listeria monocytogenes w 25 g w wyrobie gotowym kiełbasa śląska. Następnie PLW został powiadomiony przez akredytowane laboratorium urzędowe – Zakład Higieny Weterynaryjnej w [...], że w dwóch na pięć prób ww. badanego wyrobu gotowego stwierdzono obecność Listeria monocytogenes (co potwierdza sprawozdanie z badania z [...].04.2019 r.). Również tej okoliczności skarżący nie kwestionuje. W świetle powyższego stwierdzić należy, iż rację miały organy orzekające przyjmując, że skoro w wyniku badania próbek pobranych z Przedsiębiorstwa skarżącego stwierdzono obecność Listeria monocytogenes, to należy skarżącego obciążyć kosztami tychże badań. Zdaniem Sądu, w świetle wyżej powołanych przepisów bez znaczenia jest, że jedynie badania dwóch spośród pięciu próbek dały wynik pozytywny na obecność Listeria monocytogenes. Skoro wyniki badań wykazały naruszenie przepisów rozporządzenia – art. 5 ust. 1 w zw. z pkt 1.2 załącznika I do rozporządzenia Komisji (WE) nr 2073/2005 z dnia 15 listopada 2005 r. w sprawie kryteriów mikrobiologicznych dotyczących środków spożywczych (Dz.U.UE.L. 338 z 22.12.2005 r.), to Powiatowy Lekarz Weterynaryjny zobowiązany był na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 8 lit. b u.I.W. w zw. z § 9 ust. 2 w zw. z pkt 13.9a zał. nr 2 rozporządzenia w sprawie sposobu ustalania i wysokości opłat za czynności wykonywanych przez Inspekcję Weterynaryjną (...) zobowiązać skarżącego do zapłaty kwoty [...]zł za każdą z wykonanych 5 prób. Jednocześnie Sąd pragnie stwierdzić, że poza zakresem kognicji Sądu w niniejszej sprawie są podnoszone przez skarżącego kwestie tak rzetelności wykonanych badań, jak i rzekomej zależności laboratorium badawczego z organami Inspekcji Weterynaryjnej prowadzącymi sprawę. Stosownie do przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: P.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Granice niniejszej sprawy ograniczają się do oceny, czy organy weterynaryjne miały podstawy faktyczne i prawne do zobowiązania skarżącego do uiszczenia opłaty za badania laboratoryjne próbek. Skoro zaś bezspornie akredytowane laboratorium ZHW przeprowadziło badania próbek pozyskanych z Przedsiębiorstwa skarżącego, a badania te dały wynik świadczący o naruszeniu prawa (stwierdzono obecność Listera monocytogenes) oznacza to, że istniały przesłanki do obciążenia skarżącego orzeczoną opłatą. Na marginesie Sąd wskazuje, że organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśnił stronie – kierując się zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 K.p.a.) - zarówno okoliczności pobrania próbek z przedsiębiorstwa skarżącego, jak i kwestii działania na mocy u.I.W. akredytowanego laboratorium urzędowego – ZHW. W tym stanie sprawy, stwierdziwszy, że wydane w sprawie decyzje są zgodne z prawem, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.