II SA/Po 909/18

Dnia 20 grudnia 2018 roku Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Robert Talaga po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2018 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku I. G. i D. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi I. G. i D.G. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] roku, nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji w sprawie doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem postanawia odmówić przyznania prawa pomocy /-/ R. Talaga Pismem z dnia 27 września 2018 roku I. G. i D. G. wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika. W odpowiedzi na wezwanie Sądu skarżący złożyli wypełniony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy dla osób fizycznych w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z informacji zawartych we wniosku wynika, że I. i D. G. prowadzą wspólne gospodarstwo domowe z jednym pełnoletnim i jednym małoletnim synem. Ich łączne dochody obejmują świadczenie rentowe KRUS wnioskodawczyni w wysokości [...] zł netto oraz dochody wnioskodawcy z prowadzonego gospodarstwa rolnego w wysokości [...] zł netto. Pełnoletni syn wnioskodawców poszukuje prac i obecnie pomaga w gospodarstwie rolnym. Wnioskodawcy są właścicielami domu jednorodzinnego o powierzchni [...] m² (wartość szacunkowa [...] zł) oraz nieruchomości rolnej o powierzchni [...] ha (wartość szacunkowa [...] zł), które obejmuje pole uprawne w tym [...] ha łąki, [...] budynki gospodarcze (wartość szacunkowa [...] zł), a także ciągnik [...] (wartość [...] zł), brony tarczowe (wartość [...] zł), siewnik (wartość [...] zł), przyczepa (wartość [...] zł). Wnioskodawcy posiadają również samochód osobowy [...] (wartość [...] zł), samochód osobowy [...] (wartość [...] zł), motor (wartość [...] zł), ciągnik (wartość [...] zł), wał (wartość [...] zł), przyczepę (wartość [...] zł). Jednocześnie oszacowali zobowiązania i stałe wydatki w następujący sposób: gaz – [...] zł, woda – [...] zł, opał – [...] zł, telefon – [...] zł, jedzenie – [...] zł, paliwo – [...] zł, nauka – [...] zł, ubrania – [...] zł, wywóz nieczystości – [...] zł, podatek rolny – [...] zł, prąd – [...] zł, OC samochodów i przegląd – [...] zł, OC ciągnika i przegląd – [...] zł, środki do produkcji rolnej: smary, oleje – [...] zł, nawozy, środki ochrony roślin – [...] zł, rata kredytu samochodowego – [...] zł (zastaw rejestrowy na kwotę [...] zł do [...] roku), kredyt hipoteczny (wypowiedziany) – [...] zł. W uzasadnieniu wniosku I. G. i D. G. argumentowali, że gospodarstwo rolne jest niewypłacalne, a brak płynności finansowej jest spowodowany wypowiedzianym kredytem hipotecznym w [...] na kwotę [...] zł oraz zadłużeniem z tytułu nawozów w spółdzielni produkcyjnej – [...] zł, a także brakiem środków finansowych spowodowanym zajęciami komorniczymi oraz brakiem możliwości zaciągnięcia kredytu. Wnioskodawcy wskazali też na wymoknięcie upraw oraz części plonów spowodowanym nawalnymi deszczami oraz na suszę, która spowodowała [...] strat w uprawach w 2018 roku. Ponadto zaznaczyli, że są nękani działaniami sąsiada w kwestii nadzoru budowlanego, a wnioskodawczyni przebyła w 2016 roku dwie operacje prawej ręki i posiada I grupę inwalidzką. W ramach uzupełnienia wniosku wnioskodawcy ujawnili, że otrzymują dodatkowo bezpośrednie dopłaty do gruntów ornych w wysokości ok. [...] zł rocznie. W tym względzie wyjaśnili, że prowadzą produkcję roślinną, sieją kukurydze, jęczmień i pszenicę. Poniesione z tego tytułu nakłady w 2018 roku objęły: nawozy – [...] zł, opłaty za ropę – [...] zł, "kombajnowanie" – [...] zł, a także wydatki na środki ochrony roślin. Wnioskodawcy nie określili jednak uzyskanego przychodu z prowadzonej produkcji roślinnej uzasadniając to wielotygodniową suszą, która spowodowała [...] straty w uprawach. Co więcej podkreślili, że takie okoliczności uniemożliwiły zebranie wartościowego ziarna pod zasiew na przyszły rok wymuszając zakup drogiego materiału siewnego na przyszłość. Wnioskodawcy ujawnili natomiast, że od 5 lat prowadzą działalność usługową polegającą na suszeniu kukurydzy, ale z powodu wymoknięć i nawalnych deszczy w 2017 roku nie uzyskali żadnego dochodu. W konsekwencji z powodu ponoszonych start działalność została zawieszona z dniem 30 listopada 2018 roku. Wnioskodawcy wyjaśnili również, że komornik zajął ich dwa konta bankowe z uwagi na konieczność spłaty wierzytelności w wysokości [...] zł. Dodatkowo przedłożyli: - postanowienie komornika z dnia [...] roku o obowiązku zapłaty [...] zł wraz z podatkiem z tytułu wierzytelności spółka A; - nakaz zapłaty z dnia [...]roku na rzecz A. B. na kwoty [...] zł z odsetkami; a także nakaz zapłaty z dnia [...] roku na rzecz zakładów przemysłu ziemniaczanego kwoty [...] zł. Ponownie powołali się również na wymagalny kredyt hipoteczny w wysokości ok. [...] zł. Prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w myśl art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. t.j. z 2018 roku, poz. 1302), dalej jako "P.p.s.a.". Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym (por. postanowienie NSA z dnia 6 lipca 2011 roku, sygn. akt I OZ 468/11, postanowienie NSA z dnia 6 lipca 2011 roku, sygn. akt I OZ 466/11, postanowienie NSA z dnia 28 czerwca 2011 roku, sygn. akt z sygn. akt II OZ 504/11; por. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z przepisów ustawy wynika, że strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, iż zachodzą przesłanki do udzielenia jej prawa pomocy w żądanym zakresie. Zatem ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na stronie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. W rozpoznawanej sprawie wnioskodawcy posiadają stale źródła miesięcznych dochodów w wysokości ok. [...] zł netto, którymi mogą swobodnie dysponować decydując o ich przeznaczeniu. Roczny dochód z samego prowadzenia gospodarstwa rolnego wynosi [...] zł ([...] zł miesięcznie). Dodatkowo wnioskodawcy uzyskują dochody z dopłat rolnych w wysokości ok. [...] – [...] zł z tytułu prowadzonej produkcji rolnej. W tym miejscu należy podkreślić, że wnioskodawcy nie wyjaśnili jaka jest wysokość uzyskiwanych przez nich przychodów z tytułu prowadzonej produkcji rolnej, a jedynie powołali się na okoliczności ograniczające ich uzyskiwanie oraz na wysokość ponoszonych nakładów. Ponadto wnioskodawcy pozostają właścicielami kilku nieruchomości oraz majątku, którego wartość przekracza milion złotych. W takiej sytuacji należy przyjąć, że prawo pomocy nie może być przyznane, gdyż wnioskodawcy posiadają stałe dochody w znacznej wysokości pochodzące z różnych źródeł oraz majątek o znacznej wartości. Posiadane takich zasobów należy uznać za stanowiące wystarczające źródło pokrycia kosztów prowadzonego postępowania sądowo-administracyjnego. Osobne zagadnienie stanowi obsługa zadeklarowanych przez wnioskodawców zobowiązań cywilnoprawnych z tytułu zaciągniętych kredytów, które niewątpliwie wymagają przeznaczenia na ten cel dodatkowych środków finansowych. Samo zadeklarowanie zobowiązań finansowych nie uzasadnia jednak twierdzenia, że są to wydatki, uzasadniające przyznanie prawa pomocy. Szczególnie wobec braku w niniejszej sprawie argumentów do stwierdzenia, że strona wnioskująca posiada wydatki o charakterze cywilnoprawnym, którym należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami o charakterze publicznoprawnym. Zobowiązania cywilnoprawne, co do zasady nie mają bowiem pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowoadministracyjnego, które powinny być ponoszone w pierwszej kolejności (por. postanowienie NSA z dnia 15 czerwca 2012 roku, sygn. akt I FZ 189/12, por. www.orzeczenia.nsa.gov.p). Z tytułu zadeklarowanych zobowiązań finansowych wnioskodawcy nie mogą zatem zostać uznani za osoby, które nie są w stanie bez dodatkowego wsparcia poprowadzić swoich spraw. Reasumując powyższe należy stwierdzić, że wnioskodawcy nie wykazali, że nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Szczególnie w sytuacji, w której deklarowane zobowiązania znajdują pokrycie w posiadanym przez nich majątku o znacznej wartości i o nie ma powodów aby ich ponoszeniu przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W rezultacie niezasadny pozostaje wniosek o przyznanie prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 § 1 i § 1, art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia. /-/ R. Talaga