II SA/Po 910/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędzia WSA Maria Kwiecińska Protokolant St. sekretarz sąd. Joanna Wieczorkiewicz-Skoczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi T. G. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia ... 2014 r. Nr ... w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pieniężnego oddala skargę W dniu 14 kwietnia 2014 r. T.G. zwrócił się do Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z wnioskiem o przyznanie świadczenia pieniężnego określonego w ustawie z dnia 7 maja 2009 r. o zadośćuczynieniu rodzinom ofiar zbiorowych wystąpień wolnościowych w latach 1956-1989 (Dz. U. Nr 91, poz. 741 ze zm.), dalej: ustawa, jako osoba przysposobiona przez C. G. zmarłego tragicznie w 1990 r. Wnioskodawca wyjaśnił, że jego ojciec C. G. brał udział w wydarzeniach Poznańskiego Czerwca 1956 r. i został aresztowany13 lipca 1956 r., a następnie zwolniony w dniu 23 października 1956 r. W czasie aresztowania stracił zdrowie w wyniku licznych pobić. Zmarł w 1990r . Następnie w piśmie z dnia 6 maja 2014 r. T.G. wskazał, że jego ojciec C. G. został pochowany ... 1991 r., zaś do dnia dzisiejszego nie wypłacono mu odszkodowania za polityczne więzienie, torturowanie i poniżanie ojca i całej jego rodziny. Dodał, że okoliczności śmierci ojca nie są wyjaśnione. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia ...2014 r. nr ...na podstawie art. 1 ust. 1 i 2, art. 2, art. 3, art. 5, art. 6 ust.1, 3 i 4 ustawy o zadośćuczynieniu rodzinom ofiar zbiorowych wystąpień wolnościowych w latach 1956-1989 odmówił przyznania świadczenia pieniężnego w wysokości 50.000 zł tytułem zadośćuczynienia za śmierć C. G.. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że mając na uwadze podaną we wniosku datę śmierci C. G. (1990 r.) poinformował wnioskodawcę o przesłankach przyznania zadośćuczynienia z ustawy z dnia 7 maja 2009 r. Wnioskodawca podtrzymał swe żądanie. Na podstawie wniosku T. G. Szef Urzędu stwierdził, że śmierć C. G. wydarzyła się w 1990r ., a data ta nie zawiera się w przedziale czasowym zawartym w art. 1 ust. 1 ustawy. W związku z tym brak był podstaw do przyznania świadczenia. Na marginesie organ wskazał, iż rozumie rozżalenie zainteresowanego spowodowane represjami, jakie spotkały jego ojca w czasach Polski Ludowej, nie jest to jednak istotą sprawy w tym indywidualnym przypadku, ponieważ ustawodawca miał na celu zadośćuczynić rodzinom ofiar zbiorowych wystąpień wolnościowych z lat 1956-1989. T.G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższą decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, nie zgadzając się z jej rozstrzygnięciem. W odpowiedzi Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie przed Sądem w dniu 13 stycznia 2015 r. skarżący wyjaśnił, że śmierć ojca, pochowanego w 1991 r. prawdopodobnie nie miała związku z uczestnictwem ojca w wydarzeniach w czerwcu 1956 r. Dodał, że nie zna okoliczności śmierci ojca, natomiast w tej sprawie zwracał się do Prokuratury Rejonowej S. pismem z dnia 14 listopada 2014 r., którego kopię złożył do akt, równocześnie okazał do wglądu odpis skrócony aktu zgonu C. G. urodzonego dnia ... 1930 r., a zmarłego dnia ... 1991 r. Powyższy dokument o nr ... zwrócono skarżącemu. Skarżący na pytanie Przewodniczącego podał, że ojciec nie zmarł śmiercią naturalną, albo ktoś go uśmiercił, albo sam popełnił samobójstwo. W trakcie podawania ustnych motywów wyroku skarżący oświadczył, że opuszcza salę rozpraw i "nie będzie tego wysłuchiwał", a następnie bez wysłuchania całości uzasadnienia, a także pouczenia o przysługujących mu środkach zaskarżenia, opuścił salę rozpraw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga okazała się bezzasadna. Przedmiotem skargi T. G. w niniejszej sprawie jest decyzja Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia ...2014 r., którą to odmówiono skarżącemu przyznania świadczenia pieniężnego w wysokości 50.000 zł tytułem zadośćuczynienia za śmierć jego ojca C. G.. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji były przepisy ustawy z dnia 7 maja 2009 r. o zadośćuczynieniu rodzinom ofiar zbiorowych wystąpień wolnościowych w latach 1956-1989 (Dz. U. Nr 91, poz. 741 ze zm.), dalej: ustawa. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy, określa ona zasady zadośćuczynienia członkom rodzin osób, które na skutek działań wojska, milicji i innych organów aparatu bezpieczeństwa poniosły śmierć w związku z wystąpieniami wolnościowymi na rzecz odzyskania przez Państwo Polskie suwerenności, niepodległości oraz respektowania praw człowieka i obywatela w czerwcu 1956 r. w Poznaniu, w październiku 1957 r. w Warszawie, w grudniu 1970 r. na Wybrzeżu (w Elblągu, Gdańsku, Gdyni i Szczecinie), w czerwcu 1976 r. w Radomiu, w okresie stanu wojennego trwającego od dnia 13 grudnia 1981 r. do dnia 22 lipca 1983 r. oraz w trakcie tłumienia manifestacji lub strajków w latach 1983-1989. Zadośćuczynienie, o którym mowa w ust. 1, polega na przyznaniu jednorazowego świadczenia pieniężnego, zwanego dalej "świadczeniem pieniężnym" (ust. 2). Przepis art. 3 ust. 1 ustawy przewiduje, że każdemu członkowi rodziny przysługuje świadczenie pieniężne w wysokości 50.000 zł. Przy czym, jak stanowi art. 2 ust. 1 za członków rodziny osób, o których mowa w art. 1 ust. 1, zalicza się ich: 1) małżonka, 2) dzieci własne oraz dzieci przysposobione, 3) rodziców oraz osoby przysposabiające. W okolicznościach niniejszej sprawy kluczową, albowiem decydującą o treści rozstrzygnięcia okolicznością był fakt, iż śmierć ojca skarżącego – C. G. nastąpiła w 1991 r., a więc po upływie okresu lat 1956-1989, w którym na skutek działań wojska, milicji i innych organów aparatu bezpieczeństwa obywatele Rzeczpospolitej Polskiej ponieśli śmierć w związku z wystąpieniami wolnościowymi na rzecz odzyskania przez Państwo Polskie suwerenności, niepodległości oraz respektowania praw człowieka i obywatela w czerwcu 1956 r. w Poznaniu, w październiku 1957 r. w Warszawie, w grudniu 1970 r. na Wybrzeżu (w Elblągu, Gdańsku, Gdyni i Szczecinie), w czerwcu 1976 r. w Radomiu, w okresie stanu wojennego trwającego od dnia 13 grudnia 1981 r. do dnia 22 lipca 1983 r. oraz w trakcie tłumienia manifestacji lub strajków w latach 1983-1989. Należy zauważyć, że skarżący, jako okoliczności uzasadniające złożenie wniosku wskazywał zdarzenia, które miały miejsce w okresie od lipca do października 1956 roku. W związku z powyższym, w ocenie Sądu, wobec bezspornej okoliczności, iż śmierć ojca skarżącego nastąpiła w dniu ... 1991 r., prawidłowo Szef Urzędu uznał, iż brak jest podstaw do przyznania skarżącemu żądanego świadczenia pieniężnego. Sąd pragnie również zaznaczyć, że trafnie w sentencji zaskarżonej decyzji organ wskazał, iż odmawia przyznania świadczenia pieniężnego w kwocie 50.000 zł. Zważyć należy, iż przepis art. 3 ust. 1 ustawy przewiduje, że przyznanie tego świadczenia członkowi rodziny, który o to wystąpi – jeżeli zostanie stwierdzone, że zostały spełnione przesłanki do jego przyznania – następuje w tej właśnie kwocie. W rezultacie, w sytuacji, gdy wnioskodawca nie spełnia przesłanek do przyznania świadczenia należy mu odmówić jego przyznania również w tej kwocie. Na marginesie Sąd wyjaśnia, że skarżący prawidłowo wniósł do tutejszego Sądu skargę na powołaną decyzję Szefa Urzędu z dnia ...2014 r. Przepisy ustawy o zadośćuczynieniu rodzinom ofiar zbiorowych wystąpień wolnościowych w latach 1956-1989 zawierają szczególne regulacje (lex specialis) wobec przepisów zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego oraz w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. I tak zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy przyznanie oraz odmowa przyznania świadczenia pieniężnego przez Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych następuje w drodze decyzji administracyjnej. Przepis ust. 3 tego artykułu określa, że decyzja, o której mowa w ust. 1, jest ostateczna. Przepisu art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.) nie stosuje się. Zgodnie zaś z art. 6 ust. 4 ustawy od decyzji, o której mowa w ust. 1, przysługuje skarga do sądu administracyjnego na zasadach i w trybie określonych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), dalej: p.p.s.a. Oznacza to, że od decyzji Szefa Urzędu z dnia ...2014 r. nie przysługiwał skarżącemu wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, jest ona bowiem ostateczna. Skarżący zaś przed wniesieniem skargi nie był zobowiązany do wyczerpania środków zaskarżenia. Reasumując, mając na względzie, że śmierć C. G. nastąpiła w dniu ... 1991 r., prawidłowo Szef Urzędu stwierdził, że zdarzenie to nie mogło mieć związku z wydarzeniami, o których mowa w art. 1 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 7 maja 2009 r. Dlatego Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę wniesioną w niniejszej sprawie, o czym orzeczono w sentencji wyroku.