II SA/Po 911/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Elwira Brychcy Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi M.D. i R.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 19 września 2007r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia podziału nieruchomości; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza K. z dnia 31 lipca 2007 roku Nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżących kwotę [...],- zł. ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. przyznaje radcy prawnemu W.W. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu M. D. z urzędu kwotę [...] ([...]) złotych w tym [...] ([...]) złotych podatku od towarów i usług. IV. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ E. Brychcy /-/ J. Szaniecka /-/ B. Drzazga Decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. Burmistrz K. odmówił zatwierdzenia podziału nieruchomości, położonej w K. przy ul.[...], oznaczonej numerem ewidencyjnym [...], o powierzchni [...]ha, zapisanej w KW [...], ark. mapy nr [...], stanowiącej własność M. i R. małżonków D . W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że w dniu 21 czerwca 2007 r. M.i R. małż. D. wnieśli o podział opisanej wyżej nieruchomości, który miał polegać na wydzieleniu działki budowlanej, na podstawie art. 95 pkt 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 261 poz. 2603 ze zm.). Z przedłożonego projektu podziału wynikało, że nowa granica, która miała przebiegać wzdłuż ściany budynku mieszkalnego wyposażonego w otwory okienne została zaprojektowana w odległości mniejszej niż 4 metry od budynku co jest niezgodne z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75 po. 690 ze zm.), wobec czego należało odmówić zatwierdzenia podziału. Odwołanie wniesione od powyższej decyzji przez małż. M. i R. D. nie zostało uwzględnione. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] września 2007 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, podzielając argumenty zawarte w jej uzasadnieniu. W skardze na decyzję ostateczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. skarżący zarzucili naruszenie art. 93 ust. 1 i art. 94 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. W ocenie skarżących zaprojektowana przez nich do wydzielenia działka spełnia wszystkie wymogi działki budowlanej, której definicja zawarta została w art. 4 pkt 3a ustawy o gospodarce nieruchomościami. Dlatego, przy podziale, którego celem jest wydzielenie działki budowlanej możliwe jest niezachowanie wymogów dotyczących odległości istniejących budynków od granicy wydzielonej działki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 6 marca 2008 r. sygn. akt III SA/Po 851/07 oddalił skargę. Sąd wyjaśnił, że art. 95 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi odstępstwo od zasady wyrażonej w art. 93 ust. 1 tej ustawy, iż podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego, wskazując przypadki, w których możliwy jest podział nieruchomości niezależnie od ustaleń planu miejscowego. Istotny w sprawie przepis art. 95 pkt 7 powołanej wyżej ustawy w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji stanowi, że niezależnie od ustaleń planu miejscowego podział nieruchomości może nastąpić w celu wydzielenia działki budowlanej. Powołując się na definicję działki budowlanej sformułowaną w art. 4 pkt 3a ustawy o gospodarce nieruchomościami, Sąd uznał, że wydzielenie działki budowlanej na podstawie art. 95 pkt 7 cyt. wyżej ustawy jest przewidziane w celu umożliwienia korzystania z budynków i urządzeń położonych na tej działce, przy czym owo korzystanie winno być prawidłowe i racjonalne z punktu widzenia wielkości i cech geometrycznych działki, dostępu do drogi publicznej oraz wyposażenia w urządzenia infrastruktury technicznej. Ocena w tym zakresie nie może być dowolna, lecz konieczne jest odwołanie się do przepisów regulujących warunki techniczno-budowlane, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w szczególności w zakresie usytuowania budynku na działce budowlanej. Ponieważ nowa granica, przewidziana we wnioskowanym przez skarżących podziale miałaby przebiegać wzdłuż budynku mieszkalnego posiadającego otwory okienne w odległości mniejszej niż 4 metry od tego budynku to doszłoby do naruszenia § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Tym samym, w ocenie Sądu parametry proponowanej do wydzielenia działki budowlanej, w szczególności jej wielkość i cechy geometryczne uniemożliwiają prawidłowe i racjonalne korzystanie z budynku mieszkalnego usytuowanego na tej działce. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożyli R. D. i M. D. zarzucając naruszenie prawa materialnego, a to art. 95 ust. 7 w związku z art. 4 pkt 3a ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych (...). Skarga kasacyjna M. D., postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 11 czerwca 2008 r. została odrzucona. W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej R. D., Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z 2 października 2009 r. sygn. akt I OSK 5/09 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania oraz zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz R. D. kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. W motywach powołanego wyżej wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że Sąd I instancji dopuścił się błędnej wykładni art. 95 pkt 7 w związku z art. 4 pkt 3a ustawy o gospodarce nieruchomościami i w związku z § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Sąd kasacyjny podał, że z wymienionych wyżej przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, że podział nieruchomości jest dopuszczalny, jeśli jego celem jest wydzielenie tej części dzielonej nieruchomości, która - tworząc działkę budowlaną, w rozumieniu ustawy o gospodarce nieruchomościami - zapewni zgodne z celem i przeznaczeniem korzystanie z posadowionych na niej budynków i znajdujących się na niej urządzeń. Przy podziale nieruchomości zabudowanej chodzi więc o zapewnienie prawidłowego (zgodnego z celem) i racjonalnego (zgodnego z przeznaczeniem) korzystania z budynków i urządzeń położonych na wydzielonej działce, przez co należy rozumieć podział w oparciu o kryteria faktyczne (dotychczasowa legalna zabudowa), który nie będzie sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa własności. Dlatego, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w sprawie należało wyjaśnić, czy wydzielona działka ma odpowiednią wielkość, cechy geometryczne, dostęp do drogi publicznej oraz wyposażenie w urządzenia infrastruktury technicznej, by następnie pod tym kątem stwierdzić, czy projektowany podział umożliwi właścicielom prawidłowe i racjonalne korzystanie z budynku mieszkalnego i urządzeń położonych na działce. W dalszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że błędne co do zasady jest stanowisko Sądu I instancji i organów administracji, że projektowany w niniejszej sprawie podział nieruchomości nie może być zatwierdzony, gdyż narusza § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 87 poz. 690 ze zm.). Powołując się na treść § 2 ust. 1 rozporządzenia Sąd kasacyjny wskazał, że podział nieruchomości dokonywany w trybie art. 95 pkt 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie jest objęty zakresem regulacji wskazanego rozporządzenia, bowiem jego przepisy stosuje się tylko i wyłącznie przy projektowaniu i budowie budynków, budowli i związanych z nimi urządzeń budowlanych, względnie przy zmianie sposobu użytkowania tych obiektów (podobnie wyrok NSA z 14 listopada 2006 r. sygn. akt II OSK 1333/05 ONSAiWSA 2007/4/99). W toku ponownego rozpoznania sprawy skarżący podtrzymali zarzuty skargi, a reprezentujący skarżącego M. D. (por. k. 113 i 114 akt) pełnomocnik ustanowiony z urzędu wniósł nadto o przyznanie mu zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wynikająca z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2009 r. sygn. akt I OSK 5/09 konieczność ponownego rozpoznania niniejszej sprawy przez Sąd I instancji oznacza, że Sąd ten związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Sąd kasacyjny, stosownie do postanowień art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 202 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. - dalej zwanej ppsa). Przechodząc do oceny legalności zaskarżonej decyzji, należy przypomnieć, że jej podstawę materialnoprawną stanowił art. 95 pkt 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 261 poz. 2603 ze zm.), zgodnie z którym niezależnie od ustaleń planu miejscowego, a w przypadku braku planu niezależnie od decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, podział nieruchomości może nastąpić w celu wydzielenia działki budowlanej niezbędnej do korzystania z budynku mieszkalnego. Pojęcie działki budowlanej sformułowane zostało na potrzeby cyt. wyżej ustawy w jej artykule 4 pkt 3a. Zgodnie z brzmieniem powołanego przepisu działką budowlaną jest zabudowana działka gruntu, której wielkość, cechy geometryczne, dostęp do drogi publicznej oraz wyposażenie w urządzenia infrastruktury technicznej umożliwiają prawidłowe i racjonalne korzystanie z budynków i urządzeń położonych na tej działce. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w cytowanym wyżej wyroku, w rozpoznawanej sprawie wymagało wyjaśnienia, czy cechy proponowanej do wydzielenia działki, a określone w art. 4 pkt 3a ustawy o gospodarce nieruchomościami umożliwią właścicielom prawidłowe i racjonalne korzystanie z budynku mieszkalnego i urządzeń położonych na tej działce. Te jednak kwestie nie były przedmiotem ustaleń i rozważań organów administracji obu instancji. Organy te bowiem mylnie przyjęły, że w sprawie miały zastosowanie przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie i w konsekwencji poprzestały na stwierdzeniu, że proponowany podział - jako naruszający postanowienia § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia - jest niedopuszczalny. Powyższe rozważania oznaczają, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały w warunkach przewidzianych w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co czyni koniecznym ich uchylenie. Dlatego na podstawie powołanego przepisu oraz art. 135 ppsa orzeczono jak w pkt. I sentencji. Rozpoznając ponownie niniejszą sprawę organy administracji uwzględnią powyższe uwagi i dokonają w sprawie ustaleń, które pozwolą stwierdzić, czy proponowana do wydzielenia działka, z uwagi na jej wielkość, cechy geometryczne, dostęp do drogi publicznej oraz wyposażenie w urządzenia infrastruktury technicznej umożliwi prawidłowe i racjonalne korzystanie z posadowionego na niej budynku mieszkalnego i urządzeń. Orzeczenie o kosztach postępowania oparte zostało o art. 200 ppsa. Na koszty te złożyły się: wpis od skargi (200 zł) oraz opłaty skarbowe od pełnomocnictwa (2 x 17 zł). Orzeczenie o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu M.D. z urzędu (por. k. 113 i 114 akt) oparte zostało o § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c w związku z § 15 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163 poz. 1349 ze zm.). Wobec uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 152 ppsa orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ E.Brychcy /-/ J.Szaniecka /-/ B.Drzazga MK