II SA/Po 916/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi Z. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] września 2016r. Nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Skarżący Z. K. wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł, złożył wniosek o prawo pomocy poprzez zwolnienie go od kosztów sadowych. We wniosku oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz dwójką niepełnoletnich dzieci. W części wniosku dotyczącej posiadanego majątku oświadczył, że posiada w B. dom o powierzchni [...] m² o wartości około [...] zł., [...] ha gruntów rolnych, magazyny w budowie o powierzchni [...] m². Nadto oświadczył, że posiada rachunek firmowy, na którym widnieje [...] zł. Dodatkowo podał, że posiada samochód [...] o wartości [...] zł, [...]o wartości [...]zł, [...] o wartości [...] zł oraz wózek widłowy o wartości [...] zł. Zakreślił rubryki wniosku dotyczące dochodów, stałych zobowiązań, innych danych o stanie majątkowym, nie podając wymaganych informacji. Z uwagi na fakt, że wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu był niepełny, co do sytuacji finansowej i majątkowej skarżący został wezwany w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r., poz. 718, ze zm., dalej "P.p.s.a.") do osobistego uzupełniania wniosku o prawo pomocy poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący przedłożył dowód wpłaty wpisu sądowego w kwocie 200 zł. Nie udzielił żadnych dodatkowych informacji dotyczących jego sytuacji finansowej oraz nie przedłożył dokumentacji źródłowej w wymaganym zakresie. Wezwaniem do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy skarżący zostały zobowiązany przede wszystkim do podania wszystkich jego źródeł dochodów stałych, jak i dorywczych oraz osób z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe (żony, rodziców, innych domowników) wraz z wysokością uzyskiwanego dochodu oraz do poparcia twierdzeń dokumentami (decyzje, umowy, deklaracje podatkowe PIT). Skarżący został przy tym zobowiązany do podania wyciągów z dokumentacji księgowej i rachunkowej dotyczącej prowadzonej działalności gospodarczej wraz z przedstawieniem raportów kasowych i deklaracji VAT za kolejne miesiące 2016r. Nadto wezwano do podania, rodzaju i wielkości prowadzonej produkcji rolnej, w tym wartości ze sprzedaży brutto, kosztów prowadzonej działalności, wysokości dopłat do produkcji rolnej. Ustalenie bowiem wszystkich aktualnych i rzeczywistych przychodów, jakie uzyskuje skarżący i wszyscy członkowie jego rodziny oraz ponoszonych kosztów uzyskania tych przychodów w sposób istotny rzutuje na możliwości finansowe skarżącego w zakresie przyznania prawa pomocy. We wniosku o prawo pomocy skarżący nie wskazał bowiem żadnych miesięcznych dochodów rodziny, ani kosztów jej utrzymania. Ograniczył się do wskazania, że na rachunku firmowym jest [...] zł. Wyjaśnienie okoliczności związanych z uzyskiwanymi dochodami i stałymi kosztami utrzymania rodziny jest niezbędne do oceny możliwości płatniczych skarżącego w zakresie kosztów sądowych niniejszego postępowania. Nadto wezwano skarżącego do przedłożenia wyciągów z rachunku bankowego za okres ostatnich 6 miesięcy wraz z informacją o zaciągniętych kredytach i pożyczkach oraz o zajęciach komorniczych. Wyciągi z tych rachunków przedstawiają, bowiem wprost skalę środków jakimi wnioskodawca realnie rozporządza. Zobowiązano też skarżącego do podania szczegółowych informacji o posiadanych nieruchomościach w zakresie dochodów jakie przynoszą i kosztów ich utrzymania oraz do wyszczególnienia, jakie samochody posiada on i jego rodzina, które ze swej istoty stanowią wartościowy majątek ruchomy. Dysponowanie bowiem majątkiem nieruchomym i wartościowym majątkiem ruchomym stwarza możliwość pozyskania z niego dodatkowych środków finansowych poprzez jego sprzedaż lub wynajęcie i wpływa na kondycję finansową wnioskodawcy ubiegającego się o prawo pomocy finansowane z środków publicznych. Wymagane jest również podanie spisu kosztów koniecznego bieżącego utrzymania skarżącego i rodziny oraz ich udokumentowanie, co również pozwala na ustalenie jakimi środkami finansowymi skarżący i jego rodzina rzeczywiście dysponują. Tym bardziej, że skarżący nie podał wysokości dochodów, ani kosztów utrzymania rodziny. Skarżący, prawidłowo wezwany do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy, nie udzielił żadnych wyjaśnień dotyczących jego sytuacji finansowej, nie złożył żadnych oświadczeń w tym zakresie, nie przedłożył dokumentacji źródłowej, dokonał natomiast zapłaty wpisu od skargi. Przepis art. 246 §1 P.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej (a taką osobą w niniejszej sprawie jest skarżący). W zakresie częściowym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych kosztach bieżącego utrzymania rodziny (art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a). Podzielić należy stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. To z kolei oznacza, że wnioskodawca powinien poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołuje, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Dlatego instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawca winien, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe. Konieczne jest również wskazanie, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 P.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej wnioskodawcy. W związku z tym, że przedstawione na formularzu dane okazały się niewystarczające dla oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, na podstawie art. 255 P.p.s.a. został wezwany do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów. Oświadczenie majątkowe przedstawione przez skarżącego, zawarte w treści formularza o prawo pomocy, nie sprostało obowiązkowi wskazanemu w treści przepisu art. 252 §1 P.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składają osoby fizyczne, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym wnioskodawcy. Wniosek o prawo pomocy nie zawierał, bowiem jakiejkolwiek informacji dotyczącej zdolności do poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie, bowiem skarżący nie podał wysokości osiąganych dochodów, ani ponoszonych kosztów utrzymania. Uiścił także wpis od skargi w kwocie 200 zł. Wyjaśnienia wymagało zatem jakimi środkami finansowymi skarżący realne rozporządza i w konsekwencji, czy jest w stanie ponieść dalsze koszty sądowe niniejszego postępowania. Pomimo wezwania w trybie przepisu art. 255 P.p.s.a. skarżący nie złożył żadnych dodatkowych oświadczeń, co do stanu finansowego i majątkowego, a także nie przedłożył żadnych dokumentów źródłowych, które umożliwiłyby ocenę, czy sytuacja finansowa uzasadnia twierdzenie, że nie stać go na uiszczenie kosztów postępowania chociażby w części w niniejszej sprawie. Sprecyzowania i potwierdzenia wymagało zatem, ustalenie wszystkich i rzeczywistych dochodów skarżącego i rodziny oraz kosztów ich utrzymania. Możliwości finansowe skarżącego w zakresie poniesienia kosztów sądowych oceniane są bowiem przez pryzmat dochodów i kosztów utrzymania wszystkich członków rodziny. Skarżący tymczasem, pomimo dodatkowego wezwania, zaniechał podania jakie dochody uzyskuje on i członkowie jego rodziny. Wobec powyższego opierając się o treść formularza przyjąć należy, że złożone w nim oświadczenia nie odzwierciedlają pełnej i rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej skarżącego i jego rodziny. Brak rzeczywistej współpracy, ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, skutkować musi odmową przyznania tego prawa. Uniemożliwia, bowiem wolną od wątpliwości ocenę sytuacji finansowej i materialnej skarżącego. Wobec powyższego niemożliwe okazało się ustalenie jaka jest rzeczywista sytuacja finansowa i majątkowa skarżącego, a od tego zależało ewentualne przyznanie prawa pomocy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. post. NSA z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06; post. NSA z dnia 27 października 2011r., sygn. akt I GZ 170/11, www.cebois.nsa.gov.pl). W tym stanie rzeczy, należało wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych oddalić. Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska