II SA/Po 916/18
WyrokWSA w Poznaniu2019-05-29
Skład orzekający: Wiesława Batorowicz, Izabela Paluszyńska, Jan Szuma
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego prawidłowo nałożył na inwestora obowiązek wykonania ściany oddzielenia przeciwpożarowego z wysunięciem ponad dach, zgodnie z przepisami rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, pomimo propozycji zastosowania alternatywnych, tańszych rozwiązań?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy nadzoru budowlanego prawidłowo nałożyły obowiązek wykonania ściany oddzielenia przeciwpożarowego zgodnie z przepisami § 235 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Przepisy te, w szczególności dotyczące usytuowania budynków z uwagi na bezpieczeństwo pożarowe (§ 272 ust. 3 r.w.t.), jednoznacznie wymagają takiej ściany dla budynków usytuowanych przy granicy działki, nawet garaży. Proponowane przez skarżącą alternatywne rozwiązania, takie jak zastosowanie płyt ogniowych, nie były adekwatne do stanu faktycznego i przepisów, a organy nie miały obowiązku poszukiwania tańszych rozwiązań, gdy przepisy techniczne nie dopuszczają takich odstępstw.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi I. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakładającą obowiązek wykonania przeróbek w budynku garażowym. Budynek, wybudowany w latach 80-tych XX wieku bez pozwolenia na budowę, miał zostać doprowadzony do stanu zgodnego z przepisami technicznymi, w tym wykonania wentylacji, ściany oddzielenia przeciwpożarowego oraz zabezpieczenia konstrukcji drewnianej. Skarżąca kwestionowała głównie obowiązek wykonania ściany oddzielenia przeciwpożarowego, proponując alternatywne, tańsze rozwiązania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 29 maja 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Asesor WSA Jan Szuma (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2019 roku sprawy ze skargi I. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2018 r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę
Decyzją z dnia [...] września 2018 r., [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego (zwany dalej "Inspektorem Wojewódzkim"), po rozpoznaniu odwołania I. K., uchylił w części dotyczącej podstawy prawnej decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. (zwanego dalej "Inspektorem Powiatowym") z dnia [...] maja 2018 r., [...], [...] dotyczącą obowiązku wykonania przeróbek w budynku garażowym (w to miejsce orzekając odmiennie). W pozostałym zakresie utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Powyższe rozstrzygnięcia wydano w następujących okolicznościach.
W związku z koniecznością poczynienia ustaleń dotyczących legalności budynku garażowego i wiaty położonych na działce ewidencyjnej [...] przy ul. [...] w P. (dalej "działka [...]"), które okazały się niezbędne w prowadzonym przed Prezydentem Miasta P. postępowaniem dotyczącym warunków zabudowy dla wymienionej działki ([...], zob. k. 1-4 akt administracyjnych organu pierwszej instancji), jedna ze stron tego postępowania powiadomiła Inspektora Powiatowego o zaistniałej sytuacji (k. 9 akt administracyjnych organu pierwszej instancji)).
Pismem z dnia [...] września 2016 r., [...] Inspektor Powiatowy zawiadomił zainteresowane podmioty o terminie kontroli legalności budynku garażowego oraz wiaty znajdującej się na działce [...] (k. 10-14 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
W dniu 27 września 2016 r. Inspektor Powiatowy przeprowadził kontrolę, podczas której ustalono, że na działce [...] znajduje się budynek garażowy, do którego dostawiona jest wiata (k. 15-29 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). W protokole odnotowano, że obiekt jest trwale związany z gruntem (ze względu na posadzkę betonową). Posiada konstrukcję drewnianą oraz nie ma ściany od strony nieruchomości przy ul. [...] w P. (działka 14). Kontrolujący ustalili także, że dach obiektu posiada konstrukcję drewnianą i pokryty jest blachą falistą. Kontrolowany obiekt posiada wymiary zewnętrzne 3,17 x 5,48 m. Ponadto do budynku garażowego dostawiona jest wiata o wymiarach 2,66 x 5 m, która posiada konstrukcję drewnianą z dachem z blachy falistej. W protokole ustalono również, że odległość budynku garażowego od budynku mieszkalnego wynosi 3,13 m.
Jeśli chodzi o okoliczności powstania obiektu garażowego, w protokole kontroli odnotowano, że inwestorem jest I. K., wedle której oświadczenia obiekt powstał na początku lat 80-tych XX wieku. Inwestorka nie okazała dokumentów potwierdzających legalność budowy. I. K. oświadczyła nadto, że wiata powstała w 2007 r., której też była inwestorem.
Pismem z dnia 29 września 2016 r., [...] Inspektor Powiatowy zwrócił się do Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego Geopoz z prośbą o udostępnienie zdjęć lotniczych działki z lat 1989 – 2016 (k. 30 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Zdjęcia te, po nadesłaniu przez Zarząd, włączono do akt (k. 76-90 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Następnie do akt włączono notatkę służbową pracownika Inspektoratu Powiatowego z dnia 29 września 2019 r., z której wynika, że w archiwalnych aktach przekazanych przez Wydział Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta P., dotyczących kontrolowanego budynku garażowego nie znajduje się pozwolenie na budowę oraz zgłoszenia na wykonanie obiektu (k. 31-58 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Pismem z dnia 29 grudnia 2016 r., [...] Inspektor Powiatowy zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie legalności obiektu garażowego zlokalizowanego na działce [...] (k. 74 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Dnia 23 grudnia 2016 r. organ zwrócił się do Archiwum Państwowego w P. z prośbą o udzielenie informacji, czy w zasobach archiwalnych znajdują się akta dotyczące przedmiotowej nieruchomości (k. 75 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Pismem z dnia 1 lutego 2017 r., [...], Archiwum Państwowe w P. wskazało, że nie odnaleziono dokumentacji dotyczącej zabudowy na terenie nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] (k. 96 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Postanowieniem z dnia 13 marca 2017 r., [...], [...] Inspektor Powiatowy zawiesił postępowanie administracyjne oraz wezwał I. K. do wystąpienia do Prezydenta Miasta P. z wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy dla budynku garażowego na działce [...] w terminie trzydziestu dni od dnia otrzymania tego postanowienia oraz do przedłożenia wniosku.
Powyższe zaskarżyła zażaleniem I. K., jednak Inspektor Wojewódzki postanowieniem z dnia 29 maja 2017 r., [...] utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji (k. 97A-99 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Wraz z pismem z dnia 10 sierpnia 2017 r. I. K. przedłożyła ostateczną decyzją Prezydenta Miasta P. z dnia 30 czerwca 2017 r., [...] o warunkach zabudowy dla budynku garażowego na działce [...] (k. 101-108 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Postanowieniem z dnia 19 września 2017 r., [...] Inspektor Powiatowy podjął zawieszone postępowanie (k. 109 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Postanowieniem z tego samego dnia Inspektor Powiatowy, działając na podstawie art. 81c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (wówczas tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1332 ze zm., obecnie Dz. U. z 2018 r., poz. 1202 ze zm., dalej "P.b. z 1994 r."), nałożył na I. K. obowiązek przedłożenia opinii technicznej w zakresie zgodności budynku garażowego z przepisami technicznymi oraz przedłożenia jego inwentaryzacji (k. 110-111 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
W międzyczasie pismem z dnia 5 października 2017 r. E. S., właścicielka działki przy ul. [...] w P., poinformowała, że nie wyklucza w najbliższej przyszłości rozbiórki wolnostojącego garażu, do którego budynek garażowy I. K. jest dostawiony w granicy (k. 112 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Dnia 14 grudnia 2017 r. I. K. przedstawiła opinię techniczną autorstwa inż. J. O. (włączono ją w dalszej części akt administracyjnych na k. 162-174).
Pismem z dnia 22 marca 2018 r. Inspektor Powiatowy wezwał J. O., do złożenia wyjaśnień co do zgodności tego obiektu z warunkami technicznymi w szczególności w zakresie bezpieczeństwa pożarowego. (k. 113 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Dnia 4 kwietnia 2018 r. w organie stawił się J. O., który oświadczył, że uzupełni opinię techniczną (k. 115A akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Powyższe uzupełnienie wpłynęło do akt 10 kwietnia 2018 r. (k. 117 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Autor opinii technicznej wskazał, że należy wykonać w budynku garażowym ściankę przy murze budynku gospodarczego sąsiedniej działki, która to ścianka będzie w pełni zgodna z przepisami BHP i przeciwpożarowymi i będzie wykonana z materiałów niepalnych o odpowiedniej grubości, jak również odległości z frontu jak i z tyłu budynku. W piśmie tym wskazano, że ścianka powinna zostać wyprowadzona 25 cm ponad dach z odpowiednim opierzeniem z blachy ocynkowanej. Ponadto w ocenie inż. J. O. należy wykonać wentylację garażu poprzez wykonanie otworów w dolnej strefie drzwi garażowych, co zapewni nawiew powietrza oraz wykonać wywiew w górnej części przeciwległej od drzwi garażowych ścianie tylnej budynku garażowego. Nadto konstrukcję drewnianą budynku należy zabezpieczyć środkami odpowiadającymi przepisom przeciwpożarowym (k. 117 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Następnie decyzją z dnia [...] maja 2018 r., [...], [...] [...] Inspektor Powiatowy, działając na podstawie art. 37 w zw. z art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm., dalej "P.b. z 1974 r.") w zw. z art. 103 ust. 2 P.b. z 1994 r. nałożył na I. K. obowiązek wykonania przeróbek w budynku garażowym na działce [...] w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r. poz. 1422 ze zm., dalej "r.w.t.") polegających na wykonaniu w terminie czterech miesięcy: 1) wentylacji, to jest otworów wentylacyjnych umieszczonych w ścianach przeciwległych lub bocznych, bądź we wrotach garażowych o łącznej powierzchni netto otworów wentylacyjnych nie mniejszej nić 0,04 m2 "na każde wydzielone przegrodami budowlanymi" [zapewne miało być: "stanowisko postojowe"] – uw. Sądu, 2) ściany oddzielenia przeciwpożarowego z własnym fundamentem wysuniętej ponad dach 0,3 m z odpowiednim opierzeniem z blachy ocynkowanej - od strony nieruchomości przy ul. [...], 3) zabezpieczenia konstrukcji drewnianej budynku garażowego środkami odpowiadającymi przepisom przeciwpożarowym, 4) uzupełnienia tylnej ściany budynku garażowego płytą falistą - zgodnie z uwagami zamieszczonymi w opinii technicznej sporządzonej przez inż. J. O..
Odwołanie od decyzji Inspektora Powiatowego złożyła I. K. (k. 18 akt administracyjnych organu drugiej instancji). Podkreśliła, że zgodnie ze wskazaniami organu uzyskała decyzję o warunkach zabudowy dla budynku garażowego objętego postępowaniem. Dostarczyła też wymaganą opinię techniczną, z którego wynika, że budynek jest zgodny z przepisami technicznymi i zasadami wiedzy technicznej oraz nadaje się do użytkowania. I. K. zaznaczyła, że w budynku nie ma instalacji elektrycznej. Ma on konstrukcję drewnianą i nie przylega do budynku na działce od ul. [...]. Odwołująca się podała w wątpliwość, czy koniecznie musi stawiać ścianę murowaną przy granicy. Zwróciła się do organu o rozważenie alternatywnego sposobu rozwiązania [technicznego – uw. Sądu], przy użyciu innych materiałów spełniających żądane wymagania bez rozbiórki istniejącej konstrukcji (ze względu na koszty).
Jak wskazano na wstępie, decyzją z dnia [...] września 2018 r., [...] Inspektor Wojewódzki częściowo uchylił decyzję Inspektora Powiatowego. Dotyczyło to wskazania podstawy prawnej nałożenia obowiązku zabezpieczenia konstrukcji drewnianej budynku garażowego środkami odpowiadającymi przepisom przeciwpożarowym. Organ orzekł, że w miejsce tiretu 3 (pkt I) decyzji pierwszoinstancyjnej obowiązek wykonania "zabezpieczenia konstrukcji drewnianej budynku garażowego środkami odpowiadającymi przepisom przeciwpożarowym" oraz w miejsce tiretu 1 (pkt I) decyzji pierwszoinstancyjnej obowiązek wykonania "zgodnie z § 108 ust. 1 pkt 1 wentylacji, to tj. otworów wentylacyjnych umieszczonych w ścianach przeciwległych lub bocznych, bądź we wrotach garażowych o łącznej powierzchni netto otworów wentylacyjnych nie mniejszej niż 0.04 m2 na każde wydzielone przegrodami budowlanymi, stanowisko postojowe. W pozostałym zakresie Inspektor Wojewódzki utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Na wstępie Inspektor Wojewódzki wyjaśnił, że wedle oświadczenia inwestorki roboty budowlane związane z realizacją budynku garażowego objętego postępowaniem wykonano w latach 80-tych XX w. Ustalono również, że powstał on bez pozwolenia na budowę. Organ wyjaśnił następnie, że w myśl art. 28 ust. 1 P.b. z 1974 r. "roboty budowlane, z wyjątkiem rozbiórek, można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę". To czyniło więc zasadnym wszczęcie postępowania w sprawie. Inspektor Wojewódzki przypomniał, że w stosunku do obiektów budowlanych wybudowanych bez pozwolenia na budowę znajduje zastosowanie procedura z art. 48 P.b. z 1994 r., lecz w przypadku budynków wybudowanych przed 1 stycznia 1995 r., zgodnie z art. 103 ust. 2 P.b., stosuje się P.b. z 1974 r.
Organ nadmienił, że w P.b. z 1974 r. przewidziano możliwość zalegalizowania obiektów budowlanych wykonanych bez wymaganego pozwolenia na budowę (art. 37 ust. 1 P.b. z 1974 r.). Wobec przedłożenia przez inwestorkę I. K. decyzji o warunkach zabudowy Inspektor Wojewódzki stwierdził zgodność obiektu z przepisami z zakresu zagospodarowania przestrzennego. Zaznaczył zarazem, że konieczna była także weryfikacja spełnienia przez zamierzenie wymogów technicznych (co jest drugą przesłanką legalizacji w świetle art. 37 ust. 1 P.b. z 1974 r.). I. K. w dniu 14 grudnia 2017 r. przedłożyła opinię techniczną autorstwa inż. J. O., z której wynika, iż budynek garażowy na działce [...] w P. jest zgodny z przepisami technicznymi. Wskazano, że przekroje elementów konstrukcyjnych z drewna nie budzą zastrzeżeń co do ich wytrzymałości jak nie budzą zastrzeżeń pozostałe materiały użyte do wykonania obiektu. Wątpliwości Inspektora Powiatowego budziła kwestia, czy obiekt spełnia wymogi w zakresie ochrony przeciwpożarowej. Zwrócono się do inż. J. O. o uzupełnienie opinii technicznej o informacje dotyczące ochrony przeciwpożarowej. Z przedłożonych wyjaśnień wynika, że w budynku garażowym należy wykonać ściankę przy murze budynku gospodarczego sąsiedniej działki, która to ścianka będzie zgodna z przepisami BHP i przeciwpożarowymi i będzie wykonana z materiałów niepalnych o odpowiedniej grubości jak również odległości z frontu jak i z tyłu budynku. Ścianka (według opinii) powinna zostać wyprowadzona 25 cm ponad dach z odpowiednim opierzeniem z blachy ocynkowanej. W ocenie autora ekspertyzy należy wykonać również wentylację garażu poprzez wykonanie otworów w dolnej strefie drzwi garażowych, co zapewni nawiew powietrza oraz należy wykonać także wywiew w górnej części przeciwległej do drzwi garażowych ścianie tylnej budynku garażowego. Nadto konstrukcję drewnianą budynku należy zabezpieczyć środkami odpowiadającymi przepisom przeciwpożarowym.
Inspektor Wojewódzki zaznaczył, że decyzję pierwszej instancji wydano mając na uwadze powyższą opinię. Organ odwoławczy zaznaczył – powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 kwietnia 2018 r., IV SA/Po 1224/17) – że na podstawie art. 40 P.b. z 1974 r. możliwe jest "zalegalizowanie" obiektu budowlanego przez wydanie inwestorowi decyzji nakazującej wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami.
Przechodząc do oceny merytorycznej Inspektor Wojewódzki podkreślił, że garaż na działce [...] nie spełnia obecnie obowiązujących warunków technicznych, co wskazane zostało w uzupełnieniu do opinii technicznej z dnia 11 grudnia 2017 r. przez inż. J. O.. Nie wystąpiła zarazem sytuacja, w której budynek należałoby rozebrać ze względu na przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 2 P.b. z 1974 r.
Odnosząc się do kwestii ściany oddzielenia przeciwpożarowego, Inspektor Wojewódzki podkreślił, że obowiązek ten nałożono, gdyż wynikał on z zalecenia przedłożonej opinii technicznej. Organ uwypuklił, że budynek posiada konstrukcję drewnianą i jest usytuowany bezpośrednio przy granicy z nieruchomością przy ul. [...] i znajdującym się na tej nieruchomości budynkiem gospodarczym. Zgodnie natomiast z § 235 ust. 1 r.w.t. "ścianę oddzielenia przeciwpożarowego należy wznosić na własnym fundamencie lub na stropie, opartym na konstrukcji nośnej o klasie odporności ogniowej nie niższej od odporności ogniowej tej ściany". W ust. 2 wskazano, że "ścianę oddzielenia przeciwpożarowego należy wysunąć na co najmniej 0,3 m poza lico ściany zewnętrznej budynku (...)". Wreszcie w myśl § 235 ust. 3 r.w.t. ścianę taką wysuwa się także ponad lico dachu na wysokość 0,3 m w sytuacji, gdy przekrycie dachu może być rozprzestrzeniające ogień (§ 235 ust. 3 r.w.t.), co w sprawie ma miejsce (dach posiada konstrukcję drewnianą i jest pokryty blacha falistą, a więc istnieje zagrożenie rozprzestrzenienia się ognia w tej części budynku).
W skardze I. K. zakwestionowała decyzję w części dotyczącej ściany oddzielenia przeciwpożarowego (k. 1-3 akt sądowych). Wskazała, że w jej ocenie organ powinien zgodnie z jej wnioskiem rozważyć alternatywne rozwiązanie w tym zakresie, które pozwoliłoby na uniknięcie rozbiórki istniejącej konstrukcji i spowodowałoby obniżenie kosztów wykonania prac. Skarżąca podkreśliła, że wyraziła (w odwołaniu) gotowość uzupełnienia postępowania o informacje mogące posłużyć rozpatrzeniu sprawy. Dalej I. K. powołała się na dołączoną do skargi opinię techniczną autorstwa inż. J. O., który wskazał, że możliwe jest zastąpienie ściany ogniotrwałej opisanej w dotychczasowej opinii cienkimi płytami ogniowymi z atestem.
Skarżąca podkreśliła, że zaproponowane rozwiązanie techniczne będzie dla niej znacznie mniej kosztowne. Pozwoli jej to też na szybsze zrealizowanie prac, co ograniczy stres związany z długo prowadzonym postępowaniem. Przyczyni się to także do skrócenia czasu prac budowlanych, przez które ograniczony pozostawać będzie dostęp do garażu.
Końcowo I. K. dodała, że możliwość korzystania z garażu jest dla niej bardzo ważna. Jest ona wdową, ma 83 lata. Potrzebuje kosztownego leczenia i rehabilitacji.
Wraz ze skargą wpłynął także wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji (k. 19 akt sądowych). Postanowieniem z dnia 18 marca 2019 r. wykonanie decyzji wstrzymano w zakresie, w jakiej utrzymano w mocy punkt I, tiret drugie decyzji Inspektora Powiatowego (k. 49-53 akt sądowych).
W odpowiedzi na skargę Inspektor Wojewódzki wniósł o jej oddalenie (k. 20-21 akt sądowych).
W trakcie rozprawy sądowej w dniu 29 maja 2019 r. skarżąca podtrzymała skargę, a pełnomocnik uczestniczki postępowania E. S. i druga uczestniczka D. S. wniosły o oddalenie skargi (k. 86 akt sądowych).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Na wstępie Sąd podkreśla, że w zakresie zasadniczego umocowania prawnego zaskarżonej decyzji nie ma sporu pomiędzy organem ani pomiędzy stronami (uczestnikami postępowania). Ustalono w sposób niekwestionowany, że budynek garażowy objęty postępowaniem powstał bez pozwolenia przed 1995 r., a to oznacza, że w sprawie znalazły zastosowanie art. 37 i 40 P.b. z 1974 r. (w zw. z art. 103 ust. 2 P.b. z 1994 r.). Wymieniony tu art. 40 P.b. z 1974 r. – w okolicznościach umożliwiających odstąpienie od rozbiórki – przewiduje, że organ obowiązany jest nakazać inwestorowi wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami.
W niniejszej sprawie I. K. zakwestionowała tylko jeden element nakazu adresowanego do niej na podstawie art. 40 P.b. Uważa ona, że organ odwoławczy powinien był zważyć, czy nakaz realizacji "ściany oddzielenia przeciwpożarowego z własnym fundamentem wysuniętej ponad dach o 0,3 m z odpowiednim opierzeniem z blachy ocynkowanej" był w okolicznościach sprawy konieczny ze względu na założone cele postępowania, a także w kontekście kosztów wykonania nałożonego obowiązku. W skardze inwestorka zaproponowała (powołując się na opinię techniczną inż. J. O. z dnia 12 września 2018 r.), aby ścianę przeciwpożarową zastąpić cienkimi płytami ogniowymi.
Odnosząc się do powyższego Sąd wyjaśnia, że przyjmuje ze zrozumieniem dążenie I. K., która opierając się zapewne na rozwiązaniach zalecanych przez wspierającego ją projektanta, starała się przekonać organ do zastąpienia kosztownego obowiązku realizacji ściany przeciwpożarowej rozwiązaniem tańszym i łatwiejszym w wykonaniu polegającym na przykryciu obiektu cienkimi płytami ogniowymi (w jej ocenie nie wymagającym istotnej ingerencji w dotychczasową konstrukcję garażu). Sąd zdaje sobie sprawę także z tego, iż te względy mogą mieć dla skarżącej duże znaczenie, zwłaszcza że jest ona osobą w podeszłym wieku, której trudno będzie ewentualne prace sfinansować.
W ocenie Sądu – pomimo powyższego – propozycji I. K. dotyczącej zastąpienia realizacji ściany przeciwpożarowej płytami ogniowymi nie można było uwzględnić. Decydują o takim stanowisku przepisy rozporządzenia w sprawie warunków technicznych budynków i ich usytuowania. Zgodnie z art. 235 ust. 3 r.w.t "W budynku z przekryciem dachu rozprzestrzeniającym ogień ściany oddzielenia przeciwpożarowego należy wyprowadzić ponad pokrycie dachu na wysokość co najmniej 0,3 m lub zastosować wzdłuż ściany pas z materiału niepalnego o szerokości co najmniej 1 m i klasie odporności ogniowej E I 60, bezpośrednio pod pokryciem; przekrycie na tej szerokości powinno być nierozprzestrzeniające ognia". Pierwsze z rozwiązań wymienionych w tym przepisie zaproponował w opinii (a konkretnie uzupełnieniu do niej) działający na zlecenie I. K. inż. J. O. (k. 117 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Rozwiązanie takie przyjęły za podstawę decyzji także organy obu instancji.
Skarżąca w odwołaniu podała w wątpliwość jedynie, "czy konieczne jest stawianie dodatkowej ścianki murowanej" i wniosła o rozważenie "alternatywnego sposobu rozwiązania przy użyciu innych materiałów". W kontekście takiego zarzutu, zważając na zebrany w sprawie materiał (zwłaszcza ekspertyzę pochodzącą od osoby uprawnionej ustanowionej przez samą I. K.) Inspektorowi Wojewódzkiemu trudno zarzucić, że nie znalazł podstaw tak materialnych jak i dowodowych, aby z urzędu doszukiwać się możliwości innego sposobu doprowadzenia legalizowanego obiektu do stanu zgodnego z przepisami z zakresu ochrony przeciwpożarowej.
Alternatywną propozycję skarżąca sprecyzowała dopiero – co należy podkreślić – po wydaniu decyzji drugoinstancyjnej, sugerując możliwość przykrycia budynku "płytami ogniowymi".
W ocenie Sądu, niezależnie od faktu, że propozycja ta padła po ostatecznym zakończeniu postępowania, to jest ona także nieadekwatna do zastanego stanu rzeczy.
Rozpocząć należy od przyznania, że garaże (PM), a zwłaszcza niewielkich rozmiarów, podlegają znacznie bardziej złagodzonym wymaganiom przeciwpożarowym, aniżeli budynki mieszkalne (ZL) (co do klas budynków zob. § 209 ust. 1 r.w.t.). Przykładowo, małe wolnostojące garaże o liczbie stanowisk mniejszej niż 2 nie podlegają wymaganiom z zakresu odporności pożarowej budynków, o których mowa w § 212 r.w.t. (zob. § 213 pkt 3 r.w.t.). Dopowiedzieć w tym miejscu można, że garaże objęte są specjalnymi regulacjami dotyczącymi ochrony przeciwpożarowej (§ 274 i nast. r.w.t.).
Jedno z wymagań przeciwpożarowych nie zostało złagodzone w odniesieniu do garaży i ma ono znaczenie w niniejszej sprawie. Otóż z odrębnych przepisów r.w.t. dotyczących "Usytuowania budynków z uwagi na bezpieczeństwo pożarowe" wynika, że "budynek usytuowany bezpośrednio przy granicy działki powinien mieć od strony sąsiedniej działki ścianę oddzielenia przeciwpożarowego o klasie odporności ogniowej określonej w § 232 ust. 4 i 5" (art. 272 ust. 3 r.w.t.). Odesłanie do § 232 ust. 4 r.w.t. mogłoby wskazywać, że prawodawca miał na myśli tylko wymagania dotyczące budynków klasy ZL, niemniej treść § 232 ust. 5 r.w.t. rozwiewa w tym zakresie wątpliwości. Zgodnie z tym ostatnim przepisem "Klasa odporności ogniowej elementów oddzielenia przeciwpożarowego oraz zamknięć znajdujących się w nich otworów w budynkach, o których mowa w § 213, powinna być nie mniejsza od określonej w ust. 4 dla budynków o klasie odporności pożarowej "D" i "E"." Wszystko to prowadzi do wniosku, że nawet garaż jednostanowiskowy, jeżeli znajduje się przy granicy, musi mieć ścianę oddzielenia przeciwpożarowego (od strony granicy).
Z kolei wymogi dla ściany oddzielenia przeciwpożarowego określa § 235 r.w.t. W przypadku budynku garażowego I. K. znajdą zastosowanie wszystkie wymogi z § 235 ust. 1, 2 i 3 r.w.t. Podkreślić należy, że wszystkie te przepisy zostały przywołane przez organ pierwszej instancji w samej sentencji decyzji, a więc realizowane roboty muszą być z nimi zgodne – zob. pkt I. tiret 2 decyzji Inspektora Powiatowego).
Zgodnie z § 235 ust. 1 r.w.t. ścianę oddzielenia przeciwpożarowego należy wznosić na własnym fundamencie lub na stropie, opartym na konstrukcji nośnej o klasie odporności ogniowej nie niższej od odporności ogniowej tej ściany.
Z powyższych regulacji wynika niezbicie, że w odniesieniu do budynku garażowego objętego postępowaniem ściana oddzielania przeciwpożarowego musi powstać (§ 272 ust. 3, § 232 ust. 5, § 235 ust. 1 r.w.t.)..
Niezależnie natomiast można zastanowić się – i zapewne rozwiązania z tej kategorii miał na myśli inż. J. O. formułując opinię z dnia 12 września 2018 r. (przedłożoną przez I. K. ze skargą – k. 5 akt sądowych) – czy można odstąpić od wysuwania ściany oddzielenia przeciwpożarowego poza lico ściany (§ 235 ust. 2 r.w.t.) oraz ponad dach (§ 235 ust. 3 r.w.t.).
Bardzo istotne znaczenie w sprawie ma § 235 ust. 2 r.w.t. W myśl tego przepisu ścianę oddzielenia przeciwpożarowego należy: "wysunąć na co najmniej 0,3 m poza lico ściany zewnętrznej budynku" lub "na całej wysokości ściany zewnętrznej zastosować pionowy pas z materiału niepalnego o szerokości co najmniej 2 m i klasie odporności ogniowej E I 60".
Garaż I. K. ma od frontu bramę, a z tyłu okno, co tylko potwierdza, że ściana oddzielania przeciwpożarowego musi powstać, ale także musi spełniać wymóg wysunięcia poza lico ściany zewnętrznej stosownie do przywołanego w sentencji decyzji Inspektora Powiatowego § 235 ust. 2 r.w.t. (ze względu na bramę znajdującą się blisko granicy nie ma możliwości zastosowania pasa niepalnego o szerokości 2 m).
Wreszcie, jak już wskazano wyżej, zgodnie z § 235 ust. 3 r.w.t. "w budynku z przekryciem dachu rozprzestrzeniającym ogień ściany oddzielenia przeciwpożarowego należy wyprowadzić ponad pokrycie dachu na wysokość co najmniej 0,3 m lub zastosować wzdłuż ściany pas z materiału niepalnego o szerokości co najmniej 1 m i klasie odporności ogniowej E I 60, bezpośrednio pod pokryciem; przekrycie na tej szerokości powinno być nierozprzestrzeniające ognia". Ostatni z wymienionych tu przepisów nie dostarcza żadnego argumentu pozwalającego na odstąpienie od obowiązku realizacji przez I. K. ściany oddzielania przeciwpożarowego, tak jak chciałaby skarżąca. Określa on jedynie, że alternatywną dla wysunięcia ściany ponad dach (i co ważne – tylko w tym zakresie) mogłoby być teoretycznie wprowadzenie pod pokrycie dachu pasa z materiału niepalnego na szerokości 1 m i o klasie odporności ogniowej E I 60. Odnosząc się do powyższego Sąd podkreśla, że tego rozwiązania dotyczącego wyłącznie wysunięcia ściany oddzielania przeciwpożarowego ponad dach organy nie musiały brać pod uwagę, gdyż: po pierwsze, nie zaproponowano go w opinii technicznej w trakcie postępowania, po drugie nie odpowiada ono intencji skarżącej, która jednoznacznie chciałaby zrezygnować w ogóle ze ściany oddzielania przeciwpożarowego (co nie jest możliwe – zob. § 235 ust. 1 i 2 r.w.t.), a nie tylko jej górnego wykończenia, po trzecie wreszcie, można zakładać, że wykonanie pasa z materiału niepalnego o szerokości 1 m pod pokryciem dachu byłoby rozwiązaniem bardziej kosztownym (wymagającym demontażu dachu) od niewielkiego wysunięcia ściany ponad dach.
Końcowo Sąd podkreśla, że w okolicznościach sprawy nie można także przyjmować rozumowania, że ścianą oddzielania przeciwpożarowego byłaby ściana budynku sąsiada. Nawet bowiem, gdyby (wbrew § 235 ust. 1 r.w.t.) tak hipotetycznie założyć, to i tak nie zostałyby spełnione warunki z § 235 ust. 2 i 3 r.w.t. I. K. bez własnej ściany oddzielenia przeciwpożarowego nie mogłaby zrealizować należycie pasów z materiałów niepalnych, gdyż te musiałyby rozpoczynać się (pokrywać) samą ścianę oddzielania, podczas gdy ta nie znajdowałaby się na jej działce.
Mając to wszystko na uwadze Sąd doszedł do przekonania, że w stanie faktycznym ustalonym przez organy nałożenie obowiązku zrealizowania ściany oddzielania przeciwpożarowego wysuniętej ponad dach zgodnie z § 235 ust. 1, 2 i 3 r.w.t. znajdowało podstawy tak w przepisach jaki i było poparte opinią techniczną. Organy nadzoru budowlanego nie naruszyły zatem prawa. Nie miały także szczególnego obowiązku poszukiwania tańszych dla skarżącej rozwiązań alternatywnych, jako że warunki techniczne zapisane w r.w.t. w zasadzie nie pozwalają na wybór takich, które byłyby względniejsze kosztowo dla I. K..
W tym stanie rzeczy Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło