II SA/Po 918/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 grudnia 2011r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi R. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2011r. Nr[...], [...] w przedmiocie warunków zabudowy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Skarżąca R.J. wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Na obecnym etapie postępowania na skarżącej ciąży obowiązek uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 500 zł (§2 ust. 3 pkt 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U Nr 221, poz. 2193). W uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy skarżąca argumentowała, że od 2007r. jest na emeryturze i otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości 1.713,11 zł brutto miesięcznie. Jest to jedyne pewne źródło jej dochodu. Nadto utrzymuje z niego siebie i w połowie studiującą córkę. Połowę kosztów utrzymania córki pokrywa mąż. W dalszej części wniosku podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe jedynie z córką. Z mężem posiada rozdzielność majątkową i dokonała podziału majątku. Na potwierdzenie tej okoliczności załączyła kopie wyroku i postanowienia sądu rejonowego. Oświadczyła, że posiada dwa domy jeden o powierzchni 120 m², a drugi o powierzchni 360 m², oraz działkę rekreacyjną o powierzchni 1.000 m². Posiadane przez nią nieruchomości nie przynoszą żadnych dochodów, a ich utrzymanie pochłania dużą część przychodu. Nadto wnioskodawczyni podała, że posiada oszczędności w wysokości 53.448 zł oraz samochód osobowy Fiat Punto w wartości 20.000 zł. W części wniosku dotyczącej dochodów wnioskodawczyni podała, że w 2010r. otrzymała z tytułu emerytury łączną kwotę w wysokości 19.614,34 zł, zasiłek z funduszu socjalnego w wysokości 840 zł. Nadto podała, że prowadzi działalność gospodarczą – biuro tłumaczeń, z której w 2010r. osiągnęła przychód w wysokości 18.872,87 zł i poniosła koszty w wysokości 16.207,17 zł (dochód wyniósł 2.665,70 zł), wykonuje osobiście także inną jeszcze działalność, z której uzyskała przychód w wysokości 9.447,18 zł i poniosła koszty w wysokości 1.835,39 zł (dochód wyniósł 7.611,79 zł). Całkowity dochód osiągnięty w 2010r. wyniósł więc 30.731,83 zł, co daje miesięcznie 2.560, 98 zł. Na potwierdzenie powyższej okoliczności wnioskodawczyni załączyła kopię zeznania podatkowego PIT za 2010r. Z uwagi na fakt, że wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu był niepełny co do sytuacji finansowej skarżącej, została wezwana, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - dalej p.p.s.a.) do osobistego uzupełniania wniosku poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. Zobowiązano wnioskodawczynię do podania jakie są obroty na posiadanym przez skarżącą rachunku bankowym. Wyciągi z tych rachunków przedstawiają, bowiem wprost skalę środków jakimi rzeczywiście dysponuje. Zwrócono się także o wyjaśnienie sposobu przeznaczenia posiadanego majątku nieruchomego wraz z podaniem wysokości miesięcznego dochodu jaki przynosi oraz wysokości kosztów jego utrzymania. Wskazanie tych okoliczności pozwala bowiem na ustalenie dodatkowych możliwości zarobkowych z tytułu posiadanego majątku nieruchomego, poprzez chociażby jego wynajęcie. Ustalenie wysokości kosztów utrzymania tego majątku również obrazuje jakimi środkami wnioskodawczyni obraca. Nadto istotne było wskazanie spisu kosztów miesięcznego utrzymania skarżącej oraz rodziny, gdyż również te dane wskazują jaką kwotę skarżąca realnie wydaje, chociażby na ten cel. Wezwano wnioskodawczynię także do podania z jakich źródeł uzyskuje środki na kształcenie córki na Uniwersytecie oraz do podania jaka jest wysokość czesnego za studia i miesięczne koszty utrzymania córki za granicą. Wyjaśnienie tych okoliczności pozwoliłoby bowiem na określenie realnych możliwości finansowych wnioskodawczyni w zakresie poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Wezwanie zostało skutecznie doręczone skarżącej w dniu 9 listopada 2011r. (k. 28 akt sąd.). Pozostało bez jakiejkolwiek odpowiedzi. Stosownie do art. 245 §3 i art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie pełnomocnika z urzędu, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy zauważyć, że regulacja zawarta w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Dlatego podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem lub następuje to kosztem utrzymania własnej rodziny. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawczynię dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Tak więc, to na wnioskodawczyni spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa. Wnioskodawczyni winna, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie przez nią środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że analiza treści wniosku o prawo pomocy nie prowadzi do konstatacji, by w sprawie zachodziły na tyle istotne okoliczności, by uniemożliwiały one skarżącej uiszczenie kosztów sądowych bez uszczerbku w koniecznych wydatkach utrzymania rodziny. Osiągane dochody różnych źródeł pozwalają na pokrycie kosztów koniecznego utrzymania skarżącej oraz jej córki, która uczy się za granicą. Nie wskazała bowiem by miała jakieś zaległości płatnicze w koniecznych kosztach utrzymania jej czy córki, a także w kosztach utrzymania nieruchomości, które jak twierdziła pochłaniają znaczną część miesięcznych dochodów. Nie wyjaśniła przy tym, jakie ponosi wydatki na utrzymanie nieruchomości. Zauważyć przy tym należy, że dysponuje dwoma domami i działką rekreacyjną. Nadto zgromadziła oszczędności w kwocie wielokrotnie przekraczającej wysokość wpisu od skargi. Nie przedłożyła wyciągów z rachunku bankowego, które najpełniej obrazują rzeczywiste środki finansowe jakie znajdują się w dyspozycji wnioskodawczyni. Z oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że sytuacja majątkowa skarżącej nie uzasadnia zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Mając powyższe na uwadze wnioskodawczyni nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie bez uszczerbku w koniecznych swoich wydatkach, nawet w części. W tym stanie rzeczy wniosek o prawo pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie. Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska