II SA/Po 928/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Elwira Brychcy Protokolant St. sekretarz sąd. Joanna Wieczorkiewicz-Skoczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2015 r. sprawy ze skarg H. K., A. K., U. T. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Poznaniu z dnia [...] czerwca 2014 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] 2014 r. Nr [...], II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Poznaniu na rzecz skarżących H. K. i A. K. solidarnie kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Poznaniu na rzecz skarżących H. K. i A. K. kwoty po [...] zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, IV. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Poznaniu na rzecz skarżącej U. T. kwotę [...] zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, V. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z [...] 2014r. (nr [...]) Prezydent Miasta P., na podstawie art. 6a ust. 1 pkt 2 lit. b, art. 7d ppkt1, art. 20 ust. 1 i art. 22 ust. 1 ustawy z 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, (Dz. U. nr 193, poz. 1287 ze zm.), zwanej dalej p.g.i.k. oraz § 35 ppkt. 1 i 7, § 45 i § 47 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, (Dz. U. nr 38, poz. 454), zwanego dalej rozporządzeniem, orzekł o odmowie wprowadzenia do operatu ewidencji gruntów i budynków zmian przedmiotowych i podmiotowych wynikających z ugody zwartej [...] 2013r. przed Sądem Rejonowym [...] w P., sygn. [...], dotyczącej wskazanych w tym orzeczeniu nieruchomości. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż do zadań starosty prowadzącego ewidencję gruntów i budynków należy utrzymywanie operatu ewidencyjnego w aktualności, to jest zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi, (§ 44 pkt 2 rozporządzenia). Aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych, (§ 45 rozporządzenia). Zmian w ewidencji dokonuje się na podstawie prawomocnych orzeczeń sądowych (§ 46 rozporządzenia). Zmiany przebiegu granic działek ewidencyjnych wykazuje się w ewidencji na podstawie dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, sporządzonej między innymi na potrzeby postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej, (§ 36 pkt. 5 rozporządzenia). Zdaniem organu tylko orzeczenia sądowe stanowią podstawę wpisu do ewidencji gruntów i budynków. Ugoda sądowa takim orzeczeniem nie jest. Odwołania od powyższej decyzji wnieśli H. K., A. K. oraz U. T., zarzucając naruszenie §46 rozporządzenia, poprzez błędną wykładnię i uznanie, że ugoda sądowa nie stanowi podstawy do wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków. Odwołujący się podnieśli, że przepis art. 622 kodeksu postępowania cywilnego nie stanowi przeszkody do umownego załatwienia sporu przez współwłaścicieli w drodze ugody sądowej. Skuteczność ugody uzależniona jest od pozytywnego wyniku kontroli sądowej, a umorzenie postępowania sądowego w sprawie o zniesienie współwłasności jest dowodem uznania przez sąd, że ugoda w określonej formie jest dopuszczalna i zgodna z prawem oraz z zasadami współżycia społecznego. Po rozpoznaniu odwołania Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Poznaniu utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, podzielając stanowisko, iż ugoda sądowa nie może być podstawą do dokonania zmian w ewidencji gruntów i budynków. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosły: H. K. i A. K., reprezentowane przez radcę prawnego T. T. Również U. T. wniosła skargę na powyższą decyzję organu II instancji. Skarżący powtórzyli zarzuty i argumentację zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargi Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Poznaniu wniósł o jej oddalenie odwołując się do argumentacji podniesionej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z 20 listopada 2014r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, połączył do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia oba postępowania sądowe zainicjowane wyżej opisanymi skargami. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Obie skargi zasługują na uwzględnienie. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie w pierwszej kolejności należy wskazać, że w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany jej zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to konieczność dokonania przez sąd oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony. Zgodzić się należy z orzekającymi w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym organami, że do zadań starosty prowadzącego ewidencję gruntów i budynków należy utrzymywanie operatu ewidencyjnego w aktualności, to jest zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi, (§ 44 pkt 2 rozporządzenia). Aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych, (§ 45 rozporządzenia). Zmian w ewidencji dokonuje się na podstawie prawomocnych orzeczeń sądowych (§ 46 rozporządzenia). Zmiany przebiegu granic działek ewidencyjnych wykazuje się w ewidencji na podstawie dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, sporządzonej między innymi na potrzeby postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej, (§ 36 pkt. 5 rozporządzenia). W tym miejscu, odnosząc się do prowadzonego przed sądem powszechnym postępowania dotyczącego podziału nieruchomości będącej przedmiotem współwłasności wspomnieć należy, iż zgodnie z art. 622 § 1 k.p.c. sąd powinien nakłaniać współwłaścicieli do zgodnego przeprowadzenia podziału wskazując jednocześnie sposoby mogące do tego doprowadzić. W wypadku złożenia przez wszystkich współwłaścicieli zgodnego wniosku co do sposobu zniesienia współwłasności i spełnienia przesłanek wskazanych w art. 622 § 2 sąd wyda postanowienie odpowiadające treści tego wniosku. Omawiany przepis według judykatury, nie stanowi przeszkody do umownego załatwienia sporu przez współwłaścicieli w drodze ugody sądowej, (por. przykładowo uchwała SN z 30 kwietnia 1963r III CO 12/63, OSNC 1963, nr 11, poz. 238). Bez wątpienia zmiana granic nieruchomości, a także zmiana właściciela nieruchomości to informacja, która w świetle art. 20 ust. 1 pkt 1 i art. 20 ust. 2 pkt 1 p.g.i k. podlega ujawnieniu w ewidencji gruntów i budynków. Istotne jest, że między innymi właściciel nieruchomości jest zobligowany do zgłoszenia tych zmian właściwemu staroście, (art. 22 ust. 2 ustawy). Istotne jest również, że zgodnie z art. 22 ust. 3 przedmiotowej ustawy osoby zgłaszające zmiany są zobowiązane dostarczyć dokumenty geodezyjne, kartograficzne i inne dokumenty niezbędne do wprowadzenia zmian w ewidencji. Ustawodawca w ustawie z 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, (Dz. U. nr 193, poz. 1287 ze zm.) przewidział, że dokonanie zmian w ewidencji gruntów i budynków może nastąpić nie tylko na podstawie dokumentów geodezyjnych, ale także innych dokumentów, z których zmiana wynika. Takim dokumentem niewątpliwie może być sądowe orzeczenie o zniesieniu współwłasności nieruchomości, ale także ugoda, którą przewidziano zniesienie współwłasności nieruchomości i jej podział. Wykładnia przepisu art. 22 ust. 3 p.g.i k. jest w tym zakresie jednoznaczna. Z kolei rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, zostało wydane na podstawie tej samej ustawy, a ustawodawca nie upoważnił Ministra do zawężenia ustawowego zakresu dokumentów w oparciu o które można dokonać zmian w ewidencji gruntów i budynków. Analizując treść § 46 ust. 2 pkt 1 i § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, Sąd zważył, iż w zakresie ich interpretacji wykładnia językowa może budzić wątpliwości. Z tego też powodu treść przedmiotowej normy musi być odczytywania przy pomocy wykładni systemowej i funkcjonalnej, przy jednoznacznym założeniu, że analizowany przepis nie może pozostawać w sprzeczności z ustawą. W tym kontekście zapis, iż wskazane w tym przepisie zmiany uwidacznia się w ewidencji między innymi na podstawie orzeczeń sądowych należy rozumieć, że chodzi także o ugody sądowe, które – jak podkreśla się w orzecznictwie – zastępują orzeczenia sądowe i wywierają tożsame z orzeczeniami sądowymi skutki. Stwierdzając powyższe Sąd podzielił stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z 27 sierpnia 2014r. sygn. akt II SA/Po 557/14, (dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Na marginesie jedynie Sąd zważył, iż nawet gdyby wykładnia § 46 ust. 2 pkt 1 i § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia doprowadziłaby do wniosku, że rozporządzenie to nie pozwala na ujawnienie przedmiotowych zmian w ewidencji gruntów i budynków na podstawie ugody sądowej, (co sąd jednoznacznie wykluczył), to ograniczenie to jako sprzeczne z ustawą prawo geodezyjne i kartograficzne, nie mogłoby zostać uwzględnione, a zmiana powinna zostać uwidoczniona w ewidencji na podstawie art. 22 ust. 3 p.g.i k. Ratio legis tego przepisu polega na uwidocznieniu zmian dotyczących między innymi granic nieruchomości, w oparciu o dokumenty, na podstawie których takie zmiany granic mogą zaistnieć. Nie ma żadnych wątpliwości, że takim dokumentem jest ugoda sądowa, na mocy której dochodzi do zniesienia współwłasności i w konsekwencji do podziału nieruchomości. Ustosunkowując się do treści art. 96 ustawy o gospodarce nieruchomościami (u.g.n.) zauważyć należy, przewidującego, iż podziału nieruchomości dokonuje się na podstawie bądź to decyzji administracyjnej bądź orzeczenia sądowego, stwierdzić należy, że również w zakresie interpretacji tego przepisu należy zastosować reguły wykładni systemowej, a więc wykładni obejmującej niebudzącą wątpliwości okoliczność, iż w istocie podział nieruchomości może nastąpić w drodze ugody sądowej, (o czym była już mowa powyżej), na podstawie kodeksu postępowania cywilnego. Liczne judykaty sądów powszechnych wskazują na ugruntowane już stanowisko co do takiej właśnie interpretacji ww. przepisu, która pozwala na dokonanie podziału nieruchomości w oparciu o ugodę sądową i towarzyszące jej postanowienie sądu o umorzeniu postępowania. Będąca przedmiotem postępowania administracyjnego ugoda jest dokumentem, który stwierdza zmiany w zakresie gruntu, które podlegają ujawnieniu w ewidencji gruntów i budynków. Nie ma również wątpliwości, iż organy prowadzące postępowanie administracyjne nie mogą kwestionować funkcjonujących w obrocie prawnym orzeczeń sądowych (między innymi tych orzeczeń, które w istocie stanowią zatwierdzenie przez sąd ugody sądowej). Mając powyższe na względzie Sąd podzielając zasadność zarzutów podniesionych w skardze i uznając, że doszło do naruszenia przepisu prawa materialnego, które miało wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a) uchylił zaskarżoną decyzję, a na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd uchylił również decyzję organu I instancji. Rozpoznając ponownie sprawę organ I instancji będzie zobligowany uwzględnić zapatrywania prawne i wnioski zawarte w niniejszym uzasadnieniu. O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a, a o kosztach na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 2 ust. 1 i 2, § 3 ust. 1 i § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490).