II SA/Po 929/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Kwiecińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędzia WSA Jakub Zieliński Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 05 maja 2011 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) nr (...) w przedmiocie cofnięcia prawa jazdy; I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, III. przyznaje adwokatowi A. D. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej skarżącemu z urzędu, kwotę (...) zł (w tym (...) zł tytułem podatku od towarów i usług) oraz kwotę 17,- (siedemnaście) złotych tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. /-/J.Zieliński /-/ M.Kwiecińska /-/ E.Brychcy Decyzją z dnia (...) lutego 2009 r., nr (...), na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz.U z 2005 r. nr 108, poz. 908 ze zm.), Starosta P. cofnął J. K. uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B i zobowiązał go do natychmiastowego zawrotu prawa jazdy kat. B nr (...) seria i nr druku: (...), wydanego w dniu (...) marca 2000 r. przez ten organ. Uzasadniając powyższe stanowisko organ wskazał, iż w dniu (...) stycznia 2008 r. została wydana przez organ decyzja o skierowaniu J. K. na badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy; badania te należało wykonać w terminie 30 dni od daty otrzymania decyzji i dostarczyć oryginał orzeczenia do Wydziału Komunikacji Starostwa Powiatowego w P. Do dnia wydania przedmiotowej decyzji J. K. nie dostarczył organowi powyższego orzeczenia, co uzasadniało cofnięcie stronie uprawnienia do kierowania pojazdami. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się J. K., który w odwołaniu od powyższej decyzji podniósł, iż nie spowodował nigdy żadnego wypadku ani kolizji drogowej, nie został też ukarany mandatem za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Ponadto powołał się na orzeczenie Wojewódzkiego Centrum Medycyny Pracy potwierdzającego zdolność do kierowania pojazdami kategorii B. W związku z powyższym domagał się przywrócenia prawa jazdy i uchylenia zaskarżonej decyzji z dnia (...) lutego 2009 r. Do skargi załączył kserokopię orzeczenia lekarskiego nr (...) wyżej wymienionego ośrodka medycyny pracy z dnia (...) marca 2009 r. Decyzją z dnia (...) kwietnia 2009 r., nr (...), Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu i instancji. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, iż z akt sprawy wynika, że do dnia (...) lutego 2009 r., tj. do dnia wydania zaskarżonej decyzji Starosty P., odwołujący nie poddał się badaniu lekarskiemu w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy. Organ odwoławczy powołując się na treść § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2004 r. Nr 2, poz. 15) wskazał na wojewódzkie ośrodki medycyny pracy, jako placówki przeprowadzające badania lekarskie kierowców, którzy decyzją starosty zostali skierowani na badania w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu ich zdrowia. Organ zauważył także, iż w aktach organu I instancji znajduje się orzeczenie lekarskie nr (...) z dnia (...) marca 2009 r., wydane przez Centrum Medycyny Pracy, w którym to orzeczeniu lekarz stwierdził u J. K. istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi, do których wymagane jest posiadanie prawa jazdy wszystkich kategorii, w tym kategorii B. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu J. K., wskazując, że skutkiem wydanych decyzji jest pozbawienie go środków do życia, bowiem pozbawiono go pracy i chleba. W ocenie skarżącego nie było podstaw do kierowania go na kosztowne badania, a wskutek wydania tych aktów stał się on osobą bezrobotną i głoduje. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 20 listopada 2009 r., sygn. akt II SA/Po 404/09, uchylił zaskarżoną decyzję. Uzasadniając powyższe stanowisko Sąd wskazał, iż niewątpliwie w dniu wydawania decyzji przez organ I instancji strona nie poddała się we właściwej jednostce stosownym badaniom. Okoliczność ta nie jest zresztą przez stronę kwestionowana. Natomiast, jak wynika z akt sprawy, strona została poddana badaniu lekarskiemu w dniu (...) marca 2009 r., a zatem już po wydaniu decyzji organu I instancji będącej przedmiotem odwołania. Skarżący wprawdzie odwołał się od orzeczenia nr (...) z dnia (...) marca 2009 r. Centrum Medycyny Pracy do Instytutu Medycyny Pracy, co jednak nie prowadzi do zakwestionowania wniosku, iż przed wydaniem decyzji przez organ II instancji strona poddała się badaniu, którego dotyczyła decyzja z dnia (...) stycznia 2008 r. Powyższa zmiana okoliczności faktycznych sprawy nie została jednakże uwzględniona przez organ administracji, co uzasadniało uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Po zwrocie akt administracyjnych do organu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia (...) sierpnia 2010 r., na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa) uchyliło decyzję Starosty P. z dnia (...) lutego 2009 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Niezależnie od wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) kwietnia 2009 r. J. K. wnioskiem z dnia z dnia (...) sierpnia 2010 r. zwrócił się do Starosty z wnioskiem o skierowanie na ponowne badania lekarskie. Decyzją z dnia (...) września 2010 r., Starosta P. na podstawie art. 122 ust. 1 pkt. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym skierował J. K. na badania lekarskie wskazując, że badanie z dnia (...) marca 2009 r. nie wskazywało daty ponownego badania, zaś skarżący sam wniósł o jego ponowne skierowanie. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł J. K., wskazując, że wniósł o skierowanie na badanie odnośnie przywrócenia prawa jazdy. Dodatkowo skarżący zakwestionował konstytucyjność prowadzonego postępowania. Decyzją z dnia (...) października 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt. 2 kpa uchyliło zaskarżoną decyzję Starosty P. z dnia (...) września 2010 r. oraz umorzyło postępowania wszczęte wnioskiem J. K. o skierowanie go na ponowne badania lekarskie. W jej uzasadnieniu wskazano, że decyzją z dnia 29 stycznia 2008 r. J. K. został skierowany na badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy. Decyzja powyższa została utrzymana w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) marca 2008 r., zaś skarga na powyższa decyzję Kolegium została odrzucona postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 03 lipca 2008 r., sygn. akt II SA/Po 411/08. Tym samym kwestia skierowania skarżącego na badania lekarskie została już rozstrzygnięta ostateczną i prawomocną decyzją Starosty z dnia (...) stycznia 2008 r. i nie może być ponownym przedmiotem postępowania administracyjnego. Decyzja powyższa została zaskarżona przez J. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, gdzie została zarejestrowana pod sygnatura II SA/Po 815/10. Decyzją z dnia (...) października 2010 r., nr (...), ponownie rozpoznając sprawę, Starosta P. na podstawie art. 140 ust. 1 pkt. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym cofnął J. K. uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B. Podstawą powyższego rozstrzygnięcia była treść orzeczenia lekarskiego nr (...) z dnia (...) marca 2009 r. przesłanego przez Centrum Medycyny Pracy Dział Konsultacyjno – Diagnostyczny i Profilaktyki Poradnia Konsultacyjna, Chorób Zawodowych i Profilaktyki, wskazująca na istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi (oryginał w aktach sprawy II SA/Po 815/10). Odwołanie od powyższej decyzji wniósł J. K. argumentując, że cofnięcie prawa jazdy nastąpiło bez uzyskania stosownego nakazu sądowego, zaś samo orzeczenie lekarskie nr (...) zostało wydane z naruszeniem zasad sztuki lekarskiej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu decyzją z dnia (...) listopada 2010 r., nr (...), na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Starosty P. z dnia (...) października 2010 r. W treści uzasadnienia podano dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie wskazano, że w aktach sprawy znajduje się pismo Centrum Medyny Pracy z dnia (...) marca 2009 r. skierowane do skarżącego wskazujące, że wniosek o ponowne badanie i wydanie orzeczenia w trybie odwoławczym przesłano do Instytuty Medycyny Pracy. Ponadto w aktach znajduje się wezwanie Instytutu skierowana do J. K. o stawienie w dniu (...) maja 2009 r. na badania laboratoryjne. Jednakże z uwagi na brak w aktach sprawy orzeczenia o wynikach przeprowadzonego badania, Kolegium uznało, że orzeczenie lekarskie nr (...) jest ostateczne. Stąd, mając na względzie treść art. 140 ust. 1 pkt. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, utrzymano zaskarżoną decyzję w mocy. Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu J. K. argumentując, że nie został on nigdy powiadomiony przez Instytut Medycyny Pracy o czasie i miejsca przeprowadzenia badania lekarskiego. W dalszej części skargi skarżący podtrzymał dotychczasowe zarzuty dotyczące cofnięcie prawa jazdy bez uzyskania stosownego nakazu sądowego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Pismem z dnia (...) marca 2011 r. skarżący przedłożył zaświadczenia lekarskie nr (...)wystawione przez lek. medycyny A. K. o braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami silnikowymi. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest kwestia rozważenia prawidłowości rozstrzygnięcia organów w sprawie cofnięcia skarżącemu prawa jazdy kategorii B. Zgodnie z art. 140 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowy wydaje starosta w razie stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Szczegółowe warunki i tryb postępowania w sprawach wydawania orzeczeń lekarskich stwierdzających istnienie lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi określa rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2004 r. Nr 2, poz. 15). Podkreślenia wymaga, że decyzja o cofnięciu uprawnień do prowadzenia pojazdów ma charakter prewencyjny i powinna zostać wydana jedynie w sytuacjach, gdy jest wielce prawdopodobne, że kierowca ze względu na stan zdrowia nie jest w stanie kierować pojazdem w sposób niezagrażający bezpieczeństwu ruchu drogowego i nienarażający kogokolwiek na szkodę. Tym samym cofnięcie uprawnień w razie stwierdzenia istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem wynika z utraty warunku niezbędnego do uzyskania uprawnienia, jakim jest brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Stąd też wydanie przez starostę decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami, musi być poprzedzone postępowaniem przed uprawnionym lekarzem, zakończonym orzeczeniem określającym istnienie konkretnego i uzasadnionego przeciwwskazania zdrowotnego do prowadzenia pojazdów. Przenosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy wskazać należy, że ostateczną decyzją Starosty P. z dnia (...) stycznia 2008 r. J. K. został skierowany na badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy. Skarżący poddał się tym badaniom, czego dowodem jest orzeczenia lekarskie nr (...) z dnia (...) marca 2009 r. przesłane do organu przez Centrum Medycyny Pracy Dział Konsultacyjno – Diagnostyczny i Profilaktyki Poradnia Konsultacyjna, Chorób Zawodowych i Profilaktyki. Równocześnie skarżący nie zgadzając się z wynikiem powyższego orzeczenia wniósł od niego odwołanie, przewidziane przepisami rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 07 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami. Na okoliczność powyższą zwróciło uwagę Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wskazując jednocześnie, że w aktach sprawy znajduje się pismo informujące, że wniosek skarżącego o ponowne badanie i wydanie orzeczenia w trybie odwoławczym przesłano do Instytutu Medycyny Pracy oraz wezwanie Instytutu skierowane do J. K. o stawienie w dniu (...) maja 2009 r. na badania laboratoryjne. Jednakże zdaniem organu odwoławczego, z uwagi na brak w aktach sprawy orzeczenia o wynikach przeprowadzonego badania, uznać należało, że orzeczenie lekarskie nr (...) jest ostateczne. Stanowisko powyższe nie może zostać uznana za prawidłowe. Organ II instancji, rozpoznając wniesione odwołanie dokonuje ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w ramach zakreślonych postępowaniem pierwszoinstancyjnym, stosując przy tym zasady określone w kodeksie postępowania administracyjnego, a więc m. innymi zasadę prawdy obiektywnej, której gwarancję stanowi przepis art. 77, nakazujący w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć materiał dowodowy. Co więcej, na mocy normy prawnej zawartej w art. 136 kpa organ odwoławczy jest uprawniony do przeprowadzenia na żądanie strony lub z urzędu dodatkowego postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecenia przeprowadzenia tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Skoro dokonując ponownej oceny rozstrzygnięcia Starosty, Kolegium dostrzegło, że w sprawie zostało złożone przez skarżącego odwołanie od orzeczenia lekarskiego nr (...), winno było podjąć czynności zmierzające do wyjaśnienia, czy skarżący poddał się ponownemu badaniu lekarskiemu w Instytucie Medycyny Pracy oraz czy został on faktycznie powiadomiony o fakcie ponownego badania. W celu wyjaśnienia powyższej okoliczności organ odwoławczy winien zwrócić się do Instytutu z zapytaniem, czy badania powyższe zostało przeprowadzone, oraz czy skarżący został prawidłowo powiadomiony o jego terminie. Za niewystarczające bowiem uznać należy samo stwierdzenie, że skoro w aktach sprawy nie ma orzeczenia lekarskiego Instytutu Medycyny Pracy, za ostateczne uznać należy wyniki orzeczenia z dnia (...) marca 2009 r. Działanie powyższe nie tylko narusza normę określoną w art. 136 kpa, ale przede wszystkim stanowi działanie naruszające zasady prowadzenia postępowania dowodowego określone w art. 7 oraz 77 § 1 kpa. Nie wyjaśnienie powyższej kwestii uniemożliwia bowiem dokonanie kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia organu I instancji. Reasumując dotychczasowe rozważania wskazać należy, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozstrzygając przedmiotową sprawę nie wyjaśniło, czy istotnie orzeczenie lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy nr (...) z dnia 04 marca 2009 r. jest orzeczeniem ostatecznym. Zaniechanie podjęcia powyższych ustaleń stanowiło naruszenie art. 7, art. 77 § 1, 80 jak również art. 136 kpa, a więc stanowiło naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji powinien wyjaśnić, czy orzeczenie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy nr (...) z dnia (...) marca 2009 r. istotnie stanowi orzeczenie ostateczne. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O wykonalności orzeczono na podstawie art. 152 powyższej ustawy. /-/ J. Zieliński /-/ M. Kwiecińska /-/ E. Brychcy