II SA/Po 931/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Edyta Podrazik po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. K. na uchwałę Rady Powiatu W z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego postanawia odmówić wstrzymania zaskarżonej uchwały /-/ E. Podrazik Wyrokiem z dnia 2 lutego 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę J. A. K. na uchwałę nr [...] Rady Powiatu W z dnia [...] listopada 2016 r. w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego. We wniosku z dnia [...] lutego 2017 r. J. A. K. wystąpił o wstrzymanie wykonania powyższego wyroku z dnia [...] lutego 2017 r. W uzasadnieniu skarżący wskazał na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w razie wykonania zaskarżonej uchwały z dnia [...] listopada 2016 r. J. A. K. wyjaśnił również, że zamierza wnieść skargę kasacyjną od wymienionego wyroku z dnia [...] lutego 2017 r. i wystąpił w tym celu o ustanowienie adwokata z urzędu. Zaznaczył ponadto, że wspomniany wyrok jest w jego ocenie krzywdzący i niesprawiedliwy, a przy tym wydany wiele miesięcy po rezygnacji z funkcji ławnika w Sądzie Rejonowym w W.. Sprawa ta nie powinna być więc w ogóle przedmiotem orzekania przez Radę Powiatu W, jak i przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu. Działanie to stanowi w ocenie skarżącego podwójną karę z tytułu nieznajomości przez skarżącego przepisów z uwagi na utratę zarówno funkcji ławnika jak i radnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Wniosek okazał się niezasadny. Przed przystąpieniem do dalszych rozważań należy wyjaśnić, że obowiązujące przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują możliwości wstrzymania wykonania wyroku sądu I instancji. Niemniej treść wniosku z dnia [...] lutego 2016 r. (k. 70 akt sądowych) wskazuje, że intencją J. A. K. było w istocie wstrzymanie wykonania uchwały nr [...] Rady Powiatu W z dnia [...] listopada 2016 r. w sprawie wygaśnięcia mandatu radnego. Sąd potraktował więc wymienony wniosek skarżącego jako wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jak wynika przy tym z art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o jakich mowa w art. 61 § 1 p.p.s.a., jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo (1) wyrządzenia znacznej szkody lub (2) spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Pierwsza z tych przesłanek dotyczy przypadku, gdy szkoda nie może być naprawiona przez późniejszy zwrot świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani też brak jest możliwości przywrócenia stanu poprzedniego. Wymóg ten jest zatem spełniony w szczególności, gdy istnieje ryzyko utraty przedmiotu świadczenia, który wskutek swoich właściwości nie może być zastąpiony innym przedmiotem lub wartość jego odpowiednika nie miałaby znaczenia dla skarżącego, bądź też gdy zachodzi niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu lub zdrowiu. Druga przesłanka dotyczy natomiast przypadku, gdy raz zaistniałe skutki prawne lub faktyczne powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a przywrócenie stanu poprzedniego może nastąpić dopiero po dłuższym okresie czasu lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Należy jednocześnie podkreślić, że to na skarżącym spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia, że co najmniej jedna z opisanych wyżej przesłanek wystąpiła w danej sprawie. Konstrukcja ochrony tymczasowej opiera się bowiem na zasadzie skargowości, przy czym użycie w art. 61 § 3 p.p.s.a. słowa "może" wskazuje, że orzeczenie w przedmiocie wstrzymania wykonania aktu lub czynności ma charakter fakultatywny. Brzmienie powołanego przepisu zdaje się prima facie sugerować, że wstrzymanie wykonania aktu lub czynności organu administracji publicznej możliwe jest jedynie przed wydaniem orzeczenia przez sąd I instancji. Taka interpretacja nie zasługuje jednak na uwzględnienie. Celem ochrony tymczasowej, o jakiej mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., jest bowiem zapobieżenie przypadkom, gdy wykonanie wadliwego rozstrzygnięcia organu administracji publicznej znacznie pogorszy sytuację faktyczną lub prawną skarżącego. Wspomniane ryzyko występuje natomiast zarówno w okresie poprzedzającym wydanie orzeczenia przez sąd I instancji, jak i w okresie następującym po wydaniu tego orzeczenia, a przed jego uprawomocnieniem się. Dlatego też należy podzielić stanowisko wyrażone w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2007 r., sygn. akt I GPS 1/07 (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z którym w postępowaniu kasacyjnym, wszczętym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku oddalającego skargę, dopuszczalne jest wstrzymanie wykonania aktu lub czynności na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. W rozpatrywanej sprawie skarga kasacyjna od wyroku z dnia [...] lutego 2017 r. nie została jeszcze złożona. Niemniej z pisma skarżącego z dnia [...] lutego 2017 r. wynika, że zamierza on skorzystać ze wspomnianego środka zaskarżenia. Twierdzenie to uprawdopodabnia także fakt złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia [...] lutego 2017 r. (k. 65-68 akt sądowych). J. A. K. wystąpił bowiem o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, co z kolei otworzyłoby mu drogę do złożenia skargi kasacyjnej. Mając zatem na uwadze okoliczność, że aktualnie wyrok z dnia [...] lutego 2017 r. nie został jeszcze zakwestionowany, stanowisko wyrażone w powołanej uchwale z dnia [...] kwietnia 2007 r. należy zdaniem Sądu rozumieć w ten sposób, że sąd I instancji jest uprawniony do rozpatrzenia w trybie art. 61 § 3 p.p.s.a. wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, którego dotyczyło wydane przez ten sąd orzeczenie. Taka wykładnia znajduje także oparcie normatywne w art. 61 § 6 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie bowiem z tym przepisem wstrzymanie wykonania aktu lub czynności traci moc z dniem uprawomocnienia się orzeczenia oddalającego skargę. Konsekwentnie zatem do tego momentu sąd I instancji może orzec o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności. Pogląd ten spotkał się z aprobatą w orzecznictwie (zob. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 17 października 2016 r., sygn. akt I SA/Gl 1380/15, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; postanowienie WSA w Opolu z dnia 22 lipca 2016 r., sygn. akt II SA/Op 149/16, tamże; postanowienie WSA w Białymstoku z dnia 29 czerwca 2016 r., sygn. akt I SA/Bk 1383/15). Trzeba zatem zauważyć, że wyrok z dnia 2 lutego 2017 r. nie uzyskał jeszcze przymiotu prawomocności. Jednocześnie skarga kasacyjna na to orzeczenie nie została w chwili obecnej złożona, wobec czego nie było podstaw do przedstawienia akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. Konsekwentnie zatem wniosek z dnia [...] lutego 2017 r. podlegał rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu. Oceniając żądanie wniosku in meriti Sąd uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności, od których zależy w świetle art. 61 § 3 p.p.s.a. wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. J. A. K. nie wskazał bowiem, na czym miałaby polegać znaczna szkoda doznana przez niego w związku z podjęciem wspomnianej uchwały z dnia [...] listopada 2016 r. Sąd nie może natomiast poszukiwać z własnej inicjatywy ustaleń służących poparciu wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności. Utrata mandatu radnego w Radzie Powiatu W nie może być natomiast poczytywana za spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków. Zgodnie bowiem z art. 383 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2011 r., Nr 21, poz. 112 z późn. zm., dalej: "k. wyb.") wygaśnięcie mandatu radnego następuje w przypadku naruszenia ustawowego zakazu łączenia mandatu radnego z wykonywaniem określonych w odrębnych przepisach funkcji lub działalności. Jak wynika przy tym art. 383 § 6 k. wyb., w przypadku niezrzeczenia się funkcji lub niezaprzestania prowadzenia działalności przez radnego w terminie, o jakim mowa w art. 383 § 5 k. wyb., rada stwierdza wygaśnięcie mandatu radnego, w drodze uchwały, w ciągu miesiąca od upływu tego terminu. Stanowcze brzmienie przytoczonych przepisów wskazuje zatem, że skutek utraty mandatu radnego następuje z mocy samego prawa (ex lege). Uchwała stwierdzająca wygaśnięcie mandatu radnego, podjęta na podstawie art. 383 § 6 k. wyb., ma natomiast wyłącznie deklaratoryjny charakter. Nie tworzy on nowego stanu prawnego, lecz jedynie w sposób wiążący urzędowo potwierdza, że określone zdarzenie miało miejsce w rzeczywistości. Tym samym ewentualne wstrzymanie wykonania uchwały z dnia [...] listopada 2011 r. i tak nie zatrzymywałoby skutku wygaśnięcia mandatu radnego na mocy art. 383 § 1 pkt 5 k. wyb. Tym samym należy zdaniem Sądu stwierdzić, że J. A. K. nie wykazał, by okoliczności wymienione w art. 61 § 3 p.p.s.a., wystąpiły w niniejszej sprawie, a jego wniosek należy uznać za niezasadny. W tej sytuacji Sąd na podstawie art. 16 § 2, art. 61 § 3 i 5 oraz art. 61 § 6 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. /-/ E. Podrazik