II SA/Po 939/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędziowie Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2015 r. sprawy ze skargi E.H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 22.07.2014 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku dla opiekuna; I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Zaskarżoną decyzją z dnia 22 lipca 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania E. H. od decyzji Burmistrza G. z dnia 30 czerwca 2014 r. nr [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania jej zasiłku dla opiekuna na okres od 1 lipca 2013 r. do 14 maja 2014 r. oraz od 15 maja 2014 r. bezterminowo, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji decyzją z dnia 30 czerwca 2014 r. odmawiając E. H. przyznania zasiłku dla opiekuna na okres od 1 lipca 2013 r. do 14 maja 2014 r. oraz od 15 maja 2014 r. bezterminowo wskazał, że decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: SKO) z dnia 7 grudnia 2010 r. przyznano E. H. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad mężem na okres od 1 października 2010 r. do 31 marca 2013 r. Burmistrz G. wskazał, że decyzja ta nie wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw. Tymczasem zasiłek dla opiekuna przysługuje, jeżeli decyzja o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. W związku z tym jak uznał organ I instancji E. H. nie spełnia przesłanek do ustalenia i wypłaty zasiłku dla opiekunów. E. H. wnosząc odwołanie od decyzji organu I instancji podniosła, że jej mąż jest niezdolny do samodzielnej egzystencji i szczegółowo przedstawiła stan zdrowia męża. Wskazała przy tym, że jest jedyną osobą, która zajmuje się chorym mężem. Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję SKO [...] w pierwszej kolejności wskazało, że orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS z 24 marca 2010 r. J. H. uznany był jako niezdolny do pracy i samodzielnej egzystencji do 31 marca 2013 r., a następnym orzeczeniem z 25 lutego 2013 r. został zaliczony jako niezdolny do pracy i trwale niezdolny do samodzielnej egzystencji. Kolegium wskazało, że J. H. pozostaje w związku małżeńskim z E. H., wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe, E. H. nie pracuje zawodowo i nigdy nie pracowała, ani nie jest zarejestrowana w PUP. Jej mąż otrzymuje emeryturę z ZUS, choruje na polineuropatię, migotanie przedsionków i astmę oskrzelową oraz jest po operacji zaćmy obu oczu i prostaty. Ze względu zatem na stan zdrowia wymaga pomocy osoby drugiej w codziennym życiu w zakresie niektórych czynności życiowych. J. H. sam porusza się po mieszkaniu i najbliższym otoczeniu i pomimo orzeczonego znacznego stopnia niepełnosprawności jest osobą zdolną do samoobsługi. Kolegium powołało art. 2 ust. 1, 2 i 5 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r., poz. 567), dalej: u.u.w.z.o., a następnie art. 17 ust. 1, 1a i 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), dalej: u.ś.r., w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. i następnie stwierdziło, że z powołanych przepisów wynika, że aby stronie przysługiwało prawo do zasiłku dla opiekunów musiałaby spełniać łącznie dwie przesłanki: - utracić prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z mocy prawa z dniem 1 lipca 2013 r. (art. 11 ust. 3 ustawy zmieniającej z dnia 7 grudnia 2012 r.), - spełnić warunki do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zgodnie z u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. Mając powyższe na względzie organ odwoławczy wskazał, że z orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 24 marca 2010 r. wynika, że J. H. został uznany za osobę niezdolną do pracy i samodzielnej egzystencji do 31 marca 2013 r., przy czym decyzja SKO [...] z dnia 7 grudnia 2010 r. przyznała E. H. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad mężem na okres od 1 października 2010 r. do 31 marca 2013 r. Kolegium wskazało, że czasookres prawa do świadczenia pielęgnacyjnego został ustalony zgodnie ze wspomnianym orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS. Zaznaczono, że E. H. nie wnioskowała o kontynuację świadczenia pielęgnacyjnego po otrzymaniu orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 25 lutego 2013 r., w którym J. H. został uznany za niezdolnego do pracy i trwale niezdolnego do samodzielnej egzystencji. Po otrzymaniu tego orzeczenia strona złożyła wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Decyzją z dnia 23 kwietnia 2013 r. Burmistrz G. odmówił stronie przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. W wyniku odwołania strony od tej decyzji SKO [...] decyzją z dnia 29 maja 2013 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 10 grudnia 2013 r. sygn. akt II SA/Po [...] oddalił skargę E. H. na powyższą decyzję Kolegium. Zważywszy, iż zgodnie z art. 2 ust. 1 u.u.w.z.o. strona nie utraciła z mocy prawa świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 1 lipca 2013 r. w związku z wygaśnięciem z mocy prawa decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego brak było podstaw do przyznania jej prawa do zasiłku dla opiekunów. Jak wynika z decyzji Kolegium z dnia 7 grudnia 2010 r. utraciła prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 31 marca 2013 r., z dniem, do którego ustalona była niepełnosprawność jej męża. Skoro więc utrata tego prawa nie nastąpiła wedle zasad określonych w art. 2 ust. 1 u.u.w.z.o. brak był podstaw do przyznania stronie żądanego zasiłku. E. H. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższą decyzję SKO [...]. Podniosła, iż 25 lutego 2013 r. dostarczyła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS o trwałej niezdolności jej męża do samodzielnej egzystencji. Świadczenie wypłacano jej do 31 marca 2013 r. Jak wskazała w maju tego roku złożyła odpowiednie dokumenty do przyznania zasiłku dla opiekuna. Dodała, że z jej otoczenia trzy osoby w podobnej sytuacji otrzymały zasiłek dla opiekunów. Wyjaśniła przy tym, że jej mąż nie jest w stanie samodzielnie egzystować. Dlatego zwróciła się do Sądu o kontrolę decyzji Kolegium. W odpowiedzi SKO [...] wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga okazała się zasadna, albowiem organ odwoławczy dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Zgodnie zaś z treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja SKO [...] z dnia 22 lipca 2014 r. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza G. (wydaną z jego upoważnienia przez Kierownika MOPS w G.) z dnia 30 czerwca 2014 r. o odmowie przyznania E. H. prawa do zasiłku dla opiekuna na okres od 1 lipca 2013r. do 14 maja 2014 r. oraz od 15 maja 2014 r. bezterminowo. Stan faktyczny sprawy jest bezsporny. Na mocy decyzji SKO [...] z dnia 7 grudnia 2010 r. E. H. otrzymała na okres do dnia 31 marca 2013 r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad mężem J. H.. Świadczenie to zostało przyznane do dnia 31 marca 2013 r., albowiem orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 24 marca 2010 r. ustalało niezdolność J. H. do pracy i samodzielnej egzystencji właśnie do tej daty. Następnie, z uwagi na fakt, że Lekarz Orzecznik ZUS orzeczeniem z dnia 25 lutego 2013 r. uznał J. H. za niezdolnego do pracy i trwale do samodzielnej egzystencji E. H. zwróciła się o przyznanie jej prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Decyzją z dnia 23 kwietnia 2013 r. Burmistrz G. odmówił jej prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego na okres od kwietnia 2013 r. do 31 października 2013 r. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją SKO [...] z dnia 29 maja 2013 r., a wyrokiem z dnia 10 grudnia 2013 r. sygn. akt II SA/Po [...] tutejszy Sąd oddalił skargę na powyższą decyzję SKO [...]. W związku z powyższym, trafnie stwierdziło Kolegium w motywach zaskarżonej decyzji, że skarżąca nie spełnia przesłanek określonych w art. 2 ust. 1 u.u.w.z.o., gdyż decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (decyzja Kolegium z dnia 7.12.2010 r.) nie wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548 oraz z 2013 r. poz. 1557) z dniem 1 lipca 2013 r. Organ odwoławczy nie dostrzegł jednak, że zgodnie z art. 25 u.u.w.z.o. w przypadku, gdy o specjalny zasiłek opiekuńczy, o którym mowa w art. 16a ustawy zmienianej w art. 17, ubiegają się osoby, którym w okresie od dnia 31 grudnia 2012 r. do dnia 30 czerwca 2013 r. wygasły decyzje przyznające prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, wydane na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 2013 r., z powodu upływu terminu ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego przysługuje tym osobom w okresie od dnia wejścia w życie ustawy do dnia 31 grudnia 2014 r., na warunkach dotyczących specjalnego zasiłku opiekuńczego określonych w ustawie zmienianej w art. 17, również jeżeli osoby te nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Wyjaśnić należy, że przepis ten obejmuje osoby, którym wygasły decyzje przyznające prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, wydane na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 2013 r., z powodu upływu terminu ważności orzeczenia o niepełnosprawności. Stwierdzić należy, iż skarżąca miała przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego decyzją SKO [...] z 7 grudnia 2010 r. na mocy przepisów obowiązujących przed 1 stycznia 2013 r., a decyzja ta wygasła na skutek upływu terminu ważności orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 24 marca 2010 r., które uznało J. H. za niezdolnego do pracy i samodzielnej egzystencji do 31 marca 2013 r. W związku z powyższym, zgodnie z przytoczonym przepisem art. 25 u.u.w.z.o., po wygaśnięciu decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego strona wystąpiła o specjalny zasiłek opiekuńczy i zasiłek ten nie został jej przyznany (sprawa zakończona prawomocnym wyrokiem tutejszego Sądu z dnia 10 grudnia 2013 r. sygn. akt II SA/Po [...]). Zważyć przy tym należy, że wyrokiem z dnia 5 grudnia 2013 r. (sygn. akt K 27/13) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548), zwanej dalej "ustawą nowelizującą", jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP oraz nakazał przywrócenie stanu zgodnego z Konstytucją, tj. przywrócenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które świadczenie to utraciły od dnia 1 lipca 2013 r., wymaga bezzwłocznej interwencji ustawodawcy, który powinien wprowadzić stosowne korekty w systemie prawnym. W rezultacie z dniem 15 maja 2014 r. weszła w życie ustawa o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, które uregulowała wstecz nie tylko sytuację osób, które utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r., lecz również sytuację osób, jak skarżąca, które ubiegały się o specjalny zasiłek opiekuńczy, a którym w okresie od dnia 31 grudnia 2012 r. do dnia 30 czerwca 2012 r. wygasły decyzje przyznające prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, wydane na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 2013 r., z powodu upływu terminu ważności orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zważywszy, iż cytowany przepis art. 25 u.u.w.z.o. odzwierciedla sytuację prawną, w jakiej znalazła się skarżąca, stwierdzić należy, iż Kolegium utrzymując w mocy decyzję Burmistrza G. z dnia 30 czerwca 2014 r. o odmowie przyznania E. H. zasiłku dla opiekuna, dopuściło się naruszenia przepisów art. 2 ust. 1 u.u.w.z.o. oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez ich błędne zastosowanie oraz art. 25 u.u.w.z.o. i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. przez ich niezastosowanie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję, o czym orzeczono w punkcie I. wyroku. Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy kierując się normą zawartą w art. 153 p.p.s.a. uwzględni ocenę prawną zawartą w uzasadnieniu niniejszego wyroku, a ponadto rozważy w ramach niniejszej sprawy, czy stronie za okres nieuregulowany w art. 25 u.u.w.z.o., tj. przysługuje zasiłek dla opiekuna na podstawie art. 2 ust. 2 pkt 2 u.u.w.z.o. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzeczono o wykonalności zaskarżonej decyzji.