II SA/Po 940/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Arkadiusz Skomra (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 maja 2022 r. sprawy ze skargi A. F. na akt Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] września 2021 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia oraz stwierdzenia wygaśnięcia decyzji w sprawie wznowienia studiów 1. uchyla zaskarżony akt oraz poprzedzający go akt Dziekana Wydziału Lekarskiego z dnia [...] sierpnia 2021 r., nr [...]. 2. zasądza od Rektora Uniwersytetu [...] na rzecz A. F. kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] września 2021 r., nr [...] Rektor Uniwersytetu Medycznego [...] , w którego imieniu działał prorektor ds. Dydaktyki, po rozpoznaniu odwołania A. F., uchylił decyzję nr [...] Dziekana Wydziału Lekarskiego z dnia [...] sierpnia 2021 r. w sprawie niewyrażenia zgody na wznowienie studiów przez A. F. oraz stwierdził wygaśnięcie decyzji nr [...] Dziekana Wydziału Lekarskiego z dnia [...] czerwca 2021 r. w sprawie wyrażenia zgody na wznowienie przez A. F. studiów, pod warunkiem zdania egzaminów reaktywacyjnych z farmakologii i toksykologii oraz z onkologii. W uzasadnieniu organ wskazał, iż warunkiem wznowienia studiów było, między innymi zaliczenie przez zainteresowaną egzaminów z farmakologii i toksykologii oraz z onkologii. Zgodnie z postanowieniami § 46 ust.9 Regulaminu Studiów Uniwersytetu Medycznego [...] stanowiącego załącznik do uchwały Senatu nr [...] z [...] kwietnia 2020r., "osobie ubiegającej się o wznowienie studiów przysługuje prawo do składania egzaminu reaktywacyjnego w jednym terminie". Zainteresowana do wyznaczonego egzaminu z farmakologii i toksykologii przystąpiła w dniu [...] lipca 2021 r. ale nie uzyskała z niego pozytywnej oceny. Organ podmniósł, iż nie znajdując żadnych podstaw do kwestionowania samego egzaminu, w związku z niedopełnieniem przez zainteresowaną warunku zdania przedmiotowego egzaminu, celowym jest stwierdzenie wygaśnięcia decyzji zawierającej ten warunek. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożyła A. F. wnosząc o uchylenie decyzji z dnia [...] września 2021r., sygn. akt: [...] oraz poprzedzającej jej decyzji nr [...] Dziekana Wydziału Lekarskiego z dnia [...] sierpnia 2021r., unieważnienie wyniku egzaminu z dnia [...] lipca 2021r. i wyznaczenie nowego terminu egzaminu z Farmakologii i toksykologii w celu wznowienia studiów. W uzasadnieniu skargi Skarżąca podniosła, iż decyzja z dnia [...] września 2021r., została wydana przez niewłaściwy organ, tj. przez Prorektor ds. Dydaktyki Uniwersytetu Medycznego [...], podczas gdy powinna zostać wydana przez Rektora wraz z jego stanowiskiem na piśmie oraz zgodnie z §5 Regulaminu Studiów Uniwersytetu Medycznego [...] z dnia [...] kwietnia 2021r. powinno być do niej dołączone pisemne stanowisko Dziekana. Następnie Skarżąca opisała błędy jakie popełniono przy wyznaczaniu i przeprowadzaniu egzaminu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie wskazując, iż zaskarżone decyzje organów uczelni nie są decyzjami administracyjnymi i nie przysługuje od nich skarga do sądów administracyjnych. Odnosząc się do zarzutów stawianych w skardze organ podniósł, iż Skarżąca skreślona została z listy studentów UMP i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wyrokiem z dnia [...] października 2020 r. Sygn. akt SA/Po [...] oddalił skargę zainteresowanej na tą decyzję. Na wniosek Skarżącej Dziekan Wydziału Lekarskiego UM[...] decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2021 r. wyraził zgodę na wznowienie studiów przez zainteresowaną pod warunkiem zdania egzaminów reaktywacyjnych z dwóch przedmiotów, Farmakologii i toksykologii oraz Onkologii i zobowiązując ją do zaliczenia różnic programowych, W wyznaczonym terminie zainteresowana przystąpiła do ustalonego egzaminu z Farmakologii i toksykologii, ale egzaminu tego nie zdała. Z uwagi na brak zaliczenia tego egzaminu, Dziekan Wydziału Lekarskiego, decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2021 r. odmówił wyrażenia zgody na wznowienie studiów przez Skarżącą. Na skutek odwołania wniesionego przez Skarżącą, Prorektor ds. Dydaktyki, działając z upoważnienia Rektora, uznała, że skoro pierwsza decyzja Dziekana zawierała zgodę na wznowienie studiów pod określonymi warunkami, z których jeden nie został spełniony, to brak było podstaw do ponownego orzekania w sprawie samej zgody na wznowienie i jej odmowy. W efekcie w zaskarżonej decyzji uchylono decyzję nr [...] Dziekana i stwierdzono wygaśnięcie pierwotnej umowy wyrażającej zgodę na wznowienie pod warunkiem. Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia [...] stycznia 2022 r., sygn. akt II SPP/Po [...] odmówiono Skarżącej przyznania prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Na wstępie należy zaznaczyć, że na mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia [...] marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. poz. 491 z późn. zm.) w okresie od dnia [...] marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. Do dnia wyrokowania stan epidemii nie został odwołany. Zgodnie zatem z art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zmianami) w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu (ust. 2). Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku (ust. 3). Na mocy powołanego wyżej art. 15zzs4 zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Przystępując do rozpoznania niniejszej sprawy Sąd postanowił w pierwszej kolejności wyjaśnić charakter zaskarżonego w niniejszej sprawie aktu nazwanego decyzją tym samym odnosząc się jednocześnie do wniosku organu o odrzucenie skargi. Wobec powyższego wskazać należy, iż przepisy ustawy z dnia [...] lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 478 ze zm., dalej "psw") nie zawierają żadnych regulacji odnoszących się do wznowienia studiów. Zgodnie z art. 75 ust. 1 psw organizację studiów oraz związane z nimi prawa i obowiązki studenta określa regulamin studiów. Zatem podstawa prawna umożliwiająca wznowienie studiów przez Skarżącą wynika wyłącznie z przepisów wewnętrznych uczelni tj. uchwały nr [...] Senatu Uniwersytetu Medycznego [...] z dnia [...] kwietnia 2020 r. w sprawie uchwalenia Regulaminu Studiów Uniwersytetu Medycznego [...] (zwana dalej "Regulaminem"). Oceniając charakter zaskarżonego aktu wskazać należy, iż zgodnie z § 5 pkt 1 Regulaminu z zastrzeżeniem postanowień pkt 2, sprawy związane z tokiem studiów rozstrzyga Dziekan. W sprawach związanych z tokiem studiów, w których zgodnie z przepisami Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, wymagane jest wydanie decyzji administracyjnej, decyzję wydaje Dziekan, działający z upoważnienia Rektora (§ 5 pkt 2 Regulaminu). Ponadto w myśl § 46 pkt 2 Regulaminu student, który po zaliczeniu co najmniej pierwszego roku został skreślony z listy studentów, w wyjątkowych sytuacjach może jednorazowo wznowić studia na tym samym kierunku studiów, za zgodą Dziekana wydaną po zasięgnięciu opinii Posiedzenia Władz Dziekańskich. Wyrażenie zgody następuje w formie decyzji Dziekana (§ 46 pkt 5 Regulaminu), od której przysługuje odwołanie do Rektora (§ 5 pkt 5 Regulaminu). Tym samym regulamin w swojej treści wyraźnie odróżnia decyzje od decyzji administracyjnych. Wobec powyższego wydawany przez Dziekana akt, na mocy wyżej wskazywanych regulacji, formalnie nazywany decyzją, nie stanowi stricte decyzji administracyjnej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. Powyższe nie oznacza jednak, iż skarga na taki akt nie podlega kognicji sądów administracyjnych. W tym miejscu należy podkreślić, że ustawodawca w psw przyznając organom uczelni możliwość uregulowania organizacji uczelni i toku studiów, nie poddał kontroli sądów administracyjnych wszystkich rozstrzygnięć podejmowanych przez organy uczelni. W ustawie wskazano wyraźnie przypadki, w których wydawane są decyzje administracyjne. Przyjęte rozwiązanie wynika z przyznania szkołom wyższym autonomii. W doktrynie i orzecznictwie za utrwalony uznać należy pogląd zgodnie z którym zaskarżeniu do sądu administracyjnego podlegają akty zakładowe zewnętrzne, czyli rozstrzygnięcia, które mają znaczenie dla praw i obowiązków użytkowników zakładu przesądzające. Od powyżej wymienionych odróżnić należy rozstrzygnięcia organów szkoły wyższej znajdujące postawę prawną w wewnętrznych źródłach prawa, np. statucie uczelni czy w regulaminie studiów, będą to akty zakładowe wewnętrzne, które dotyczą indywidualnie określonego członka zakładu, które jednak nie odnoszą się do nawiązania, bądź rozwiązania stosunku łączącego go z zakładem. Wobec powyższego wskazać należy, iż sprawa wznawiania studiów rozpatrywana w związku z wnioskiem konkretnej osoby jest niewątpliwie sprawą indywidualną, a co istotne w niniejszej sprawie ma charakter zewnętrzny, ponieważ osoba wnioskująca o wznowienia studiów na dzień składania wniosku nie ma statusu studenta. Z powyższych względów akty odnoszący się do wniosku o wznowienie studiów uznać należy za akt określony w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (zob. wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2021 r., III OSK 4807/21, CBOSA) podlegający kognicji sądów administracyjnych. Z powyższych względów wniosek organu o odrzucenie skargi nie zasługiwał na uwzględnienie. Przechodząc do meritum sprawy w pierwszej kolejności wskazać należy, iż z uzasadnienia zaskarżonego aktu w żadnym stopniu nie wynika jakie były motywy uchylenia decyzji Dziekana nr [...]. Z tych tez względów Sąd postanowił omówić ewentualnie możliwości jakie legły u podstaw zaskarżonego rozstrzygnięcia tj. powagi rzeczy osądzonej oraz błędnej kwalifikacji wniosku Skarżącej. Przed omówieniem powyższych kwestii Sąd postanowił odnieść się do zarzutu wydania decyzji przez organ niewłaściwy. Wobec powyższego wskazać należy, iż jak wynika z zaskarżonego aktu został on podpisany przez Prorektora ds. Dydaktyki z upoważnienia Rektora. W tym miejscu wskazać należy, iż fakt upoważnienia Prorektora do wydawania decyzji nie skutkuje uznaniem, iż decyzję wydał organ niewłaściwy, gdyż ten nadal pozostaje organem właściwym w którego imieniu działa Prorektor. Udzielenie upoważnienia nie oznacza przeniesienia kompetencji i zmiany właściwości organu. Z tych też względów nie można w uznać, iż decyzję wydał Prorektor skoro działał on z upoważnienia Rektora. Wracając do meritum sprawy w pierwszej kolejności Sąd postanowił odnieść się do kwestii powagi rzeczy osądzonej, gdyż jak wynika z odpowiedzi na skargę to właśnie ta przesłanka stanowiła podstawę uchylenia decyzji Dziekana. Wobec powyższego wskazać należy, iż w sytuacji, w której prawodawca w psw nie uregulował kwestii wznawiania studiów pozostawiając unormowania w tym zakresie organom uczelni w ramach przysługującej im autonomii, to tym samym ocena działań podjętych w konkretnej sprawie należy dokonać w oparciu o unormowania wewnętrzne uczelni, w tym również w zakresie przewidzianych form działania. Wobec powyższego wskazać należy, iż regulacja odnosząca się do wznowienia studiów została zawarta w § 46 Regulaminu. W myśl § 46 pkt 2 Regulaminu student, który po zaliczeniu co najmniej pierwszego roku został skreślony z listy studentów, w wyjątkowych sytuacjach może jednorazowo wznowić studia na tym samym kierunku studiów, za zgodą Dziekana wydaną po zasięgnięciu opinii Posiedzenia Władz Dziekańskich. Wyrażenie zgody następuje w formie decyzji Dziekana (§ 46 pkt 5 Regulaminu), od której przysługuje odwołanie do Rektora (§ 5 pkt 5 Regulaminu). W tym miejscu podkreślić należy, iż w myśl § 5 pkt 7 Regulaminu w sprawach objętych ust. 2 (tj. w sprawach związanych z tokiem studiów, w których zgodnie z przepisami Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, wymagane jest wydanie decyzji administracyjnej – przypis autora) stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. W piśmiennictwie przyjmuje się, że jeśli przepisy ustawy wskazują jako formę działania organu decyzję, bez dookreślania, że jest to decyzja administracyjna, to należy przyjąć, iż w takim przypadku mamy do czynienia z rozstrzygnięciem właściwego organu, które nie są decyzjami administracyjnymi i tym samym Kodeks postępowania administracyjnego nie stanowi podstawy ich wydania ani gwarancji procesowych dla ich adresatów – "Wprawdzie przepisy komentowanej ustawy nie zawierają normatywnych definicji tych pojęć, jednak zasady techniki prawodawczej i reguły racjonalnego prawodawstwa mogą stanowić podstawę takiej właśnie interpretacji analizowanych form działania właściwych organów" (zob. J. Woźnicki [w:] I. Degtyarova, M. Dokowicz, M. Hulicka, T. Jędrzejewski, A. Mrozowska, P. Wojciechowski, J. Woźnicki, Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Komentarz, Warszawa 2019, art. 23, teza 4). Powyższe nie oznacza jednak, iż organ nie może posiłkowo korzystać z rozwiązań przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego w tym z wynikającej z art. 16 K.p.a. zasady trwałości decyzji, która jest związana z konstytucyjną zasadą ochrony praw słusznie nabytych, stanowiącą element konstrukcji demokratycznego państwa prawnego. Tym samym, co do zasady, za niedopuszczalne uznać należałoby sytuację, w której organ już raz rozstrzygając pozytywnie dla Skarżącej sprawę, na skutek ponownego wniosku wydaje rozstrzygnięcie w tej samej sprawie, a więc z naruszeniem zasady powagi rzeczy osądzonej. Z tych też względów w sytuacji gdy strona złożyłaby kolejny wniosek o wznowienie studiów za trafne należałoby uznać rozstrzygnięcie Rektora o uchyleniu kolejnej decyzji Dziekana Wydziału Lekarskiego o odmowie wznowienia studiów w sytuacji gdy Skarżąca legitymuje się w dniu wydawania zaskarżonego aktu nr [...] decyzją o wznowieniu studiów. W tym miejscu Sąd wskazuje, iż w pkt 1 zaskarżonego aktu wskazano decyzję Wydziału Lekarskiego, a nie decyzję Dziekana Wydziału Lekarskiego, jednakże powyższe Sąd uznał za oczywistą omyłkę, gdyż w rubrum zaskarżonego aktu wyraźnie wskazano, iż rozpoznawane jest odwołanie od decyzji Dziekana Wydziału Lekarskiego. Jednakże w niniejszej sprawie dla oceny prawidłowości zapadłego aktu Rektora jak i poprzedzającego go aktu Dziekana Wydziału Lekarskiego istotne znaczenia ma fakt, iż w piśmie z dnia [...] maja 2021 r. Skarżąca jednoznacznie wskazała, iż wnosi o przywrócenie na V rok studiów i wyznaczenie egzaminu reaktywacyjnego. Tym samym Dziekan zasadnie potraktował ten wniosek jako wniosek o wznowienie studiów i na tej podstawie wydał decyzję nr [...] z dnia [...] czerwca 2021 r. zezwalającą na wznowienie studiów. Odnosząc się natomiast do kwalifikacji wniosku z dnia [...] sierpnia 2021 r. nie można stwierdzić, że faktycznie stanowi on kolejny wniosek o wznowienie studiów. Z treści tego pisma (k. 6 akt administracyjnych) wynika, że Skarżąca domaga się wyznaczenia nowego terminu egzaminu i uznania, w związku ze wskazanymi nieprawidłowościami, egzaminu z dnia [...] lipca 2021 r. za nieważny. Ponadto Skarżąca wskazała, iż w przypadku nie wyrażenia zgody na wyznaczenie drugiego terminu egzaminu(...). Tym samym, w ocenie Sądu, Dziekan co najmniej przedwcześnie uznał, iż pismo Skarżącej z dnia [...] sierpnia 2021 r. stanowi ponowny wniosek o wznowienie studiów. W tym miejscu warto wskazać, iż w karcie przeglądowej organ wniosek ten określił jako wniosek o wyznaczenie nowego terminu egzaminu. Ponadto należy zwrócić uwagę, iż we wniesionym odwołaniu Skarżąca jednoznacznie wskazuje, że wnosi o wyznaczenie nowego terminu egzaminu oraz że decyzja w sprawie wznowienia studiów została już wydana. Również wnioski skargi i jej zarzuty nie kwestionują prawidłowości wyrażenia zgody na wznowienia studiów, a wyłącznie kwestii samego przeprowadzenia egzaminu. Warto w tym miejscu również wskazać, iż w rubrum decyzji organ jednoznacznie wskazał, iż rozpoznanie odwołanie od decyzji nr [...] Dziekana Wydziału Lekarskiego z dnia [...] sierpnia 2021 r. w sprawie niewyrażenia zgody na wznowienie studiów, wydanej na skutek wniosku o wyrażenie zgody na ponowne przystąpienie do egzaminu z farmakologii i toksykologii. Tym samym, w świetle powyższego, za co najmniej przedwczesne należy uznać stanowisko Dziekana, iż wniosek z dnia [...] sierpnia 2021 r. stanowił ponowny wniosek o wznowienie studiów. Sąd uchylając zaskarżony akt miał przy tym na uwadze, iż aktem tym decyzja Dziekana nr [...] została wyeliminowana z obrotu prawnego. Jednakże w niniejszej sprawie należy mieć na uwadze, że rozpoznając odwołanie od decyzji organ związany jest zakresem decyzji która jest przedmiotem tego środka zaskarżenia. Rektor nie był natomiast uprawniony do odmiennej kwalifikacji wniosku, gdyż powyższe stanowiło by naruszenie kompetencji Dziekana do załatwiania spraw związanych z tokiem studiów (§ 5). Ponadto dodatkowo wskazać należy, iż organ uchylając decyzję Dziekana w żadnym stopniu nie rozstrzygnął i nie odniósł się do wniosku Skarżącej, co powoduje, że wniosek Skarżącej pozostałby bez jakiejkolwiek odpowiedzi. Ponadto wskazać należy, iż uwagi co do naruszenia właściwości Dziekana odnieść należy również do pkt 2 zaskarżonego aktu, w którym Rektor stwierdził wygaśnięcie decyzji Dziekana nr [...]. Odnosząc się do powyższego wskazać również należy, iż w zakresie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji nie będącej decyzją administracyjną brak jest jakiejkolwiek regulacji Regulaminu normującej powyższe zagadnienie. Natomiast Rektor stwierdzając wygaśnięcie decyzji wydaje się posiłkowo zastosował regulację K.p.a. Z tych też względów wskazać należy, iż zgodnie z art. 162 pkt 2 K.p.a. organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli decyzja została wydana z zastrzeżeniem dopełnienia przez stronę określonego warunku, a strona nie dopełniła tego warunku. W niniejszej sprawie, abstrahując od wystąpienia przesłanek stwierdzenia wygaśnięcia decyzji, wskazać należy, że wskazany wyżej przepis jednoznacznie wskazuje, iż organem właściwym jest organ I instancji, a co za tym idzie w niniejszej sprawie Dziekan. Ponadto na gruncie niniejszej sprawy należy jeszcze raz przypomnieć, iż w sprawach związanych z tokiem studiów, w których nie jest zgodnie z przepisami Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, wymagane wydanie decyzji administracyjnej podmiotem właściwym do wydawania decyzji jest Dziekan. Tym samym nie ulega wątpliwości, iż bez względu na treść art. 162 K.p.a., a uwzględniając zapisy Regulaminu właściwym do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji będzie Dziekan, a nie Rektor. Rozpoznając sprawę ponownie Dziekan, mając na względzie uwagi poczynione w niniejszym wyroku, ponownie dokona oceny wniosku Skarżącej z dnia [...] sierpnia 2021 r., nadając mu następnie, w zależności od dokonanej oceny, prawidłowy bieg. Odnosząc się natomiast do zarzutów Skarżącej dotyczących prawidłowości przeprowadzenia egzaminu wskazać należy, iż powyższe nie należy do kompetencji sądów administracyjnych. Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 135 , orzekł jak w sentencji (pkt. 1 wyroku). O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądzając w punkcie 2 wyroku od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania, na które składa się uiszczony wpis od skargi w wysokości [...] zł.