II SA/Po 940/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Skomra (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Asesor WSA Jacek Rejman po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 marca 2026 r. w sprawie ze skargi D. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 listopada 2025 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę. Postanowieniem z dnia 18 września 2025r., Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], działający z upoważnienia Burmistrza Miasta [...] odmówił wznowienia postępowania z wniosku D. M. z dnia 15 września 2025 r. w sprawie zakończonej decyzją Burmistrza Miasta [...] z dnia 9 października 2024 r. nr [...] r. w przedmiocie: ustalenia D. M. odpłatności za pobyt A. R. w Dom Pomocy Społecznej w [...]. W ocenie organu wniosek z dnia 15 września 2025 r. nie zasługiwał na uwzględnienie, ponieważ przesłane przez stronę w załączeniu PIT-y za lata 2019 i 2021-2024 r. nie stanowią podstawy do ponownego przeliczania odpłatności za pobyt wstępnego w domu pomocy społecznej. Sposób wyliczenia dochodu strony oraz wysokości opłaty za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej wyczerpująco uzasadnione zostały w decyzji Na powyższe postanowienie D. M. wniósł zażalenie wskazując, że postanowienie zostało wydane z uchybieniem przepisom prawa art. 149 par. 3 w zw. z art. 124, 147, 148, 150 k.p.a. - poprzez ich błędne zastosowanie i przyjęcie, że nie zachodzą podstawy do wznowienia postępowania. Odwołujący podniósł, iż w sprawie zakończonej wydaniem prawomocnej decyzji, rozpoznawana była nie tylko kwestia ustalenia obowiązku odpłatności za pobyt członka rodziny w DPS, ale również - wniosek strony o zwolnienie z tej odpłatności. Tymczasem, przedłożone, nieposiadane wcześniej przez organ niewzywane od wnioskodawcy, ani nawet nie będące w jego posiadaniu dokumenty w postaci zeznań PIT, obrazują sytuację dochodową skarżącego - co ma wpływ na ustalenia faktyczne w zakresie rozpoznania wniosku o zwolnienie od odpłatności. Pozwalają bowiem organowi ocenić, jaka była sytuacja dochodowa strony w poszczególnych okresach, za które ma ponosić odpłatność. Stąd ich arbitralne i nieuzasadnione pomijanie jest kategorycznym błędem, wynikającym z błędnego procesu rozumowania organu I Instancji polegającego na przyjęciu, iż żadna okoliczność raz wydanej decyzji przez organ nie zmieni. Ponadto, organ swoje oceny opiera na arbitralnym i nieustalonym zarzucie, iż strona "rozmija się z prawdą" co do nie posiadania zeznań rocznych we wcześniejszym okresie. Skarżący wyjaśnił, iż organ nawet nie doczytał jego wniosku - skarżący wskazywał, że w systemie zaginął jeden PIT za jeden rok. Zarazem nie zwraca uwagi na podnoszoną przez stronę okoliczność, iż z uwagi na tryb pracy i życia (praca kierowcy zawodowego poza granicami Polski) - rzadko przebywa w Polsce, zwłaszcza w tygodniu, więc twierdzenia o udaniu się do organu, albo ponownie świadczą o nieprzeczytaniu wniosku, albo - o negatywnym nastawieniu wobec wnioskodawcy. W konsekwencji braku rozważenia zachodzących przesłanek do wznowienia postępowania, organ naruszył wyżej wskazane przepisy k.p.a. Normy te nie pozostawiają bowiem organowi wyboru - postępowanie "wznawia się", a zatem w przypadku ujawnienia nowych okoliczności lub dowodów, organ ma obowiązek postępowanie wznowić (jeśli dotyczą przedmiotu sprawy, a tak jest - jak wykazano - w niniejszym przypadku). Postanowieniem z dnia 7 listopada 2025 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej "Samorządowe Kolegium Odwoławcze" lub "organ") utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu postanowienia organ, po obszernym przytoczeniu treści przepisów prawa oraz stanu faktycznego sprawy wskazał, iż ma rację organ I instancji odmawiając wznowienia postępowania, ponieważ przesłane przez Stronę w załączeniu PIT-y za lata 2019 i 2021-2024 r. nie stanowią podstawy do ponownego przeliczania odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł D. M. zarzucając mu: - błąd w ustaleniach faktycznych na skutek błędnego postępowania dowodowego, poprzez błędne przyjęcie, iż przedłożone przez stronę dokumenty nie mają znaczenia dla sprawy, podczas gdy zeznania roczne PIT pozwalają ustalić stan dochodowy strony za lata objęte pierwotną decyzją organu (wydaną w postępowaniu o którego wznowienie wnosiła strona), co ma znaczenie dla oceny jej stanu majątkowego - a zatem zdolności ponoszenia opłaty i istnienia przesłanek do umorzenia opłaty za poszczególne lata; - naruszenie art. 149 par. 3 w zw. z art. 124,147,148,150 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie. Wskazując na powyższe Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego postanowienia organu I Instancji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu Skargi Skarżący rozwinął zarzuty skargi wskazując, iż zaskarżone postanowienia nie zawiera żadnego uzasadnienia rozstrzygnięcia, ani nie wyjaśnia dlaczego dochodzi do wniosków zawartych w uzasadnieniu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej również jako: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych powyżej kryteriów, kontrola legalności wykazała, że zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa w jakimkolwiek stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi i podjęcie orzeczenia na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a. Zdaniem Sądu, postępowanie zostało przeprowadzone prawidłowo, a podjęte rozstrzygnięcie odpowiada przepisom prawa. Sąd nie stwierdził nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów k.p.a. Na tej podstawie uznał, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do zakresu przedmiotowego wniosku skarżącego wyjaśnić trzeba, że wznowienie postępowania jest jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, który stwarza prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną jeżeli postępowanie, w którym decyzja ta zapadła dotknięte było kwalifikowaną wadliwością prawną przewidzianą w art. 145 § 1 pkt 1-8 oraz art. 145a i art. 145b k.p.a. Przepis art. 145 § 1 k.p.a. wprost stanowi o tym, że postępowania wznawia się w sprawie zakończonej decyzją ostateczną. Stosownie do art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania może nastąpić z urzędu lub na żądanie strony z tym, że wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 oraz w art. 145a i 145b następuje tylko na żądanie strony. Zgodnie z art. 148 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (§ 1) z tym, że w przypadku złożenia podania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. termin ten biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (§ 2). Wniesienie przez stronę podania nie powoduje jednak automatycznego wznowienia postępowania. Stosownie do art. 149 § 1 k.p.a. o wznowieniu postępowania właściwy organ rozstrzyga w drodze postanowienia, które w myśl art. 149 § 2 k.p.a. stanowi dopiero podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Wydanie tego postanowienia odbywa się w tzw. fazie wstępnej postępowania, która ma charakter formalny. Na tym etapie organ bada kwestie dopuszczalności wznowienia postępowania w kontekście podmiotowym (tj. czy podanie pochodzi od strony), przedmiotowym (tj. czy dotyczy sprawy zakończonej ostateczną decyzją), a nadto ustala, czy podanie o wznowienie postępowania zostało złożone w ustawowym terminie i czy żądanie odnosi się do ustawowych przesłanek wznowienia. Nie może natomiast jeszcze oceniać, czy wskazane przez stronę podstawy wznowienia faktycznie wystąpiły. Dopiero pozytywna ocena co do spełnienia wszystkich ww. warunków formalnych skutkuje wydaniem postanowienia o wznowieniu i przejściem do fazy rozpoznawczej obejmującej ocenę w zakresie wystąpienia przesłanek wznowienia i w razie ich zaistnienia ponowne rozpoznanie sprawy. W niniejszej sprawie, w ocenie składu orzekającego, brak było podstaw do wznowienia postępowania, z uwagi na oczywisty fakt, że kwestia sytuacji dochodowej Skarżącego nie stanowiła podstawy ustalenia odpłatności za pobyt A. R. w domu pomocy społecznej. W tym miejscu wskazać należy, iż organ ustalił Skarżącemu powyższą odpłatność oraz odmówił odstąpienia od ustalenia odplatności na podstawie art. 61 ust 2e i 2f ustawy o pomocy społecznej, z uwagi na brak możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Warto ponadto podkreślić, iż pomimo kwestionowania przez Skarżącego powyższych ustaleń organu, że uniemożliwia ustalenia jego sytuacji dochodowej Sąd wyrokiem z dnia 22 maja 2025 r. , sygn. akt II SA/Po 93/25 skargę oddalił. Tym samym podstawą ustalania Skarżącemu odpłatności za pobyt A. R. w domu pomocy społecznej nie była jego sytuacja dochodowa, a wyłącznie fakt odmowy przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, który nie tylko warunkuje możliwość zwolnienia z opłaty jak również kwestię ustalenia odpłatności. Zatem skoro w niniejszej sprawie Skarżący uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, to tym samym z oczywistych względów pozyskane PIT-y nie mogą, jak słusznie wskazały organy, stanowić nowego dowodu w sprawie. Przy czym Sąd uznał, iż ze względu na oczywistość powyższego nie było potrzeby wznowienia postępowania, a następnie wydawania decyzji o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej. Na marginesie Sąd wskazuje, iż stosownie do art. 64 ustawy o pomocy społecznej osoby wnoszące opłatę lub obowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej można zwolnić z tej opłaty częściowo lub całkowicie, na ich wniosek, po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Tym samym wobec wydanie decyzji ostatecznej ustalającej odpłatność Skarżącego nie ma przeszkód aby złożył on stosowny wniosek o zwolnienie go częściowo lub całkowicie z obowiązku ponoszenia opłat. Przy czym Sąd wskazuje, iż fakt, że kwestia ta była już przedmiotem rozstrzygania nie uniemożliwia stronie wystąpienia z nowym wnioskiem, pod warunkiem, że w nowym postępowaniu Skarżący zgodzi się na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, który warunkuje możliwość zastosowania powyższej regulacji. W razie wyrażenia zgody i przeprowadzenie wywiadu środowiskowego zmianie ulegnie stan faktyczny sprawy, co skutkować będzie uznaniem, że w sprawie nie będziemy mieli do czynienia z powagą rzeczy osądzonej w zakresie omawianej instytucji zwolnienia z odpłatności za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.