II SA/Po 941/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak po rozpoznaniu w dniu 06 sierpnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy A. i J. B. w sprawie z ich skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze z dnia (...) Nr (...) w przedmiocie: umorzenia postępowania administracyjnego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak Skarżący A. i J. B. wnieśli, wraz ze skargą kasacyjna od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 02 kwietnia 2009 r., o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu swojego wniosku podnieśli, iż znajdują się w trudnej sytuacji finansowej, w związku z którą nie mają możliwości uiszczenia opłaty od wniesionej skargi kasacyjnej. Nadto wskazali, że dochody uzyskiwane przez skarżącego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, której przedmiotem jest produkcja wyrobów metalowych, są bardzo niskie. Wnioskodawcy oświadczyli, że w tej sytuacji nie są w stanie wygospodarować żadnych środków na poczet żądanej przez Sąd opłaty. W dalszej kolejności wskazano, że skarżący prowadzą wspólne gospodarstwo domowe wraz ze studiującym synem, który nie uzyskuje żadnego dochodu. Gospodarstwo domoweg jest utrzymywane z dochodu z działalności gospodarczej, który został przez wnioskodawców oszacowany na kwotę około (...) zł miesięcznie oraz z renty wnioskodawczyni z KRUS w wysokości około (...) zł miesięcznie. Skarżący oświadczyli, że należy do nich budynek o powierzchni 550 m² oraz działka o powierzchni 2.000 m², a także mieszkanie o powierzchni 110 m² W skład majątku ruchomego wchodzi natomiast samochód osobowy marki Citroen C2 z 2006 r. Skarżący wskazali, że nie posiadają innych wartościowych przedmiotów, a także oszczędności, czy papierów wartościowych. Zarządzeniem Sądu z dnia 17 czerwca 2009 r., wydanym w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wnioskodawcy zostali zobowiązani do osobistego uzupełniania wniosku o prawo pomocy poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, gdyż wniosek nie dostarczał informacji dotyczących rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej wnioskodawców, więc informacji niezbędnych do jego merytorycznego rozstrzygnięcia. W odpowiedzi pełnomocnik skarżących oświadczył w ich imieniu, że skarżący nie posiadają żadnych szczególnych dokumentów wskazujących na ich stałe i dodatkowe dochody, oraz nie posiadają odpisu zeznania podatkowego PIT za 2008 r. Równocześnie powtórzono zawarte we wniosku oświadczenie co do posiadanego majątku nieruchomego, wskazując, że mieszkanie służy do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych i wyposażone jest standardowo, natomiast posiadany budynek służy do prowadzenia działalności gospodarczej. Nadto wnioskodawcy oświadczyli, że nie posiadają wyciągów z rachunków bankowych swoich i syna. Oświadczyli, że nie zaciągnęli kredytów ani pożyczek, gdyż nie posiadają wystarczającej zdolności kredytowej. Wnioskodawcy podali, że nie gromadzą faktur i rachunków dokumentujących wydatki czynione przez nich na bieżące utrzymanie rodziny, a całe miesięczne dochody przeznaczają na zaspokojenie podstawowych potrzeb rodziny i nie są w stanie poczynić żadnych szczególnych oszczędności. Postanowieniem z dnia 16 lipca 2009 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu odmówił przyznania prawa pomocy skarżącym A. i J. B. W uzasadnieniu postanowienia podano, iż wnioskodawcy nie wykazali, że nie mają możliwości zgromadzenia środków celem uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Podkreślono, że pomimo wezwania nie przedłożyli oni żadnych dokumentów, które mogłyby uprawdopodobnić wysokość rzeczywiście osiąganych dochodów, co pozwoliłoby na ustalenie ich realnych możliwości płatniczych. Za niewiarygodne uznano przy tym oświadczenie skarżącego, który stwierdził, że prowadząc działalność gospodarczą nie posiada żadnych zeznań podatkowych dotyczących tej działalności, wyciągów z rachunków bankowych, czy dokumentów wskazujących na koszty ponoszone w tej działalności. Mimo wezwania skarżący nie sprecyzowali jakiego rodzaju wydatki ponoszą na zaspokojenie swoich podstawowych potrzeb, nie wskazali nawet przybliżonej ich wysokości oraz nie udokumentowali rzeczywiście ponoszonych kosztów swojego utrzymania. Jednocześnie nie wskazali, by mieli jakieś zaległości płatnicze. Nadto wnioskodawcy odmawiając przedłożenia jakichkolwiek dokumentów uniknęli przedstawienia ich rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej, która odzwierciedlałaby wysokość środków finansowych jakimi wnioskodawcy realnie dysponują. Sprzeciw od powyższego postanowienia A. i J. B. wnieśli w dniu 20 lipca 2009 r., podnosząc dokonanie przez Sąd błędnych ustaleń faktycznych polegające na przyjęciu, że okoliczności powołane przez skarżących we wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych nie są wystarczające do przyznania im prawa pomocy. Podniesiono, że gdyby wnioskodawcy byli osobami majętnymi, dysponowaliby znaczną ilością dokumentów obrazujących ich wydatki i pozyskiwane dochody. Tymczasem wnioskodawcy przeznaczają swoje niewielkie dochody, mniejsze niż średnie wynagrodzenie w Polsce, na pokrycie podstawowych potrzeb. Sąd rozpatrując przedmiotową sprawę nie wziął również pod uwagę, że postępowanie toczące się przed sądem administracyjnym wpływa na rentowność prowadzonej przez nich działalności gospodarczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy, przeciwko któremu wniesiono sprzeciw, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd, na posiedzeniu niejawnym. Sąd rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, nie jest związany ustaleniami dokonanymi przez referendarza sądowego. Jednocześnie, zgodnie z dyspozycją art. 246 § 1 pkt 2 powyższej ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Oznacza to, że na wnioskodawcach spoczywa ciężar wykazania, że ich sytuacja majątkowa i finansowa jest na tyle trudna, iż nie mają możliwości poniesienia chociażby części wydatków związanych z prowadzeniem postępowania sądowoadministracyjnego. Niewystarczające jest ogólnikowe stwierdzenie, że dochody z działalności gospodarczej są bardzo niskie oraz że nie są w stanie wygospodarować środków na poczet żądanego wpisu. Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że skarżący posiadają stały dochód jak również legitymują się znacznym majątkiem, utrzymują przy tym studiującego syna. Z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej zadeklarowali dochód w kwocie około (...) zł miesięcznie oraz dochód z renty wnioskodawczyni z KRUS w wysokości około (...) zł miesięcznie. Ponadto skarżący oświadczyli, że należy do nich budynek o powierzchni 550 m² oraz działka o powierzchni 2.000 m², a także mieszkanie o powierzchni 110 m² W skład ich majątku ruchomego wchodzi samochód osobowy marki Citroen C2 z 2006 r. Zarządzeniem Sądu z dnia 17 czerwca 2009 r. skarżący zostali zobowiązani do przedłożenia dokumentów źródłowych, które pozwoliłyby potwierdzać przedstawione dane o majątku i dochodach, w tym odpisu zeznania podatkowego za 2008 rok, wyciągów z posiadanych rachunków bankowych. W odpowiedzi wyjaśnili, iż rocznego zeznania podatkowego oraz wyciągów z rachunków bankowych nie posiadają. W ocenie Sądu skarżący tym samym uchylili się od przedstawienia żądanych przez Sąd dokumentów, nie można bowiem uznać, iż skarżący prowadząc działalność gospodarczą z której deklaruje dochód miesięczny w wysokości (...) zł, nie dysponują rachunkiem bankowym oraz nie składają zeznania podatkowego, a zważyć należy, iż z akt administracyjnych sprawy wynika, że deklarowaną działalność gospodarczą skarżący prowadzi od lat. Jednocześnie nie dysponowanie żądanymi przez Sąd dokumentami nie zwalnia wnioskodawców z obowiązku ich pobrania z banków czy urzędu skarbowego i przedłożenia sądowi. Tym samym niemożliwe stało się rozważenie zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. Podkreślenia bowiem wymaga, iż to na Sądzie, a nie na skarżących spoczywa obowiązek oceny ich sytuacji majątkowej. Stąd wnioskodawcy odmawiając przedłożenia jakichkolwiek dokumentów uniemożliwili dokonanie oceny ich rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej, która odzwierciedlałaby wysokość środków finansowych jakimi wnioskodawcy realnie dysponują. Ponieważ na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, w badanym przypadku Sąd uznał, że wniosek skarżących nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący nie wykazali bowiem, iż ich sytuacja majątkowa uniemożliwia im uiszczenie wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł, wynikającego z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2003 r. Nr 221, poz. 2193). W tych okolicznościach na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia. /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak