II SA/Po 943/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie: Sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus /spr./ As. sąd. Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant: referent-stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 listopada 2004 r. sprawy ze skarg Z. B. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2002 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego; z dnia [...]marca 2002 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego; z dnia [...] marca 2002 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego; o d d a l a s k a r g i /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ P.Miładowski /-/ E.Makosz-Frymus Pismem z dnia [...] grudnia 2001 r. skarżący Z.B. skierował do Miejskiego Ośrodka Pomocy społecznej w G. wniosek o przyznanie pomocy finansowej "umożliwiającej przeżycie trzyosobowej rodzinie", zasiłku okresowego, dodatku energetycznego na kwotę 64,90 zł, zasiłku celowego na refundację kosztów leczenia na kwotę 55,05 zł. Swój wniosek skarżący umotywował tragiczną i beznadziejną sytuacją życiową. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. decyzją z dnia [...] stycznia 2002 r., nr [...] odmówił skarżącemu przyznania pomocy w formie zasiłku okresowego. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że aktualny dochód prowadzonego przez skarżącego wraz z żoną i córką gospodarstwa domowego wynosi 360,55 zł, na co składa się zasiłek rodzinny w kwocie 41,20 zł, dieta ze Spółdzielni Mieszkaniowej w kwocie 97,20 zł oraz dodatek czynszowy w kwocie 222,15 zł. Organ wyjaśnił, że dochód skarżącego nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego, jednak ze względu na całkowity brak środków na zasiłki okresowe nie jest możliwe udzielenie pomocy na ten cel. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. decyzją z dnia [...] stycznia 2002 r., nr [...]odmówił skarżącemu przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na dofinansowanie do rachunku za zużycie energii elektrycznej. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, ze decyzją z dnia [...] grudnia 2001 r., nr [...]skarżącemu przyznano na ten cel zasiłek w kwocie 40 zł. Organ wskazał, że skarżący korzysta z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, uzyskuje dochód w kwocie 360,55 zł, a wobec ograniczonych możliwości finansowych konieczne jest uwzględnienie potrzeb innych osób znajdujących się w trudnej sytuacji. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. decyzją z dnia [...] stycznia 2002 r., nr [...] przyznał skarżącemu pomoc w formie zasiłku celowego na koszty leczenia w miesiącu styczniu 2002 r. w wysokości 40 zł. Uzasadniając decyzję organ wskazał, że skarżący oraz jego małżonka pozostają bezrobotni i nie przysługuje im prawo do zasiłku dla bezrobotnych, a przyznany zasiłek służyć ma dofinansowaniu kosztów leczenia. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. decyzją z dnia [...] stycznia 2002 r., nr [...] przyznał skarżącemu pomoc w formie zasiłku celowego na koszty utrzymania w miesiącu styczniu w kwocie 90 zł. Pismem z dnia [...] stycznia 2002 r. skarżący wniósł odwołanie od decyzji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. z dnia [...] stycznia 2002 r. nr [...], nr [...]., nr [...]Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji oraz o przyznanie pomocy finansowej "umożliwiającej przeżycie jego trzyosobowej rodzinie". Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] marca 2002 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. w przedmiocie przyznania zasiłku celowego na koszty leczenia w kwocie 40 zł. Uzasadniając decyzję organ wskazał, że zgodnie z postanowieniami art. 138 § 3 ustawy z dnia ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) nie ma uprawnień do przyznawania czy podwyższania kwot przyznanych już zasiłków celowych, jako świadczeń przyznawanych w ramach uznania administracyjnego. Przyznanie części żądanego przez skarżącego świadczenia nie narusza granic uznania administracyjnego, gdyż organ pierwszej instancji nie ma obowiązku prawnego przyznania pełnego zasiłku celowego, zwłaszcza jeżeli organ posiada ograniczone zasoby finansowe. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] marca 2002 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego na opłacenie rachunku za energię elektryczną. Uzasadniając decyzję organ wskazał, że zgodnie z postanowieniami art. 138 § 3 kpa nie ma uprawnień do przyznawania czy podwyższania kwot przyznanych już zasiłków celowych, jako świadczeń przyznawanych w ramach uznania administracyjnego. Organ podkreślił, że odmowa przyznania zasiłku celowego na opłacenie rachunku za energię elektryczną w sytuacji gdy organ pierwszej instancji przyznał już decyzją z dnia [...] grudnia 2001 r. zasiłek na ten sam cel w kwocie 40 zł nie narusza w ocenie organu drugiej instancji granic uznania administracyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] marca 2002 r. nr [...]utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku okresowego. Uzasadniając decyzję organ wskazał, że zgodnie z postanowieniami art. 138 § 3 kpa nie mógł uczynić zadość żądaniom strony podniesionym w odwołaniu i przyznać świadczenia. Organ wyjaśnił też, że podziela stanowisko organu pierwszej instancji i w ocenie organu odwoławczego nie przekracza ono granic uznania administracyjnego. Podkreślono także, że z uwagi na bardzo ograniczone środki finansowe, w pierwszej kolejności są realizowane zadania obligatoryjne, zaś na świadczenia przyznawane w ramach uznania administracyjnego brak było środków. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2004 r. nr [...], nr [...], nr [...]skarżący wniósł do Naczelnego Sadu Administracyjnego skargę. W uzasadnieniu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji i powołał się na okoliczności przedstawione w odwołaniu do organu drugiej instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym sprawy zważył, co następuje: Zgodnie z postanowieniami art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jedynie w przypadku wpisu i innych kosztów sądowych mają zastosowanie w takich sprawach przepisy poprzednio obowiązujące a mianowicie odpowiednie postanowienia ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.). Decyzje w przedmiocie pomocy w formie zasiłku okresowego jak i celowego opierają się na uznaniu administracyjnym. Kontrola sądowo-administracyjna tego rodzaju decyzji jest ograniczona i sprowadza się zasadniczo do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. W szczególności kontroli podlega to, czy podjęto wszelkie czynności w celu ustalenia w sposób wnikliwy stanu faktycznego sprawy, czy jego ocena jest wszechstronna, a dokonana na jej podstawie klasyfikacja przesłanek ustawowych nie wykracza poza granice uznania administracyjnego. Organ pomocy społecznej działa w ramach uznania administracyjnego i przy uwzględnieniu posiadanych możliwości finansowych. Od woli organu zależy zatem, czy pomoc społeczna w tej formie zostanie przyznana i w jakiej wysokości. Decyzja odmowna lub nie uwzględniająca w całości wniosku strony powinna zostać szczegółowo uzasadniona. W odniesieniu do decyzji dotyczącej zasiłku okresowego, należy zauważyć, że ustawodawca wprowadził podział świadczeń z pomocy społecznej na obligatoryjne i fakultatywne, przy czym zasiłek okresowy należy do świadczeń fakultatywnych (wyrok NSA z dnia 27 marca 1998 r., sygn. I SA 2049/97 i z dn. 17 września 1998 r., sygn. I SA 748/98). Zasadniczą przesłanką kwalifikującą do uzyskania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej jest spełnienie warunków określonych w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.), przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednej z okoliczności wymienionych w art. 3 pkt 1-11 cyt. ustawy (wyrok NSA z dnia 22 listopada 2001 r., sygn. I SA 1066/01). Z prawidłowych ustaleń organu pierwszej instancji wynika, iż trzyosobowa rodzina skarżącego osiąga dochód miesięczny w kwocie 360,55 zł, a nadto w rodzinie występuje brak możliwości zatrudnienia. Rzetelność ustaleń poczynionych w toku postępowania pozwala stwierdzić, że organy obydwu instancji nie przekroczyły dopuszczalnych granic uznania administracyjnego. Organ pierwszej instancji właściwie ustalił sytuację życiową rodziny skarżącego, jednakże Dyrektor Ośrodka nie przyznał pomocy w postaci zasiłku okresowego z uwagi na brak przyznanych z budżetu państwa środków finansowych na zadania zlecone. Wobec braku dostatecznych środków na pomoc społeczną Ośrodek Pomocy Społecznej obowiązany jest w pierwszej kolejności zaspokajać potrzeby uprawnionych do świadczeń obligatoryjnych. W odniesieniu do zaskarżonych decyzji dotyczących zasiłków celowych - jak wynika z treści art. 32 ustawy o pomocy społecznej – ocena występowania przesłanek, od których zależy przyznanie pomocy w postaci zasiłku celowego należy do organów pomocy społecznej. W przedmiotowej sprawie wydane zostały trzy decyzje dotyczące zasiłku celowego, obejmujące dofinansowanie kosztów leczenia, rachunku za zużycie energii elektrycznej oraz kosztów utrzymania w miesiącu styczniu 2002 r. Żądaniem wniesionej do Sądu skargi objęto weryfikację decyzji z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] dotyczącej przyznania zasiłku celowego na koszty leczenia, oraz nr [...] dotyczącej przyznania zasiłku celowego na opłacenie rachunku za energię elektryczną. Organ pierwszej instancji odmówił skarżącemu przyznania zasiłku celowego na opłacenie rachunku za energię elektryczną, zaś zasiłek celowy na zakup leków przyznał w kwocie niższej niż wnioskowana. W ocenie Sądu, organ pierwszej instancji wydając zaskarżone decyzje nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Z uzasadnienia zaskarżonych decyzji wynika, iż wyznacznikami ustalenia wysokości przyznanego zasiłku, jak i podstawą do wydania decyzji odmownej w zakresie zasiłku na opłacenie rachunku za energię elektryczną była sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek miał zostać przyznany, zaś z drugiej strony możliwości finansowe organu. Podkreślenia wymaga także to, iż skarżący jest objęty szeroką i systematyczną pomocą ze strony ośrodka pomocy społecznej. W okresie, którego skarga dotyczy, skarżący korzystał z przyznanego decyzją z dnia [...] grudnia 2001 r. zasiłku celowego na opłacenie rachunku za energię elektryczną – 40 zł, a także z zasiłku celowego stanowiącego dofinansowanie do kosztów leczenia – 40 zł, zasiłku rodzinnego – 41,20 zł i zasiłku celowego na koszt utrzymania w miesiącu styczniu – 90 zł. W objętym skargą okresie skarżący otrzymywał nadto pomoc w postaci diety ze Spółdzielni Mieszkaniowej – 97,20 zł, i dodatku czynszowego – 222,15 zł. Uznając skargę za nieuzasadnioną, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec o oddaleniu skargi. /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ P. Miładowski /-/ E. Makosz – Frymus MK Sygn. akt 4/II SA/Po 943-944-945/02 Zarządzenie 1. Notować. 2. Odpis wyroku doręczyć: – skarżącemu z uzasadnieniem i pouczeniem o terminie i sposobie wniesienia środka odwoławczego, – organowi. 3. Akta przedłożyć za 30 dni od doręczenia.