II SA/Po 946/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Sędzia WSA Elwira Brychcy Protokolant St. sekretarz sądowy Katarzyna Sierszeńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2011 r. sprawy ze skargi Z. F. na decyzję Wojewody z dnia (...) Nr (...) w przedmiocie wymeldowania; oddala skargę. Prezydent Miasta P., decyzją z dnia (...) czerwca 2011 r. nr (...), na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie wymeldowania H. N., N. C. oraz Z. F. z pobytu stałego w lokalu nr (...) na os. (...) w P. orzekł w części: o wymeldowaniu Z. F. z pobytu stałego w lokalu nr (...) na os. (...) w P. Uzasadniając powyższe stanowisko organ wskazał, iż postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania m.in. Z. F. z pobytu stałego w lokalu nr (...) na os. (...) w P., wszczęte zostało z urzędu, po powzięciu przez Prezydenta informacji o fakcie jego niezamieszkiwana w przedmiotowym lokalu. Informacji takich udzieliła B. G., podając w piśmie z dnia (...) października 2010 r., iż zamieszkuje w przedmiotowym lokalu wraz z małoletnim synem od kilku lat i praktycznie nie zna zameldowanych w tym mieszkaniu osób. Jak ustalono w toku postępowania Z. F. był pracownikiem Wydziału Fizyki na Uniwersytecie w B., w związku z czym drogą e-mailową poinformowano go o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie jego wymeldowania z miejsca pobytu stałego w lokalu nr (...) na os. (...) w P. Ponadto zwrócono się do niego o wskazanie aktualnego adresu korespondencyjnego, jak i poinformowano o przesłaniu korespondencji na adres Uniwersytetu. Korespondencja pocztowa została jednakże zwrócona do organu w dniu (...) grudnia 2010 r., z adnotacją, iż Z. F. przebywa obecnie w Arabii Saudyjskiej. Równocześnie postanowienie o wszczęciu postępowania administracyjnego zostało doręczone Z. F. w drodze doręczenia awizowanego w dniu (...) grudnia 2010 r., na adres os. (...), P. Złożone następnie drogą e-mailową przez Z. F. wyjaśniania wskazały, iż przebywa od 2 lat w Arabii Saudyjskiej, rozwiódł się w 1986 r. z H. N., przy czym sprawa podziału majątku po rozwodzie nie została zakończona, co przesądza, iż również jemu przysługuje prawo do lokalu nr (...) na os. (...) w P.. Z. F. podał również, iż według jego wiedzy przedmiotowy lokal jest wynajmowany na podstawie umowy o wynajmie zawartej z obecnym lokatorem przez H. N. – F., z którą to nie ma kontaktu od 1988 r. Drogą e-meilową ustalono również aktualny adres zakładu pracy w Rijadzie, na który to przesłano Z. F. zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego o wymeldowanie go z pobytu stałego w lokalu nr (...) na os. (...) w P., jak również zwrócono się o udzielenie informacji na temat okoliczności opuszczenia przez niego przedmiotowego lokalu, charakteru pobytu w Australii oraz zamiaru ewentualnego powrotu do tego mieszkania. W załączeniu przesłano kserokopię zgromadzonego materiału dowodowego w celu umożliwienia mu zapoznanie się z aktami sprawy oraz formularz meldunkowy "Zgłoszenie wymeldowania z miejsca pobytu stałego". Okoliczność odebrania powyższej przesyłki została potwierdzona przez Z. F. e-mailem z dnia (...) marca 2011 r., w którym to poinformowano organ o udzieleniu pełnomocnictwa adwokatowi T. G. (podpisane pełnomocnictwo zostało przedłożone organowi w dniu (...) marca 2011 r.). Kolejnymi pismami z dnia (...) marca 2011 r., (...) kwietnia 2011 r. oraz (...) maja 2011 r. pełnomocnik Z. F. podał m.in., że kończy się okres kontraktu jego mandanta w Arabii Saudyjskiej i wraca on do Polski. Ponadto zwrócono się do organu o przesłuchanie w ramach pomocy prawnej Z. F. w miejscu jego pobytu w R. W odpowiedzi na powyższe organ pismami z dnia (...) kwietnia 2011 r., (...) kwietnia 2011 r. oraz (...) maja 2011 r. wyjaśnił przyczynę niemożności przesłuchania Z. F. w ramach pomocy prawnej w R. wynikającą z braku organu, który mógłby dokonać tego przesłuchania oraz zwrócił się do pełnomocnika o udzielenie odpowiedzi na pytania dotyczące okoliczności opuszczenia lokalu nr (...) na os. (...) w P. przez Z. F., miejsca jego zamieszkania po rozwodzie z H. N., zaniechania podjęcia prób ponownego zamieszkania w lokalu nr (...) na os, (...) w P. oraz zamiaru ponownego zamieszkania w lokalu nr (...) na os. (...) w P. po ewentualnym powrocie do Polski. Pełnomocnik nie udzielił jednak odpowiedzi na powyższe pisma. W ramach prowadzonego postępowania organ ustalił również, iż jak wynika z przesłanego w dniu (...) listopada 2010 r. pisma Spółdzielni "A", spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu nr (...) na os. (...) w P. przysługuje od dnia (...) grudnia 1982 r. H. N. – F. i Z. F., natomiast członkiem Spółdzielni jest nadal H. N. – F. Opłaty za użytkowanie lokalu we wrześniu i październiku 2010 r. wniosła B. G., przy czym spółdzielni nie wiadomo, kto zamieszkuje w przedmiotowym lokalu. Ustalenia powyższe korespondowały ze złożonymi w dniu (...) grudnia 2010 r. przez B. G. wyjaśnieniami, z których wynika, iż zamieszkuje ona w przedmiotowym lokalu od roku 1990 r., kiedy to H. N. – F. udostępniła jej lokal w nieodpłatne użyczenie, z obowiązkiem ponoszenia kosztów związanych z jego utrzymaniem. Sama H. N. – F. poinformowała B. G., iż wyjeżdża na Maderę i według zeznań świadka, poza sporadycznymi przyjazdami do Polski w celu uporządkowania spraw osobistych, przebywa ona za granicą. Świadek wskazał również, iż w momencie zajęcia mieszkania było ono opróżnione z jakichkolwiek rzeczy osobistych, a obecnie nie ma on żadnego kontaktu z H. N. – F. W opinii organu I instancji podjęte powyżej ustalenia wskazują, iż w sprawie ziściła się przesłanka określona w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych uzasadniająca wymeldowanie Z. F. z pobytu stałego w lokalu nr (...) na os. (...) w P. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje bowiem, iż opuścił on przedmiotowy lokal w sposób dobrowolny i trwały nie dopełniając przy tym obowiązku wymeldowania się z niego. Odnosząc się raz jeszcze do zamiaru powrotu Z. F. do Polski i jego ponownego zamieszkania w lokalu nr (...) na os. (...) w P. organ wskazał, że jeżeli powrót ten faktycznie nastąpi, to będzie mógł on ponownie zameldować się tym lokalu na pobyt stały bądź też czasowy w trybie czynności materialno – technicznej, gdyż jak wynika z pisma Spółdzielni "A" nadal posiada on tytuł prawny do tego lokalu. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Z. F. reprezentowany przez adwokata M. J. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 75 § 1 w związku z art. 95 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa), naruszenia art. 18 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 13 lutego 1984 r. o funkcjach konsulów Rzeczypospolitej Polskiej, naruszenia art. 7 w związku z art. 78 § 2 oraz art. 86 kpa jak i naruszenia art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 kpa. W opinii skarżącego organy administracji w sposób wadliwy oddaliły wniosek o przesłuchanie skarżącego, argumentując, że brak jest organu, który mógłby dokonać powyższej czynności, pomijając tym samym całkowicie fakt, że skarżącego mógłby przesłuchać w ramach posiadanych kompetencji konsul Rzeczypospolitej Polski w Arabii Saudyjskiej. Jak podniesiono organ I instancji prowadząc przedmiotowe postępowanie całkowicie zaniechał wyjaśnienia, kluczowych dla sprawy faktów, którymi są brak przeniesienia centrum spraw życiowych skarżącego do Arabii Saudyjskiej, fakt zamiaru jego powrotu do Polski oraz okoliczność, iż wszystkie dotychczasowe wyjazdy miały charakter tymczasowy. W odwołaniu podniesiono również zarzut wadliwego potraktowania złożonych drogą e-mailową wyjaśnień jako przesłuchania strony, choć zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, w przypadku złożenia wyjaśnień, rolą organu administracyjnego jest udowodnienie stanu faktycznego tak określonego. Wojewoda decyzją z dnia (...) sierpnia 2011 r., nr (...), na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia (...) czerwca 2011 r. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ odwoławczy przytoczył dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie wskazał, że podziela ustalenia wynikające z postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organ I instancji. Zdaniem Wojewody zeznania świadka – B. G., informacja uzyskania drogą e-mailową od skarżącego jak i informacji uzyskanej od pełnomocnika skarżącego wynika, że lokal nr (...) na os. (...) w P. przestał pełnić funkcję centrum spraw życiowych skarżącego. W opinii organu odwoławczego argumenty podnoszone przez Z. F. nie mają wpływu na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy, gdyż nie wnoszą żadnych nowych dowodów wskazujących na inny stan faktyczny nuż ustalony w trakcie postępowania pierwszoinstancyjnego. Poza sporem pozostaje bowiem okoliczność, iż skarżący od ponad 20 lat przebywa poza granicami Polski, co w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych, uzasadnia wydanie decyzji o jego wymeldowaniu. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Z. F. reprezentowany przez adwokata T. G., wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi podtrzymano zarzuty zawarte w odwołaniu podnosząc dodatkowo, że skarżący przebywa za granicą jedynie tymczasowo, na co wskazuje zmiana miejsca wykonywania pracy. Tym samym niespełniona została przesłanka zamiaru opuszczenia przedmiotowego lokalu mieszkalnego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Zaskarżoną decyzją Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. w przedmiocie wymeldowania Z. F. z pobytu stałego w lokalu nr (...) na os. (...) w P. Rozstrzygając przedmiotową sprawę w pierwszej kolejności wskazać należy, iż materialnoprawną podstawę decyzji organów administracji publicznej stanowił przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Zgodnie z treścią powołanego przepisu, rozpatrywanego w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. (sygn. akt K 20/01, OTK – A 2003, Nr 3, poz. 34) orzekającego o niezgodności z Konstytucją art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, warunkiem wymeldowania jest spełnienie łącznie następujących przesłanek: faktycznego opuszczenia lokalu oraz niedopełnienie obowiązku wymeldowania się z pobytu stałego. Jednocześnie zaś, co wynika z utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, opuszczenie miejsca stałego pobytu, jako niezbędna przesłanka wymeldowania, winno być rozumiane jako zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu oraz dobrowolne opuszczenie tego lokalu. Dobrowolne opuszczenie ma zaś miejsce wówczas, gdy wynika z własnej woli osoby zainteresowanej. Przedmiotem oceny w postępowaniu o wymeldowanie są okoliczności istniejące w dniu faktycznego opuszczenia dotychczasowego miejsca zameldowania, a nie w dniu orzekania przez organy. Z kolei ustalając, czy opuszczenie spornego lokalu miało charakter dobrowolny, organ meldunkowy powinien uwzględnić przyjęty w orzecznictwie pogląd, że przez termin "zamiar" w przypadku opuszczenia miejsca pobytu należy pojmować nie tylko wolę wewnętrzną, ale wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Istotne znaczenie e sprawach o wymeldowanie ma ustalenie, czy zameldowana osoba opuściła lokal dobrowolnie i czy przedsiębrała środki zmierzające do przywrócenia możliwości zamieszkiwania. Mieć bowiem należy na względzie, że meldunek ma charakter jedynie rejestracyjny i nie wiąże się z prawem do lokalu. Przenosząc powyższe rozważanie do niniejszej sprawy wskazać należy, iż rację mają organy administracji publicznej, uznając, iż wobec faktu niezamieszkiwania skarżącego przez okres ponad 20 lat w przedmiotowym lokalu spełnione zostały przesłanki uzasadniające jego wymeldowanie. Okoliczność powyższa nie budzi przy tym wątpliwości w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, którymi są zarówno zeznania obecnego lokatora przedmiotowego mieszkania – B. G., złożone drogą e-mailową oświadczenie skarżącego, informacje uzyskane od pełnomocnika skarżącego, jak i informacje uzyskane ze Spółdzielni "A". Dowody powyższe pozwalają uznać, iż skarżący nie przebywa w powyższym lokalu od 1988 r. i od momentu opuszczenia kraju (co nastąpiło pod koniec lat 80-tych ubiegłego wieku) w nim nie przebywał. Nie są mu również znane losy tego mieszkania, w konsekwencji nie ma on wiedzy co do tego, kto na przestrzeni ponad dwudziestu lat w nim zamieszkiwał i kto obecnie je zajmuje (oświadczenie złożone drogą e-mailową w dniu (...) stycznia 2011 r., k. 43 akt administracyjnych). W lokalu nie znajdują się jakiekolwiek rzeczy osobiste skarżącego, jak również nie ponosi on opłat związanych z bieżącym utrzymaniem mieszkania (zeznania świadka – B. G. – k. 36 akt administracyjnych, pismo Spółdzielni "A" – k. 30 akt administracyjnych). W cenie Sądu okoliczności powyższe wskazują, iż w sprawie spełniona została przesłanka dobrowolnego opuszczenia przez skarżącego miejsca stałego pobytu, jako niezbędna przesłanka wymeldowania. Co więcej, okoliczności powyższe pozwalają również przyjąć, iż zamiarem skarżącego było stałe przeniesienie centrum spraw życiowych poza lokal, w którym skarżący był zameldowany, Powyższe stwierdzenie nakazuje uznać, iż w sprawie spełnione zostały warunki określone w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, uzasadniające wymeldowanie skarżącego. Równocześnie odnotowania wymaga, że wbrew twierdzeniom skarżącego, który konsekwentnie podnosi, iż postępowanie administracyjne było prowadzone w sposób nierzetelny, organy wydały zaskarżone decyzje po wnikliwej analizie zebranych materiałów. Zeznania świadka B. G. zostały bowiem skonfrontowane z oświadczeniem Spółdzielni "A" oraz oświadczeniem skarżącego, co umożliwiło przeprowadzenie wszechstronnej oceny zebranego materiału dowodowego w zgodzie z normą zawartą w art. 80 kpa. Główne zarzuty wniesionej skargi koncentrują się na wadliwości samego postępowania administracyjnego, poprzez wskazanie, że organy nie wyjaśniły wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, a w szczególności nie wyjaśniły, czy skarżący miał faktyczny zamiar opuszczenia przedmiotowego lokalu. W tym celu, w opinii skarżącego, powinien on zostać przesłuchany w miejscu, w którym obecnie przebywa. Twierdzenie powyższe uznać należy za błędne. Po pierwsze zauważyć należy, iż choć przepisy kpa wprowadzają otwarty katalog środków dowodowych, to jednak instytucja przesłuchania strony, określona w art. 86 kpa ma charakter wyjątkowy. Przesłuchanie strony może mieć bowiem miejsce jedynie w przypadku, gdy po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku, pozostały nie wyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Jak wyżej wskazano, zebrany w sprawie materiał dowodowy, wskazywał, iż w sprawie nie ma niewyjaśnionych istotnych faktów, uzasadniających przesłuchanie strony. W szczególności za fakt powyższy nie może zostać uznana kwestia zbadania zamiaru strony. Jak wyżej wskazano "zamiar", w przypadku opuszczenia miejsca pobytu należy bowiem pojmować nie tylko jako wolę wewnętrzną, a więc subiektywne odczucie skarżącego, ale wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. W niniejszej sprawie nie jest bowiem oceniany stosunek uczuciowy i emocjonalny skarżącego, lecz wyłącznie to, czy obecnie na stałe mieszka on w Polsce w rozumieniu przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (wyrok NSA z 08 marca 2005 r., sygn. OSK 1260/04, LEX 189252). Przeprowadzone postępowanie administracyjne wskazuje, iż w spawie spełnione zostały warunki określone w art. 15 ust. 2 ustawy o dowodach osobistych i ewidencji ludności, przesądzające o konieczności wydania decyzji, o jakiej mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o dowodach osobistych i ewidencji ludności. Na marginesie powyższych rozważań, Sąd wskazuje, iż w ramach przedmiotowego postępowania organy administracji nie badały uprawnień skarżącego do przebywania w lokalu, bowiem kwestia ta pozostaje poza zakresem sprawy zakończonej wydaniem decyzji o wymeldowaniu. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.