II SA/Po 95/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Elwira Brychcy Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2010 r. sprawy ze skargi G. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego; I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/E. Brychcy /-/A. Łaskarzewska /-/B. Drzazga Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] r. nr [...] uchyliło w całości decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Powyższe decyzje wydano w następującym stanie faktycznym. Wnioskami z dnia [...] r., [...] r., [...] r. oraz [...] r. G. L. zwróciła się o pomoc finansową na pokrycie kosztów leczenia stomatologicznego. W ostatnim wniosku, z dnia [...] r. wnioskodawczyni sprecyzowała kwotę potrzebną na pokrycie kosztów leczenia. Działający z upoważnienia Prezydenta Miasta P. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P. Filia Stare Miasto odmówił zainteresowanej przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku celowego, celowego specjalnego i celowego pod warunkiem zwrotu na pokrycie kosztów leczenia stomatologicznego w wysokości [...] zł. Uzasadniając wydaną decyzję organ i instancji wskazał m.in. iż wnioskodawczyni prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, posiada status osoby bezrobotnej, jest zarejestrowana w PUP bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Łączny dochód zainteresowanej wnosi [...] zł. na co składają się: dodatek mieszkaniowy – [...] zł., zasiłek okresowy – [...] zł oraz zasiłek celowy na żywność – [..] zł. MOPR wskazał, iż dochód wnioskodawczyni przekracza kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, określone w art. 8 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej - 477 zł, co jest jedną z przesłanek odmowy przyznania świadczeń z pomocy społecznej. W dalszej kolejności organ wskazał, iż w niniejszej sprawie brak również podstaw do przyznania zasiłku celowego specjalnego i celowego pod warunkiem zwrotu. W przewidzianym ustawą terminie odwołanie wniosła G. L. argumentując, że MOPR od 2007 r. odmawia jej pomocy na leczenie zębów. Tymczasem, leczenie jest płatne, a ona sama wymaga skomplikowanego i długotrwałego leczenia. Skarżąca podkreśliła, że sama nie ma pieniędzy na pokrycie kosztów leczenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. działając na podstawie art. 127 i art. 138 § 2 ustawy z dnia 14.06.1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej kpa) decyzją z dnia [...] r. uchyliło w całości decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Uzasadniając swoją decyzję Kolegium wyjaśniło, że organ I instancji ustalając wysokość dochodu skarżącej, błędnie zaliczył doń kwotę [...] zł przyznaną zainteresowanej tytułem zasiłku celowego na żywność. Wskazano, iż było to świadczenie jednorazowe, a jako takie zgodnie z art. 8 ust. 4 ustawy z dnia 12.03.2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz.1362 ze zm. – dalej ups) nie powinno ono zostać wliczone do dochodu z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku. Wskutek ustalenia dochodów zainteresowanej z uwzględnieniem kwoty przyznanej tytułem zasiłku celowego na żywność błędnie przyjęto, że wnioskodawczyni przekracza kryterium dochodowe. Tymczasem, ta właśnie okoliczność uzasadniała odmowę przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztów leczenia. W następnej kolejności Kolegium wskazało, że wniosek konkretyzujący kwotę żądanej pomocy był jednym z wielu wniosków G. L. o pomoc na leczenie stomatologiczne, a w takiej sytuacji należało wezwać zainteresowaną celem złożenia stosownych wyjaśnień. W przewidzianym ustawą terminie skargę do sądu administracyjnego wniosła G. L. podnosząc, że Kolegium winno było wydać jednoznaczną decyzję w jej sprawie. W ocenie zainteresowanej uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji stanowi w istocie niepotrzebne przeciąganie sprawy. Skarżąca podniosła też, że jest szykanowana, a ból zębów nie pozwala jej normalnie żyć. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa. Podlegająca kontroli Sądu decyzja Kolegium wydana została z naruszeniem przepisu art. 138 § 2 kpa. Z woli ustawodawcy, bowiem organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Jak więc słusznie oczekiwała tego skarżąca jej sprawa w wyniku wniesionego odwołania powinna podlegać ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu. Zgodnie, bowiem z zasadą dwuinstancyjności wynikającą z art. 15 kpa organ odwoławczy rozpatruje ponownie sprawę, co do jej istoty. Każda sprawa powinna być rozstrzygnięta i rozpoznana przez dwa organy administracji różnych stopni, a zakres rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej decyzją odwoławczą winien odpowiadać zakresowi rozstrzygnięcia sprawy przez organ I instancji. Tylko tak rozumiana zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego stwarza gwarancję realizacji praw i interesów stron oraz uczestników postępowania. Tymczasem, uwadze Kolegium umknęło, iż w myśl art. 15 kpa postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, a istota tej zasady sprowadza się do dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia tożsamej pod względem przedmiotowym i podmiotowym sprawy administracyjnej. Granice postępowania dowodowego przed organem II instancji zostały zakreślone przez ustawodawcę i wyznaczają je zasady ogólne kpa, w szczególności zaś zasada prawdy obiektywnej i zasada dwuinstancyjności. W tych okolicznościach pominięcie przysługującej organowi odwoławczemu możliwości przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu rozwiania wątpliwości stanowiło naruszenie przepisów postępowania. Kolegium nie rozpoznając sprawy merytorycznie, a jedynie ograniczając się wyłącznie do kontroli formalnej decyzji organu I instancji - naruszyło art. 138 § 2 kpa, bowiem decyzja kasacyjna wydana w oparciu o ten przepis, powodująca przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, może być wydana tylko wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przyznane organowi odwoławczemu kompetencje kasacyjne stanowią wyjątek od zasady powtórnego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej i zgodnie z utrwalonym w tym zakresie stanowiskiem doktryny i judykatury, niedopuszczalna jest wykładnia rozszerzająca art. 138 § 2 kpa. Podniesiona przez Kolegium okoliczność, że organ I instancji nie ustalił czy wolą skarżącej było w istocie ponowienie żądania o przyznanie pomocy na leczenie stomatologicznego nie stanowiła w okolicznościach niniejszej sprawy przesłanki dla wydania decyzji kasacyjnej, o której mowa w art. 138 § 2 kpa. Podstawową w niniejszej sprawie kwestią była ocena, czy w sposób uprawniony organ I instancji przyjął w tej sprawie, iż brak podstaw do przyznania wnioskodawczyni żądanej pomocy. W tym celu należało zbadać w tym świetle zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Wbrew stanowisku organu II instancji ze złożonych w sprawie pism jasno wynika bowiem, że żądanie dotyczyło przyznania pomocy na koszty leczenia, w ostatnio złożonym piśmie z dnia [...]r. sprecyzowana została kwota żądanej pomocy. Uwadze organu II instancji umknęło, iż skarżąca w oświadczeniu złożonym w trybie art. 75 §2 kpa, znajdującym się w aktach administracyjnych na stronie 14 podała, że jej wnioski z dnia [...] 2009r. dotyczą tego samego leczenia stomatologicznego. Za nieuprawnione uznać należało zatem stanowisko, iż koniecznym było wyjaśnienie rzeczywistej woli skarżącej. Reasumując, zaskarżoną decyzję wydano z naruszeniem art. 138 § 2 kpa, co stanowi naruszenie przepisu postępowania i mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Z wymienionych przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa) należało uwzględnić skargę i uchylić zaskarżoną decyzję, o czym orzeczono w pkt. I wyroku. Ponownie rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze uwzględni poczynione w niniejszym uzasadnieniu rozważania. O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono w pkt. II sentencji wyroku w oparciu o art. 152 ppsa. /-/E. Brychcy /-/A. Łaskarzewska /-/B. Drzazga