II SA/Po 951/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Protokolant St. sekretarz sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] czerwca 2014r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę Decyzją z dnia [...] grudnia 2013 roku Prezydent Miasta P. na podstawie art. 3 ust. 1, 3, 4, art. 4, art. 7, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 11, art. 14, art. 39 ust. 1 i 2, art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175 poz. 1362 z późn. zm.) odmówił przyznania K. K. pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na pokrycie kosztów: żywności, doładowania telefonu, zakupu przecinaka, baterii, poszewek, pieca wraz z akcesoriami i transportem, prasy, pokarmu dla ryb, pianki, części rowerowych i AGD, rękawic gumowych, biletów na koncert zespołu D. P., kosztów poniesionych na fax i ksero, kosztów związanych ze Świętami Bożego Narodzenia i zabawą sylwestrową. W uzasadnieniu organ wskazał, iż skarżący w dniach [...] listopada, [...] grudnia, [...] grudnia i [...] grudnia 2013 roku złożył wnioski z prośbą o zaspokojenie powyższych potrzeb. W dniu [...] grudnia 2013 r. przeprowadzono wywiad środowiskowy. W toku postępowania ustalono, iż skarżący nie pracuje zawodowo i jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotny bez prawa do zasiłku, pomimo zdiagnozowanej przewlekłej choroby nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności. K. K. mieszka w domu letniskowym na działce, której właścicielem jest ojciec – W. K. Budynek posiada jeden pokój z aneksem kuchennym, toaletę oraz strych. Do budynku doprowadzony jest prąd i woda, ogrzewany jest piecykiem elektrycznym oraz piecem typu "koza". Dochód skarżącego stanowi zasiłek okresowy w kwocie 271 zł miesięcznie przyznany na okres od dnia [...] października 2013 roku do dnia [...] grudnia 2013 roku. Dochód skarżącego nie przekracza kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej. Skarżący otrzymał nadto pomoc w formie zasiłku celowego na zakup żywności w wysokości 400 zł miesięcznie, przyznany na okres od dnia października 2013 roku do listopada 2013 roku oraz w miesiącu grudniu 2013 r. Kwoty przyznanych zasiłków dają łącznie w skali miesiąca kwotę 671 zł. Ponadto decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. przyznano skarżącemu zasiłek celowy na zwrot kosztów zakupionych leków w kwocie 38,06 zł. Zdaniem organu I instancji udzielone skarżącemu wsparcie pieniężne jest odpowiednie do jego sytuacji życiowej i zabezpiecza niezbędne potrzeby bytowe, a także jest zgodne z celami i możliwościami pomocy społecznej. Jeżeli chodzi o zakup żywności potrzeba ta winna być zaspokojona z przyznanego skarżącemu zasiłku celowego na zakup żywności w wysokości 400 zł miesięcznie. Skarżący na podstawie decyzji z dnia [...] października 2013 r. otrzymał zasiłek celowy na zakup opału w sezonie grzewczym 2013/2014 w kwocie 400 zł. Środki powyższe wydatkował niezgodnie z celem, bowiem zakupił piec typu "koza". Skarżący nie zgłaszał wcześniej potrzeby zakupu pieca. Brakującą część środków finansowych do zakupu pieca skarżący otrzymał od ojca, który złożył oświadczenie, że nie oczekuje zwrotu tych środków. Wobec tego bezzasadne jest żądanie zwrotu środków [poniesionych na ten cel. Co do pozostałych zgłoszonych potrzeb organ stwierdził, iż nie należą one do kategorii potrzeb niezbędnych, a skarżący mógł je zabezpieczyć z otrzymywanego zasiłku okresowego. Pismem z dnia [...] stycznia 2014 roku K. K. odwołał się od opisanej wyżej decyzji organu I instancji. Decyzją z dnia [...] czerwca 2014 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta P., w całości podzielając i przytaczając argumentację organu I instancji. Pismem z dnia [...] lipca 2014 roku K. K. zaskarżył wymienioną decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Skarga okazała się niezasadna Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrole działalności organów administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem – art. 1 § 2 powyższej ustawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. W świetle z kolei z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270), Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przy czym – jak wynika z treści art. 145 § 1 – Sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie i orzeka o ich uchyleniu w sytuacji, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175 poz. 1362 z późn. zm.). Zgodnie z art. 2 ust. 1 powołanej ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu udzieleniem pomocy osobom i rodzinom w przezwyciężeniu trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać przy wykorzystaniu własnych uprawnienia, zasoby i możliwości. Z kolei według art. 3 cytowanej ustawy zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie opisanym wyżej sytuacjom, przy czym rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Ustawodawca precyzuje nadto w art. 8 ust. 1 tejże ustawy, iż świadczenie pieniężne można przyznać co do zasady tylko wtedy, gdy dochód otrzymywany przez wnioskodawcę nie przekracza kryterium dochodowego. Maksymalna wysokość dochodu w świetle § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 roku w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 127 poz. 1055), wynosi przy tym dla osoby samotnie gospodarującej 542 zł. Z danych zawartych w kwestionariuszu rodzinnego wywiadu środowiskowego, przeprowadzonego w dniu [...] grudnia 2013 roku, wynika, iż na dochód skarżącego składa się kwota 271 zł, przyznana tytułem zasiłku okresowego. Tym samym należy też uznać, iż K. K. spełniał wymogi kryterium dochodowego. Osiąganie jednakże dochodów poniżej ustawowego progu nie oznacza jeszcze, iż wnioskowana pomoc będzie automatycznie przyznana. Zachowanie kryterium dochodowego otwiera bowiem tylko drogę do uzyskania danej formy wsparcia ze środków publicznych, stanowiąc tym samym jej warunek wstępny. Załatwienie natomiast konkretnego wniosku strony wymaga zastosowania jednego z przewidzianych przez ustawodawcę trybów, który będzie właściwy do zaspokojenia konkretnej potrzeby zgłoszonej przez stronę. Z materiału zebranego w aktach sprawy wynika, iż pismami z dnia [...] listopada 2013 r., [...] grudnia 2013 r., [...] grudnia 2013 r. oraz [...] grudnia 2013 roku skarżący zwrócił się o udzielenie pomocy pieniężnej – zwrot środków wydanych na: zakup żywności, doładowanie telefonu, zakup przecinaka, baterii, poszewek, pieca wraz z akcesoriami i transportem, zakup prasy, pokarmu dla ryb, pianki, części rowerowych i AGD, rękawic gumowych, zwrot wydatków poniesionych na fax i ksero, zakup biletów na koncert Deep Purple oraz wydatków związanych ze Świętami Bożego Narodzenia i zabawą sylwestrową. Nie wyjaśnił jednak w ogóle powodów, które jego zdaniem przemawiałyby za realizacją tych żądań. Organy administracji publicznej słusznie zatem przyjęły, iż do zaspokojenia zgłoszonych powyżej potrzeb właściwy jest tryb z art. 39 powoływanej ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z treścią tego przepisu, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Wymieniona forma wsparcia odnosi się np. do wydatków związanych z zakupem żywności, leków, opału, odzieży bądź też wykonywaniem drobnych napraw i remontów w mieszkaniu. Trzeba jednak w tym miejscu podkreślić, że cytowany przepis nie przyznaje stronie prawa do domagania się zaspokojenia wszelkich potrzeb ze środków publicznych. Przeciwnie, ustawodawca zastrzega, iż przepis ten znajduje zastosowanie wyłącznie do potrzeb, które są niezbędne, a nadto w świetle art. 3 ust. 1 tejże ustawy ich zaspokojenie ma prowadzić do przywrócenia poziomu życia odpowiadającego godności człowieka. Odnosząc te uwagi do specyfiki rozważanej sprawy, Sąd doszedł do wniosku, że rozstrzygnięcia organów administracji publicznej były prawidłowe. Należy bowiem uznać, że część żądań wskazanych we wnioskach skarżącego nie stanowiła w ogóle niezbędnych potrzeb bytowych. Dotyczy to w szczególności kosztów doładowania telefonu, zakupu przecinaka, baterii, poszewek, prasy, pokarmu dla ryb, wykonania kserokopii dokumentów i wysyłki faksów, zakupu pianki, rękawic gumowych, części rowerowych i AGD, zakupu biletu na koncert zespołu rockowego, czy koszty związane z zabawą sylwestrową. Skarżący nawet nie starał się przy tym wykazać przydatności powyższych przedmiotów. Ich niezbędność nie wynika również ze stanu faktycznego ustalonego w sprawie. Słusznie też organy administracji uznały, że wymienione wyżej potrzeby mogły być zaspokojone z otrzymywanego przez skarżącego zasiłku okresowego. Niemniej, wśród żądań zgłoszonych we wnioskach skarżącego znajdowały się także takie, które mieściłyby się w pojęciu niezbędnych potrzeb bytowych. Zgodzić w tej mierze należy się jednak ze stanowiskiem organów administracji publicznej, iż te potrzeby zostały już zaspokojone, a zatem nie mają one na chwilę obecną charakteru niezbędnego. Skarżącemu przyznano bowiem zasiłek celowy na zakup żywności w kwocie 400 zł, w okresie od października 2013 roku do listopada 2013 roku oraz na grudzień 2013 roku. Skarżący dokonał również zakupu pieca, finansując go z zasiłku celowego na zakup opału i darowizny od ojca. Potrzeba zakupu pieca nie była wcześniej zgłaszana przez skarżącego pracownikom socjalnym, nie wynikała z przeprowadzanych wywiadów środowiskowych, nadto skarżący wykorzystał przyznane mu środki niezgodnie z ich celem. W tej sytuacji organy pomocy społecznej mogły zasadnie odmówić przyznania zasiłku celowego na zakup pieca. Należy wobec tego przyjąć, iż żadna z potrzeb wskazanych przez skarżącego nie zasługiwała na zaspokojenie w drodze przyznania mu zasiłku celowego. Organy administracji publicznej zobowiązane były w tym wypadku wydać decyzje o odmowie przyznania omawianej formy wsparcia, co też słusznie uczyniły. W takiej sytuacji Sąd, rozpoznając sprawę w granicach skargi, nie znalazł podstaw do jej uwzględnienia. Skarga jako bezzasadna podlegała zatem oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 z późn. zm.).