II SA/Po 954/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Miładowski ( spr. ) Sędziowie: Sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus As. sąd. Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant: referent-stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 listopada 2004 r. sprawy ze skarg Z. B. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2002 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego; z dnia [...] marca 2002 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego; z dnia [...] marca 2002 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego; z dnia [...]marca 2002 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego; o d d a l a s k a r g i /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ P. Miładowski /-/ E. Makosz-Frymus Pismem z dnia [...] października 2001 r. skarżący Z. B. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. o przyznanie pomocy finansowej, zasiłku celowego na zapłacenie rachunku za czynsz w kwocie 134,40 zł. Pismem z dnia 18 października 2001 r. skarżący zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. o przyznanie zasiłku okresowego, dodatku energetycznego i zasiłku celowego na zapłacenie rachunku za zużycie gazu na kwotę 52,92 zł oraz zasiłku celowego na refundację kosztów leków dla chorego dziecka. Obydwa wnioski zostały umotywowane tragiczną i beznadziejną sytuacją życiową rodziny skarżącego. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. decyzją z dnia [...] października 2001 r. nr [...] postanowił przyznać skarżącemu zasiłek celowy na koszty leczenia w miesiącu październiku 2001 r. w wysokości 52,87 zł. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. decyzją z dnia [...] października 2001 r. nr [...] postanowił przyznać skarżącemu zasiłek celowy na koszty utrzymania w miesiącu listopadzie 2001 r. w wysokości 150 zł. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. decyzją z dnia [...] października 2001 r. nr [...] postanowił przyznać skarżącemu zasiłek celowy na dofinansowanie kosztów zużycia gazu w listopadzie 2001 r. w kwocie 52,92 zł. Uzasadniając decyzję wskazano, że skarżący jest osobą bezrobotną i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z bezrobotną żoną oraz córką. Oboje małżonkowie nie mają prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. decyzją z dnia [...] października 2001 r. nr [...]. postanowił odmówić skarżącemu przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na opłacenie czynszu. Uzasadniając decyzję organ wyjaśnił, że z analizy konta należności w Spółdzielni Mieszkaniowej w G. wynika, iż skarżący posiada dodatnie saldo, którego kwota wedle stanu na dzień 30 września 2001 r. wynosi 795,07 zł i to z tej kwoty skarżący powinien uiścić należność za czynsz. Organ wyjaśnił, że dochód rodziny skarżącego na który składa się zasiłek rodzinny – 41,20 zł, dieta ze Spółdzielni Mieszkaniowej – 97,20 zł i pomoc czynszowa – 227,17 zł, wynosi netto 365,57 zł. Ustalono też, ze Ośrodek nie pokryje należności, na pokrycie której skarżący posiada środki. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. decyzją z dnia [...] października 2001 r. nr [...] postanowił odmówić skarżącemu przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na opłacenie rachunku za zużycie energii. Uzasadniając organ wskazał, że decyzją z dnia [...] października 2001 r. nr [...]Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w G. przyznał skarżącemu pomoc w kwocie 55,29 zł z przeznaczeniem na przelew na konto Zakładu Energetycznego w G. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. decyzją z dnia [...] października 2001 r. nr [...] postanowił odmówić skarżącemu przyznania pomocy w formie zasiłku okresowego z pomocy społecznej. W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił sytuację rodziny skarżącego oraz wyjaśnił, że z uwagi na ograniczone środki finansowe w pierwszej kolejności jest zobligowany do realizacji pomocy obligatoryjnej wynikającej z ustawy o pomocy społecznej. Wskazano też, że Ośrodek wystąpił do Wielkopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w P.o dotację w 2001 r. w wysokości 8.682.000 zł, w tym na zadania obligatoryjne 5.042,000 zł, tymczasem w projekcie budżetu Ośrodek otrzymał środki pieniężne w wysokości 3.633.800 zł. Skarżący wniósł odwołanie od decyzji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. z dnia [...] października 2001 r., a) nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego na dofinansowanie kosztów zużycia gazu w listopadzie 2001 r. w kwocie 52,92 zł, b) nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na opłacenie czynszu, c) nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na opłacenie rachunku za zużycie energii, i d) nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy w formie zasiłku okresowego z pomocy społecznej wnosząc o uchylenie zaskarżonych decyzji. Skarżący podkreślił, że jest osobą niepełnosprawną, wymagającą leczenia na które nie posiada środków, a podejmowane przez niego działania w celu znalezienia pracy nie przynoszą pozytywnych skutków. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] marca 2002 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję w przedmiocie odmowy przyznania pomocy w formie zasiłku okresowego z pomocy społecznej. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił sytuację rodzinną skarżącego, i wskazał na przesłanki, których ziszczenie uzasadnia przyznanie zasiłku okresowego. Wyjaśniono, że stosownie do treści art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.) zasiłek okresowy z pomocy społecznej może być przyznany osobom i rodzinom, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód rodziny nie przekracza kryterium dochodowego osoby lub rodziny ustalonego zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy, a dochody oraz posiadane zasoby pieniężne nie wystarczają na zaspokojenie ich niezbędnych potrzeb, w szczególności ze względu na: długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, brak możliwości zatrudnienia, brak uprawnień do renty rodzinnej po osobie, na której ciążył obowiązek alimentacyjny, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego. Jednocześnie stwierdzono, że świadczenie w postaci zasiłku okresowego jest świadczeniem fakultatywnym i organ pierwszej instancji może je przyznać, ale nie jest do tego zobowiązany, gdyż działa w granicach uznania administracyjnego, przy uwzględnieniu własnych możliwości. Podkreślono też, że organ pierwszej instancji wykazał, iż nie posiada środków finansowych wystarczających do zaspokojenia potrzeb wszystkich swoich podopiecznych, ale rozumiejąc trudną sytuacje rodziny skarżącego przyznał zasiłek celowy w kwocie 150 zł, z przeznaczeniem na koszty utrzymania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] marca 2002 r. nr [...]utrzymało w mocy decyzję w przedmiocie przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na opłacenie rachunku za energie elektryczną. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił sytuację rodzinną skarżącego, i wskazał na przesłanki, których ziszczenie uzasadnia przyznanie zasiłku celowego. Wyjaśniono, że zgodnie z treścią art. 32 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może zostać przyznany zasiłek celowy z pomocy społecznej. Przesłanką pozwalającą na przyznanie pomocy jest spełnienie przez zainteresowanego kryterium dochodowego z art. 4 ust. 1 ustawy przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednej z okoliczności wymienionych w art. 3 pkt 2-11. Organ wyjaśnił, że skarżącemu decyzją z dnia [...] października 2001 r. przyznano już zasiłek celowy na opłacenie rachunku za energie elektryczną, a skarżący żadnego innego rachunku za prąd niż ten wystawiony dnia 22 września 2001 r., opiewający na kwotę 55,29 zł nie przedstawił. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] marca 2002 r. nr [...]utrzymało w mocy decyzję w przedmiocie odmowy przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na opłacenie czynszu. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił sytuację rodzinną skarżącego, i wskazał na przesłanki, których ziszczenie uzasadnia przyznanie zasiłku celowego. Organ odwoławczy podobnie jak uczynił to wcześniej organ pierwszej instancji też wskazał, że w dacie złożenia wniosku o przyznanie zasiłku celowego na opłatę czynszu skarżący posiadał na koncie spółdzielni dodatnie saldo w kwocie 795,07 zł. Uzasadniając swoją decyzję organ podkreślił, iż zasiłek celowy jest świadczeniem przyznawanym na konkretny cel, będący niezbędną potrzebą bytową wnioskodawcy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] marca 2002 r. nr [...]utrzymało w mocy decyzję w przedmiocie przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na gaz w miesiącu listopadzie 2001 r. w wysokości 52,92 zł. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił sytuację rodzinną skarżącego, i wskazał na przesłanki, których ziszczenie uzasadnia przyznanie zasiłku celowego. Organ wyjaśnił, iż żądanie skarżącego w przedmiocie zasiłku celowego na opłacenie rachunku za gaz uznano za uzasadnione, dlatego też decyzją z dnia [...] października 2001 r. przyznał skarżącemu zasiłek we wnioskowanej kwocie. Termin zapłaty przedmiotowego rachunku upływał z dniem 23 października 2001 r., w związku z czym organ uznał, że przyczyną odwołania jest opłata odsetek od kwoty 52,92 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło jednak, że organ pierwszej instancji nie uchybił terminowi do wydania decyzji, zaś z akt sprawy wynika, że skarżący mógł wcześniej niż to zrobił zwrócić się do Ośrodka Pomocy Społecznej o przyznanie pomocy na ten cel. Na decyzje organu odwoławczego z dnia [...] marca 2002 r. nr [...], nr [...], nr [...] nr [...] skarżący wniósł skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o uchylenie zaskarżonych decyzji. Skarżący wskazał na "beznadziejną i tragiczną sytuację życiową" swojej rodziny, wyjaśnił, że od 1997 roku pozostaje bezrobotny, i wniósł o pilną interwencję w sprawie, wyjaśniając że "jego rodzina zagrożona jest śmiercią głodową". Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedziach na skargi podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji i wniosło o oddalenie skarg. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2002 r. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu zarządził połączenie spraw ze skarg na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2002 r. nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] w celu łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym sprawy zważył, co następuje: Zgodnie z postanowieniami art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jedynie w przypadku wpisu i innych kosztów sądowych mają zastosowanie w takich sprawach przepisy poprzednio obowiązujące, a mianowicie odpowiednie postanowienia ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.). Decyzje w przedmiocie pomocy w formie zasiłku okresowego jak i celowego opierają się na uznaniu administracyjnym. Kontrola sądowo-administracyjna tego rodzaju decyzji jest ograniczona i sprowadza się zasadniczo do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. W szczególności kontroli podlega to, czy podjęto wszelkie czynności w celu ustalenia w sposób wnikliwy stanu faktycznego sprawy, czy jego ocena jest wszechstronna, a dokonana na jej podstawie klasyfikacja przesłanek ustawowych nie wykracza poza granice uznania administracyjnego. Organ pomocy społecznej działa w ramach uznania administracyjnego i przy uwzględnieniu posiadanych możliwości finansowych. Od woli organu zależy zatem, czy pomoc społeczna w tej formie zostanie przyznana i w jakiej wysokości. Decyzja odmowna lub nie uwzględniająca w całości wniosku strony powinna zostać szczegółowo uzasadniona. W odniesieniu do decyzji dotyczącej zasiłku okresowego, należy zauważyć, że ustawodawca wprowadził podział świadczeń z pomocy społecznej na obligatoryjne i fakultatywne, przy czym zasiłek okresowy należy do świadczeń fakultatywnych (wyrok NSA z dnia 27 marca 1998 r., sygn. I SA 2049/97 i z dn. 17 września 1998 r., sygn. I SA 748/98). Zasadniczą przesłanką kwalifikującą do uzyskania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej jest spełnienie warunków określonych w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.), przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednej z okoliczności wymienionych w art. 3 pkt 1-11 cyt. ustawy (wyrok NSA z dnia 22 listopada 2001 r., sygn. I SA 1066/01). Z prawidłowych ustaleń organu pierwszej instancji wynika, iż trzyosobowa rodzina skarżącego osiąga dochód miesięczny w kwocie 365,57 zł, a nadto w rodzinie występuje brak możliwości zatrudnienia. Rzetelność ustaleń poczynionych w toku postępowania pozwala stwierdzić, że organy obydwu instancji nie przekroczyły dopuszczalnych granic uznania administracyjnego. Organ pierwszej instancji właściwie ustalił sytuację życiową rodziny skarżącego, jednakże Dyrektor Ośrodka nie przyznał pomocy w postaci zasiłku okresowego z uwagi na brak przyznanych z budżetu państwa środków finansowych na zadania zlecone. Wobec braku dostatecznych środków na pomoc społeczną Ośrodek Pomocy Społecznej obowiązany jest w pierwszej kolejności zaspokajać potrzeby uprawnionych do świadczeń obligatoryjnych, tym bardziej, że ośrodek pomocy społecznej w ramach posiadanych środków własnych przyznał skarżącemu pomoc w postaci zasiłku celowego z przeznaczeniem na koszty utrzymania w listopadzie 2001r., nie pozostawiając tym samym skarżącego bez pomocy. W odniesieniu do zaskarżonych decyzji dotyczących zasiłków celowych - jak wynika z treści art. 32 ustawy o pomocy społecznej – ocena występowania przesłanek, od których zależy przyznanie pomocy w postaci zasiłku celowego należy do organów pomocy społecznej. W przedmiotowej sprawie wydano szereg decyzji dotyczących zasiłku celowego, zaś żądaniem skargi objęto weryfikację trzech decyzji dotyczących zasiłku celowego - nr [...] dotyczącej rachunku za energię elektryczną, nr [...] dotyczącej opłaty za czynsz oraz nr [...] obejmującej dofinansowanie kosztów zużycia gazu w listopadzie 2001 r. w kwocie 52,92 zł. W ocenie Sądu organ pierwszej instancji słusznie odmówił skarżącemu przyznania zasiłku celowego na opłacenie rachunków za prąd, zważywszy że środki na ten cel zostały mu już wcześniej przyznane decyzją z dnia [...] października 2001 r. Zasiłek na pokrycie kosztów zużycia gazu przyznany został we wnioskowanej kwocie, z zachowaniem stosownych przepisów oraz terminu przewidzianego do wydania decyzji przez organ pierwszej instancji. W odniesieniu do decyzji w przedmiocie zasiłku celowego na opłacenie czynszu, organ postąpił prawidłowo odmawiając jego przyznania wobec faktu, iż skarżący posiada na koncie spółdzielni dodatnie saldo, przekraczające nawet kwotę wnioskowanego zasiłku. W ocenie Sądu, organ pierwszej instancji wydając zaskarżone decyzje nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Z uzasadnienia zaskarżonych decyzji wynika, iż podstawą do ich wydania była sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek miał zostać przyznany, zaś z drugiej strony możliwości finansowe organu. Podkreślenia wymaga także to, iż skarżący jest objęty szeroką i systematyczną pomocą ze strony ośrodka pomocy społecznej. W okresie, którego skargi dotyczą, skarżący korzystał z przyznanego decyzjami z dnia [...] października 2001 r. zasiłku celowego na pokrycie kosztów leczenia w miesiącu październiku 2001 r. - 52,87 zł, na koszty utrzymania w miesiącu listopadzie 2001 r. - 150 zł oraz z przyznanego decyzją z dnia [...]października 2001 r. decyzją zasiłku celowego na opłacenie rachunku za energię elektryczną – 55,29 zł. W objętym skargą okresie skarżący otrzymywał nadto pomoc w postaci zasiłku rodzinnego – 41,20 zł, diety ze Spółdzielni Mieszkaniowej – 97,20 zł, i dodatku czynszowego – 227,17 zł. W ramach posiadanych środków finansowych, na organie pomocy społecznej spoczywa obowiązek pomocy także wobec innych mieszkańców gminy, przy czym w pierwszej kolejności dotyczy on pomocy obligatoryjnej. Uznając skargę za nieuzasadnioną, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec o oddaleniu skargi. /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ P. Miładowski /-/ E. Makosz-Frymus MK Sygn. akt 4/II SA/Po 954-955-956-957/02 Zarządzenie 1. Notować. 2. Odpis wyroku doręczyć: – skarżącemu wraz z uzasadnieniem oraz pouczeniem o terminie i sposobie wniesienia środka odwoławczego, – organowi. 3. Akta przedłożyć za 30 dni od doręczenia.