II SA/Po 955/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2019 r. sprawy ze skargi Ł. J. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie kary nagany oddala skargę Orzeczeniem dyscyplinarnym z dnia [...] r., nr [...], Komendant Miejski Policji w P. działając na podstawie art. 135j ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji (Dz. U. z 2017 r., poz. 2067 ze zm.; dalej: "ustawa o Policji"), po dokonaniu oceny materiału dowodowego zebranego w postępowaniu dyscyplinarnym przeciwko sierż. szt. Ł. J., technikowi kryminalistyki Zespołu I Wydziału Techniki Kryminalistycznej Komendy Miejskiej Policji w P., któremu powierzono obowiązki detektywa Referatu do Walki z Przestępczością Przeciwko Życiu i Zdrowiu Wydziału Kryminalnego Komisariatu Policji [...] Komendy Miejskiej Policji w P., obwinionemu o to, że w okresie od [...] r. do [...] r. w P. naruszył dyscyplinę służbową w ten sposób, że będąc zgodnie z dyspozycją art. 62 ust. 3 ustawy o Policji zobowiązanym do złożenia oświadczenia o swoim stanie majątkowym na dzień 31 grudnia 2017 r., obowiązku tego nie dopełnił, tj. o czyn z art. 132 ust. 3 pkt 3 w zw. z art. 62 ust. 3 ustawy o Policji, orzekł winę policjanta w zakresie zarzucanego mu naruszenia dyscypliny służbowej i wymierzył karę nagany. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ I instancji wyjaśnił, że w dniu [...] r. do Wydziału Kadr i Szkolenia Komendy Miejskiej Policji w P. wpłynął raport podinsp. A. N. Naczelnika Wydziału Techniki Kryminalistycznej Komendy Miejskiej Policji w P. informujący Komendanta Miejskiego Policji w P. o tym, że sierż. szt. Ł. J. nie złożył w ustawowym terminie tj. do dnia 31 marca 2018 r. oświadczenia o swoim stanie majątkowym. Wobec tego, w związku z uzasadnionym podejrzeniem naruszenia dyscypliny służbowej przez sierż. szt. Ł. J., w dniu [...] r. Komendant Miejski Policji w P. wydał postanowienie nr [...] o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego. W toku postępowania przesłuchany w charakterze świadka podinsp. A. N. Naczelnik Wydziału Techniki Kryminalistycznej Komendy Miejskiej Policji w P. zeznał, że w lutym 2018 r. po otrzymaniu z Wydziału Finansów Komendy Policji rocznych rozliczeń podatkowych PIT-11, przekazał informację specjalistom/liderom Wydziału, aby skontaktowali się z sierż. szt. Ł. J. i poinformowali go, że w sekretariacie Wydziału Techniki Kryminalistycznej [...] ma do odbioru PIT-11. Z tego, co mu wiadomo kontaktował się z nim asp. szt. S. C., który na tę okoliczność sporządził notatkę służbową. Z uwagi na fakt, że sierż. szt. Ł. J. nie zgłosił się do sekretariatu, pod koniec marca 2018 r. odesłano roczne rozliczenie PIT-11 sierż. szt. Ł. J. do Wydziału Finansów Komendy Policji, przy czym świadek nie wie, czy zainteresowany go odebrał. Jednocześnie wyjaśnił, że w Wydziale Techniki Kryminalistycznej [...] przyjęto zasadę, że funkcjonariusze odbierając PIT-11 otrzymują druk oświadczenia majątkowego do wypełnienia, które mają obowiązek złożyć do dnia 31 marca każdego roku. Z uwagi na niewywiązanie się sierż. szt. Ł. J. z tego obowiązku, w dniu [...] r. podinsp. A. N. sporządził raport, w którym poinformował Komendanta Miejskiego Policji w P. o powyższym. Z kolei przesłuchany w charakterze obwinionego sierż. szt. Ł. J. nie przyznał się do zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego i wyjaśnił, że w tym okresie przebywał na zwolnieniu lekarskim. Przechodząc do meritum organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 62 ust. 2 i 3 ustawy o Policji policjant jest zobowiązany złożyć oświadczenie o swoim stanie majątkowym coroczne do dnia 31 marca według stanu na dzień 31 grudnia roku poprzedniego. Stosowny druk oświadczenia majątkowego jest do pobrania w internecie, tak więc nic nie stało na przeszkodzie aby sierż. szt. Ł. J. go wypełnił i przesłał pocztą. Zwolnienie od zajęć służbowych nie zwalniało sierż. szt. Ł. J. od wypełnienia ustawowego obowiązku wynikającego z ustawy o Policji. Policjant przebywając na zwolnieniu lekarskim nie przestaje być policjantem. W odwołaniu z dnia [...] r. do Komendanta Policji Ł. J. wniósł o uniewinnienie z uwagi na bezzasadność zarzutu i niepopełnienie zarzucanego przewinienia dyscyplinarnego. W uzasadnieniu odwołujący podniósł, że w decyzji nr [...] Komendanta Policji z dnia [...] r. w sprawie upoważnień i procedur związanych ze składaniem i weryfikacją oświadczeń o stanie majątkowym przez osoby do tego zobowiązane w Komedzie Wojewódzkiej Policji w P. oraz w jednostkach organizacyjnych Policji województwa wielkopolskiego wskazano, że w przypadku niezłożenia oświadczenia w przepisanym terminie przez osobę do tego zobowiązaną, kierownik komórki jednostki organizacyjnej KWP lub jednostki Policji, w której pełni ona służbę lub wykonuje pracę, wzywa tę osobę do natychmiastowego złożenia oświadczenia, albo - w przypadku istnienia obiektywnych przyczyn uniemożliwiających złożenia takiego oświadczenia - sporządza notatkę służbową opisującą te przyczyny (§ 6.1). Jeśli osoba zobowiązana do złożenia oświadczenia, pomimo wezwania, nie złożyła wymaganego oświadczenia, właściwy kierownik komórki organizacyjnej KWP lub jednostki Policji niezwłocznie inicjuje przeprowadzenie wobec tej osoby stosownych czynności służbowych (§ 6 ust. 2). Powyższa decyzja jest tożsama z decyzją nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w P. z dnia [...] r. w sprawie upoważnień i procedur związanych ze składaniem i weryfikacją oświadczeń o stanie majątkowym przez osoby do tego zobowiązane w Komedzie Miejskiej Policji w P. i jednostek podległych. Jednakże, Naczelnik Wydziału Techniki Kryminalistycznej Komendy Miejskiej Policji w P. podinspektor A. N. nie wykonał nałożonych na niego obowiązków i nie wezwał odwołującego do złożenia oświadczenia majątkowego w czasie, gdy ten przebywał na zwolnieniu lekarskim. W 2018 r. odwołujący dostał tylko jedną wiadomość sms dotyczącą odbioru druku PIT-11. Obiektywną przyczyną niezłożenia oświadczenia majątkowego w terminie było przebywanie przez odwołującego się na zwolnieniu lekarskim. Przełożony Ł. J. w swoich działaniach kierował się chęcią wendety. Odwołujący odczuwa to od kilku lat, co przejawia się m.in. brakiem awansów, wszczynanymi bezpodstawnie postępowaniami dyscyplinarnymi, pomawianiem o niezaistniałe wypowiedzi. Orzeczeniem dyscyplinarnym z dnia [...] r., nr [...], Komendant Policji działając na podstawie art. 135n ust. 4 pkt 1 ustawy o Policji, utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił, że przewinienie dyscyplinarne polegające na niedopełnieniu obowiązków popełnione zostało przez obwinionego z winy umyślnej. Sierż. szt. Ł. J. miał bowiem świadomość obowiązku złożenia oświadczenia majątkowego, ale nie uczynił tego z powodu przebywania na zwolnieniu lekarskim. Na żadnym etapie prowadzonego postępowania policjant nie stwierdził, że zapomniał złożyć oświadczenia, bądź wydawało mu się, że oświadczenie takie już złożył, co wiązałoby się z nieumyślnym popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego. Odnosząc się z kolei do przywołanej przez obwinionego w odwołaniu decyzji nr [...] Komendanta Policji w sprawie upoważnień i procedur związanych ze składaniem i weryfikacją oświadczeń o stanie majątkowym przez osoby do tego zobowiązane w Komendzie Policji oraz w jednostkach organizacyjnych Policji województwa [...] oraz wydanej na jej podstawie decyzji nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w P. z dnia [...] roku w sprawie upoważnień i procedur związanych ze składaniem i weryfikacją oświadczeń o stanie majątkowym przez osoby do tego zobowiązane w Komendzie Miejskiej Policji w P. i jednostkach podległych stwierdzono, iż nie mają one zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Wskazane regulacje prawne dotyczą sposobu postępowania po dniu 31 marca każdego roku, czyli sytuacji, gdy policjant nie złożył oświadczenia majątkowego w ustawowym terminie. Przedmiotem niniejszego postępowania dyscyplinarnego jest natomiast niezłożenie przez policjanta oświadczenia majątkowego w ustawowym terminie. Ustawodawca nie uzależnił obowiązku złożenia oświadczenia o stanie majątkowym funkcjonariusza od uprzedniego wezwania przełożonego do dokonania tej powinności. Przełożony nie ma żadnego obowiązku informowania policjanta o konieczności złożenia oświadczenia majątkowego przed dniem 31 marca wskazanym w art. 62 ust. 3 ustawy o Policji. W skardze z dnia [...] r. Ł. J. wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia, zarzucając mu naruszenie art. 135 ust. 1 pkt 1, art. 135g ust. 1 i 2 oraz art. 135l ust. 1 ustawy o Policji. W uzasadnieniu skarżący powtórzył zarzuty zawarte w odwołaniu. Podkreślił, że od czerwca 2017 r. do 29 maja 2018 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim, zaś po powrocie ze zwolnienia (w piątym dniu) złożył przedmiotowe oświadczenie. W trakcie postępowania dyscyplinarnego organy nie starały się wyjaśnić z jakich powodów oświadczenie majątkowe nie zostało złożone w terminie. Przebywanie na zwolnieniu lekarskim stanowiło obiektywną przesłankę uniemożliwiająca złożenie oświadczenia majątkowego, skarżący nie został też wezwany do złożenia wymienionego oświadczenia. Przełożony skarżącego zaniechał postępowania zgodnie z obowiązującą procedurą – z uwagi na długotrwałe zwolnienie lekarskie skarżącego jego przełożony powinien był podjąć z wyprzedzeniem odpowiednie czynności, mające na celu wykonanie obowiązku złożenia oświadczenia majątkowego przez skarżącego w terminie. Organ nie ustalił również czy nieobecność skarżącego w służbie powodowała niemożliwość złożenia oświadczenia – organ ograniczył się wyłącznie do treści zwolnień lekarskich. Skarżącemu nie można przypisać winy ponieważ nie mógł on postąpić zgodnie z obowiązkiem z uwagi na stan swojego zdrowia. Organ odwoławczy wziął pod uwagę wyłącznie okoliczności przemawiające na niekorzyść skarżącego. W odpowiedzi na skargę Komendant Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Na rozprawie w dniu 27 marca 2019 r. pełnomocnik skarżącego wniósł i wywiódł jak w skardze. Ponadto wskazał, że wymierzona kara nagany skutkowała pozbawieniem skarżącego nagrody rocznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. Oś sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy Komendant Miejski Policji w P. zasadnie wymierzył sierż. szt. Ł. J., technikowi kryminalistyki Zespołu I Wydziału Techniki Kryminalistycznej Komendy Miejskiej Policji w P., któremu powierzono obowiązki detektywa Referatu do Walki z Przestępczością Przeciwko Życiu i Zdrowiu Wydziału Kryminalnego Komisariatu Policji [...] Komendy Miejskiej Policji w P., karę nagany za naruszenie w okresie od 1 stycznia 2018 r. do 31 marca 2018 r. dyscypliny służbowej w ten sposób, że będąc zgodnie z dyspozycją art. 62 ust. 3 ustawy o Policji zobowiązanym do złożenia oświadczenia o swoim stanie majątkowym na dzień 31 grudnia 2017 r., obowiązku tego nie dopełnił. Rozpoczynając rozważania prawne w tym zakresie wyjaśnić należy, że stosownie do art. 132 ust. 1 ustawy o Policji policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Jak przy tym wynika z art. 132 ust. 2 tej ustawy, naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów. W art. 132 ust. 3 ustawy o Policji został przy tym określony katalog naruszeń dyscypliny służbowej, wśród których wskazano niedopełnienie obowiązków służbowych albo przekroczenie uprawnień określonych w przepisach prawa (pkt 3). Co przy tym istotne, w świetle postanowień art. 132a ustawy o Policji przewinienie dyscyplinarne jest zawinione wtedy, gdy policjant ma zamiar jego popełnienia, to jest chce je popełnić albo przewidując możliwość jego popełnienia, na to się godzi (pkt 1) lub nie mając zamiaru jego popełnienia, popełnia je jednak na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo że możliwość taką przewidywał albo mógł i powinien przewidzieć (pkt 2). W kontekście powyższego podkreślenia wymaga, że ustalenie czy przewinienie zostało popełnione z winy umyślnej, czy nieumyślnej jest konieczne w postępowaniu dyscyplinarnym, ponieważ stopień zawinienia jest jedną z okoliczności, którą przełożony dyscyplinarny ma obowiązek brać pod uwagę przy wymierzaniu kary. Zgodnie bowiem z art. 134h ust. 1 ustawy o Policji, wymierzona kara powinna być współmierna do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego i stopnia zawinienia, w szczególności powinna uwzględniać okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego skutki, w tym następstwa dla służby, rodzaj i stopień naruszenia ciążących na obwinionym obowiązków, pobudki działania, zachowanie obwinionego przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego i po jego popełnieniu oraz dotychczasowy przebieg służby. W przepisie art. 134h ust. 3 pkt 1 ustawy stwierdza się, że nieumyślność popełnienia przewinienia dyscyplinarnego jest jedną z okoliczności, która ma wpływ na złagodzenie wymiaru kary. Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy wskazać należy, że w rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje, że skarżący na mocy art. 62 ust. 2 i 3 ustawy o Policji był zobowiązany do złożenia oświadczenia o swoim stanie majątkowym na dzień 31 grudnia 2017 r. do dnia 31 marca 2018 r. Jak przy tym wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, obowiązku tego skarżący nie dopełnił. Skarżący argumentował, że przyczyną niezłożenia oświadczenia majątkowego w ustawowym terminie była okoliczność przebywania na zwolnieniu lekarskim w okresie od czerwca 2017 r. do 29 maja 2018 r. Zdaniem Sądu okoliczności popełnienia przez skarżącego przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej określonej w art. 132 ust. 2 i 3 pkt 3 w związku z art. 62 ust. 2 i 3 ustawy o Policji zostały ustalone i ocenione przez organy w sposób prawidłowy, z pewnym zastrzeżeniem dotyczącym charakteru winy, które nie miało jednak istotnego wpływu na wynik sprawy. Odnosząc się do powyższego w pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że utożsamianie zwolnienia lekarskiego rozumianego jako zwolnienie od zajęć służbowych z całkowitym zwolnieniem policjanta od wszelkich obowiązków wynikających z ustawy o Policji nie znajduje aprobaty Sądu. Zwolnienie od zajęć służbowych, o którym jest mowa w art. 121b ust. 2 pkt 1 ustawy o Policji nie oznacza bowiem, że osoba przebywająca na zwolnieniu lekarskim przestaje być funkcjonariuszem Policji. Wskazany przepis został zresztą zamieszczony w rozdziale 9 ustawy o Policji "Uposażenie i inne świadczenia pieniężne policjantów" i ma związek z kwestią wysokości uposażenia, a nie zwolnieniem od wszelkich obowiązków wynikających ze stosunku służbowego. Jak słusznie przy tym wskazał organ odwoławczy, ustawodawca nie nakłada na funkcjonariuszy obowiązku osobistego dostarczania oświadczeń majątkowych. Każdy policjant może wydrukować stosowny formularz z internetu i przesłać go pocztą lub poprosić inną osobę o doręczenie oświadczenia do jednostki Policji. W toku postępowania skarżący nie wykazał zresztą, by jego stan zdrowia uniemożliwiał mu całkowite poruszanie się i samodzielne wykonywanie jakichkolwiek czynności. Wręcz przeciwnie, w uzasadnieniu odwołania skarżący wskazał, że po otrzymaniu w dniu 27 lutego 2018 r. informacji o możliwości odbioru druku PIT-11, odebrał go po tygodniu osobiście w Wydziale Finansów KWP. Ze znajdujących się w aktach sprawy druków zwolnień lekarskich wynika przy tym, że lekarz nie widział przeciwskazań, aby skarżący mógł chodzić (k. 7 – 13 i 25 – 27 akt adm.). Nie ma przy tym znaczenia, jak wskazuje skarżący, że nie był on wcześniej wezwany przez przełożonego do wypełnienia ustawowego obowiązku i złożenia zeznania majątkowego. Z art. 62 ust. 2 i 3 ustawy o Policji nie wynika bowiem, aby ustawodawca uzależnił obowiązek złożenia oświadczenia o stanie majątkowym funkcjonariusza od uprzedniego wezwania go przez przełożonego do dokonania tej powinności. Odnosząc się przy tym również do powoływanej przez skarżącego decyzji nr [...] Komendanta Policji w sprawie upoważnień i procedur związanych ze składaniem i weryfikacją oświadczeń o stanie majątkowym przez osoby do tego zobowiązane w Komendzie Policji oraz w jednostkach organizacyjnych Policji województwa wielkopolskiego oraz wydanej na jej podstawie decyzji nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w P. z dnia [...] roku w sprawie upoważnień i procedur związanych ze składaniem i weryfikacją oświadczeń o stanie majątkowym przez osoby do tego zobowiązane w Komendzie Miejskiej Policji w P. i jednostkach podległych (k. 40 – 51 akt sąd.) wskazać należy, iż nie mają one zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Z przywołanych przez skarżącego przepisów wynika, że dotyczą one sposobu postępowania przez przełożonych policjantów po dniu 31 marca każdego roku w sytuacji, gdy policjant nie złożył oświadczenia majątkowego w ustawowym terminie. Przedmiotem niniejszego postępowania dyscyplinarnego jest natomiast niezłożenie przez skarżącego oświadczenia majątkowego w ustawowym terminie, a nie ewentualne niewywiązanie się przez przełożonego skarżącego z obowiązków w przypadku niezłożenia przez policjanta stosownego oświadczenia majątkowego. Przechodząc dalej wskazać należy, że Sąd nie zgodził się jednak z Komendantem Policji, iż wskazane przewinienie dyscyplinarne zostało przez skarżącego popełnione z winy umyślnej. Choć bowiem skarżący bez wątpienia winien zdawać sobie sprawę z wagi i konieczności realizacji obowiązków służbowych i wywiązywania się z nałożonych zadań, to nie złożył w przewidzianym prawie terminie oświadczenia majątkowego pozostając błędnie w swoim subiektywnym przekonaniu, że przebywanie na zwolnieniu lekarskim powodowało całkowitą niezdolność do wykonywania czynności służbowych, co należało zakwalifikować jako winę nieumyślną. Powyższe nie miało jednak wpływu na wynik sprawy, albowiem choć nieumyślność popełnienia przewinienia dyscyplinarnego jest okolicznością mającą wpływ na złagodzenie wymiaru kary (art. 134h ust. 3 pkt 1 ustawy o Policji), to skarżącemu wymierzono najłagodniejszą z możliwych kar dyscyplinarnych (art. 134 ustawy o Policji), odpowiadającą wadze popełnionego czynu. Z tej samej przyczyny wpływu na wynik sprawy nie miał fakt pominięcia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji rozważań dotyczących wystąpienia w sprawie pozostałych okoliczności wpływających na złagodzenie wymiaru kary. Z akt sprawy wynika przy tym, że żadna z tych okoliczności w sprawie nie wystąpiła. Po pierwsze, jak wskazał skarżący w odwołaniu, na zwolnieniu lekarskim przebywał do dnia 29 maja 2018 r., a oświadczenie majątkowe złożył dopiero w piątym dniu służby, co wyklucza zaistnienie w sprawie okoliczności łagodzącej w postaci podjęcia przez policjanta starań o zmniejszenie skutków popełnienia przewinienia dyscyplinarnego (art. 134h ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji). Ponadto, w stosunku do skarżącego nie ziściła się przesłanka z art. 134h ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji, albowiem został on przyjęty do służby w dniu [...] r. (k. 16 akt adm.), co świadczy o jego wieloletnim doświadczeniu zawodowym. Skarżący nie poinformował również przełożonego dyscyplinarnego o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego przed wszczęciem postępowania dyscyplinarnego (art. 134h ust. 3 pkt 4 ustawy o Policji). Reasumując, zdaniem Sądu w sprawie w sposób należyty rozważono okoliczności popełnienia przez skarżącego przewinienia dyscyplinarnego i wymierzono mu karę współmierną do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego, przy poszanowaniu zasad postępowania dyscyplinarnego. Wbrew twierdzeniom skargi brak w tej sprawie jakichkolwiek podstaw do stwierdzenia dopuszczenia się przez organy naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, które miały lub mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) oddalił skargę.