II SA/Po 958/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 31 marca 2010r. wniosku M. F. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. F. i J. F. na decyzję Wojewody z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia oddalić wniosek. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Skarżąca M. F. po doręczeniu zarządzenia o wyznaczeniu terminu rozprawy, a przed wydaniem wyroku w przedmiotowej sprawie wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wnioskodawczyni argumentowała, że jest rencistką, jej dochód jest bardzo niski. Mąż jest emerytem. Utrzymanie domu i zobowiązania pieniężne, jak opłaty, leki, kupno opału na zimę wynoszą 1.400 zł. Pozostaje im miesięcznie około 1.300 zł na skromne życie. Wnioskodawczyni oświadczyła, że z ziemi nie mają żadnego dochodu, gdyż koszty uprawy przekraczają wartość zbiorów. Nadto podali, że oddali ziemię bezpłatnie w dzierżawę. Wobec powyższego podali, że nie stać ich na poniesienie opłat sądowych. Wnioskodawczyni podała, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z mężem. Posiadają dom o powierzchni [...] m², nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha oraz budynek gospodarczy. Wnioskodawczyni oświadczyła, że łączny dochód wynosi [...] zł. brutto miesięcznie. Nadto podała, że od kilkunastu lat choruje, a mąż jest po zawale serca. Skarżący uiścili wpis sądowy od skargi w wysokości 200 zł. Wnioskodawczyni w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) została wezwana do uzupełniania swojego oświadczenia o stanie majątkowym i finansowym oraz do przedłożenia dokumentacji źródłowej, gdyż oświadczenie majątkowe budziło wątpliwości oraz było niepełne, zwłaszcza w zakresie uzyskiwanych dochodów oraz ponoszonych koniecznych kosztów bieżącego utrzymania. W odpowiedzi wnioskodawczyni podała, iż gospodarstwo domowe prowadzi z mężem, posiadają stałe źródła dochodu w postaci emerytury i renty w łącznej wysokości [...] zł netto miesięcznie i nie posiadają żadnych dorywczych źródeł dochodu. Powtórzyła, że nie prowadzą z mężem produkcji rolnej i nie uzyskują z tego tytułu żadnych przychodów oraz nie ponoszą kosztów z tym związanych. Wnioskodawczyni oświadczyła, że saldo na jej rachunku w ostatnich 6 miesiącach wynosiło – 373,83 zł. Opisała, iż posiada zadłużenie w postaci 3 pożyczek gotówkowych na łączną kwotę 12.000 zł., kredyt w rachunku bankowym na kwotę 600 zł oraz dwa kredyty na łączną kwotę 3.191,80 zł. W kwestii posiadanego majątku nieruchomego wnioskodawczyni powtórzyła, że posiada ziemię rolną, dom i pomieszczenie gospodarcze o powierzchni [...] m². Oświadczyła, że majątek ten nie przynosi dochodów i jest przeznaczony wyłącznie na cele mieszkalne. W końcu wnioskodawczyni wyszczególniła miesięczne koszty utrzymania rodziny na łączną kwotę 2.680,91 zł, które skarżący pokrywają z emerytury i renty. Podała, że ponosi koszty telewizji cyfrowej – 37,90 zł, abonamentu RTV – 17 zł, dwóch telefonów komórkowych 59,89 zł i 61,89 zł, energii elektrycznej 254,78 zł, podatku rolnego i od nieruchomości – 10,66 zł, dwóch polis ubezpieczeniowych na życie – 20,98 zł i 20,90 zł, rat pożyczkowych po 102,91 zł, 51,41 zł, 395,38 zł i kredytowych w wysokości 99,70 zł i 98,40 zł, za lekarstwa – 200 zł, za opał – 250 zł i 1.000 zł na żywność i środki czystości. Załączono następujące dokumenty źródłowe: - kopię zeznania podatkowego PIT za 2008r. i 2009r. z których wynika, że łączny dochód w 2008r. wyniósł [...] zł brutto ([...] zł miesięcznie), a w 2009r. – [...] zł brutto ([...] zł miesięcznie), - kopię orzeczenia lekarza orzecznika ZUS o częściowej niezdolności do pracy skarżącej orzeczonej do 30 września 2013 r., - kopie decyzji o wysokości emerytury i renty skarżących, - kopie dowodów wpłat należności, - kopię oświadczenia z dnia 23 marca 2010r. o zawarciu w październiku 2007r. ustnej i nieodpłatnej umowy dzierżawy ziemi, - kopie decyzji w sprawie wymiaru podatku rolnego i od nieruchomości. Zasadą postępowania przed sądami administracyjnymi jest obowiązek ponoszenia przez stronę kosztów postępowania, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 p.p.s.a.). Taki szczególny przepis to art. 239 pkt 4 p.p.s.a. zgodnie, z którym nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona, której przyznane zostało prawo pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, w zakresie określonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa. Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.). Ciężar wykazania zasadności wniosku spoczywa, zatem na osobie ubiegającej się o prawo pomocy. Rola sądu w gromadzeniu materiału dowodowego została ograniczona do obowiązku wezwania wnioskodawcy do przekazania dodatkowych wyjaśnień i dokumentów źródłowych, gdy oświadczenie majątkowe zwarte na urzędowym formularzu jest niewystarczające lub budzi wątpliwości - art. 255 p.p.s.a. Oświadczenie majątkowe wnioskodawczyni zawarte we formularzu nie sprostało obowiązkowi wskazanemu w treści przepisu art. 252 §1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o prawo pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a także o stanie rodzinnym. Wniosek skarżącej o prawo pomocy nie zawierał, bowiem informacji niezbędnych do określenia jej realnych zdolności do uiszczenia kosztów sądowych należnych na dalszym etapie postępowania sądowego. Ostatecznie wnioskodawczyni udzieliła jedynie częściowych wyjaśnień. Nie przedłożyła bowiem wyciągów z posiadanego rachunku bankowego za okres ostatnich 6 miesięcy, poprzestając jedynie na stwierdzeniu, że średnie miesięczne saldo w okresie ostatnich 6 miesięcy było ujemne. Wyciągi z takiego rachunku wskazują bowiem jakie są obroty na rachunku, przedstawiają skalę środków (w tym wolnych środków) jakimi wnioskodawczyni rzeczywiście dysponuje i wskazuje, czy cele na jakie je przeznacza możne zaliczyć do koniecznych kosztów bieżącego utrzymania. Posiadanie środków w wysokości, która pozwala jedynie na uiszczenie koniecznych kosztów postępowania upoważnia do przyznania prawa pomocy chociażby w części. Te dokumenty źródłowe pozwoliłyby na ocenę realnych i aktualnych możliwości płatniczych wnioskodawczyni, co wnioskodawczyni uniemożliwiła. Fakt ponoszenia zobowiązań z tytułu zaciągniętych 6 kredytów i pożyczek nie może być wystarczającą okolicznością uzasadniającą przyznanie prawa pomocy. Udzielenie tych pożyczek i kredytów zostało ocenione i zaaprobowane w oparciu o możliwości finansowe kredytobiorców. Wynika z powyższego, że sytuacja finansowa wnioskodawczyni została pozytywnie zweryfikowana przez profesjonalną instytucję finansową, która wydała pozytywną decyzję o udzieleniu wnioskodawcom tego rodzaju pomocy finansowej, a w konsekwencji, że uzyskiwane dochody pozwalają na spłatę kolejnego kredytu. Oznacza to, że sytuacja finansowa skarżącej i rodziny jest na tyle dobra, iż gwarantuje terminową spłatę zaciągniętych zobowiązań oraz bieżące ponoszenie pozostałych kosztów utrzymania rodziny. Znajduje to również odzwierciedlenie w stanie faktycznym niniejszej sprawy, skoro skarżąca wskazała, że wszystkie zobowiązania reguluje terminowo i nie ma trudności w regularnym uiszczaniu tych należności. Z drugiej strony nie można obciążać Skarbu Państwa, więc innych podatników, negatywnymi skutkami prywatnych decyzji podjętych samodzielnie przez wnioskodawczynię i jej męża. Wskazać należy, że w dniu 21 lutego 2010r., więc przed wniesieniem wniosku o prawo pomocy wnioskodawczyni uzyskała kolejny kredyt. Winna zatem zabezpieczyć część środków na ewentualne dalsze koszty postępowania sądowego. Koszty sądowe mają bowiem charakter należności publicznoprawnych i winny być uiszczane w pierwszej kolejności przed innymi wydatkami, zaraz po zaspokojeniu koniecznych kosztów bieżącego utrzymania, a nie wszystkich wydatków, które wnioskodawczyni uważa za uzasadnione. Wnioskodawczyni nadto korzysta z kredytu w rachunku bankowych do kwoty 600 zł, którego jak wynika z jej oświadczenia o bieżących średnich miesięcznych saldach na rachunku bankowym nie wykorzystuje w całości. Może zatem posiłkować się dodatkowymi środkami z tego źródła i uiścić koszty sądowe należne na dalszym etapie postępowania sądowego, zwłaszcza, że ich wysokość nie powinna przekroczyć kwoty 200 zł i to rozłożonej w czasie. Wobec powyższego opierając się o treść formularza wniosku o prawo pomocy oraz o jego częściowe uzupełnienie przyjąć należy, iż wnioskodawczyni nie zrealizowała warunku i nie wykazała, że nie jest w stanie uiścić kolejnych kosztów sądowych bez uszczerbku w koniecznych wydatkach bieżącego utrzymania rodziny. Wobec powyższego, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska