II SA/Po 959/13
WyrokWSA w Poznaniu2013-11-29
Skład orzekający: Jakub Zieliński, Barbara Drzazga, Edyta Podrazik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba podlegająca ubezpieczeniu społecznemu rolników (KRUS) i posiadająca gospodarstwo rolne, ale faktycznie nieprowadząca działalności rolniczej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem, może być pozbawiona świadczenia pielęgnacyjnego z tego powodu?Ratio decidendi
Sąd uchylił decyzję odmawiającą świadczenia pielęgnacyjnego, uznając, że organy błędnie ustaliły stan faktyczny i prawny. Samo podleganie ubezpieczeniu rolników i posiadanie gospodarstwa rolnego nie jest wystarczające do odmowy przyznania świadczenia, jeśli osoba faktycznie nie prowadzi działalności rolniczej, a jej głównym zajęciem jest opieka nad niepełnosprawnym dzieckiem. Konieczne jest dokładne ustalenie, czy skarżąca posiada status rolnika prowadzącego gospodarstwo.Stan faktyczny
Skarżąca E.C. ubiegała się o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad niepełnosprawną córką. Organy odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że skarżąca, jako osoba podlegająca ubezpieczeniu w KRUS i posiadająca gospodarstwo rolne, nie spełnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Skarżąca argumentowała, że nie prowadzi aktywnie gospodarstwa, ponieważ zajmuje się opieką nad dzieckiem, a gospodarstwo jest prowadzone przez syna. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji, powołując się na uchwałę NSA.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. i określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant St. sekretarz sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2013 r. sprawy ze skargi E.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] 2013 r. Nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. [...] 2013r. nr [...], II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
Decyzją z dnia [...] 2013 r. nr [...]Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. (dalej: "Kierownik GOPS") działający z upoważnienia Wójta Gminy S. odmówił E. C. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością opieki nad córką – P. C..
W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych ustaw świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje m.in. matce albo ojcu jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Dalej wyjaśniono, iż przesłanką przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest niepodjęcie lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Tymczasem ze złożonego przez E. C. oświadczenia wynika, iż jako właściciel gospodarstwa rolnego objęta jest ubezpieczeniem rentowym i emerytalnym w KRUS. Tym samym nie spełnia przesłanki do otrzymania wnioskowanego świadczenia.
Kierownik GOPS wskazał, że w odniesieniu do osób podlegających ubezpieczeniu społecznemu jako rolnik, nie można mówić, iż zaliczają się do którejś z kategorii wymienionej w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, bowiem nie rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Standardowym kryterium przyznania danej osobie świadczenia pielęgnacyjnego jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, co w niniejszej sprawie bezspornie nie miało miejsca. Sam fakt pozostawania rolnikiem wyklucza zatem daną osobę z kręgu osób, które mogą otrzymać świadczenie pielęgnacyjne na podstawie omawianych przepisów. W świetle art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Organ powołał się przy tym na uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2012 r. o sygn. akt I OPS 5/12, który uznał, iż w świetle art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła E. C. podnosząc, iż decyzję tę uznaje za całkowicie nieuzasadnioną i głęboko krzywdzącą. Jej córka P. jest niepełnosprawna i wymaga całodziennej opieki i pomocy. Ponadto maż skarżącej cierpi na cukrzycę i z tego powodu ma amputowane lewe podudzie. W aktualnej sytuacji on również potrzebuje pomocy w codziennym funkcjonowaniu - także posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Strona podniosła, iż posiadane gospodarstwo rolne prowadzi ich syn , posiadający własne gospodarstwo rolne.
Decyzją z dnia [...] 2013 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy.
Organ zauważył, iż sama skarżąca przyznała, że fakt sprawowania opieki nad chorą córką P. C. wykluczył ją z czynności związanych z prowadzeniem niewielkiego gospodarstwa rolnego. Strona nie zaprzeczyła też twierdzeniu organu I instancji, że podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu i emerytalno- rentowemu w KRUS. A tym samym jest rolnikiem.
Kolegium orzekając o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji miało na względnie treść uchwały podjętej przez Naczelny Sąd Administracyjny z dnia 11 grudnia 2012 r. w sprawie I OPS 5/12.
Skargę na powyższą decyzję wniosła E. C. powtarzając argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Skarżąca zaznaczyła też, iż w powoływanej przez organy uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdzono, iż prowadzenie gospodarstwa rolnego stanowi negatywna przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Takiej negatywnej przesłanki nie stanowi z kolei samo posiadanie gospodarstwa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga okazała się zasadna.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm) kontrola sądowa sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Oznacza to, iż sąd administracyjny dokonuje w jej ramach oceny prawidłowości zastosowania przez organy przepisów prawa procesowego w odniesieniu do ustalonego stanu faktycznego oraz bada, czy organy dokonały właściwej subsumcji, a także, czy prawidłowo zostały zastosowane przepisy prawa materialnego.
Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej zwanej: p.p.s.a.) podstawę do uchylenia kontrolowanej decyzji w całości lub części stanowi stwierdzenie przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) bądź innego naruszenia przepisów postępowania jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Dodać należy, iż zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. (Dz. U. z 2006 r. nr 139 poz. 992 z późn. zm.- dalej: u.ś.r.). Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje m.in. matce albo ojcu, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobę legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Ustawodawca precyzuje przy tym w art. 3 pkt 22 cytowanej ustawy, że przez zatrudnienie lub inną pracę zarobkową należy rozumieć wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkowstwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej.
Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organy stwierdziły, iż E. C. jest rolnikiem bowiem podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu rolników co stanowi negatywną przesłanek przyznania jej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną córką. Organy powołały się przy tym na uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2012 r. o sygn. akt I OPS 5/12, który stwierdził, że prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę przyznania tej osobie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1, w związku z art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.
W pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, że Sąd nie kwestionuje trafności powołanej uchwały NSA z dnia 11 grudnia 2012 r., I OPS 5/12. Trafnie bowiem zauważył w cytowanej uchwale Naczelny Sąd Administracyjny, że świadczenie pielęgnacyjne pełni rolę rekompensaty finansowej za niepodjęcie lub rezygnację z własnej woli z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Dlatego nie powinny z niego korzystać osoby, które wprawdzie nie wykonują pracy, lecz mimo to osiągają dochody z innych źródeł. Jednocześnie, zdefiniowanie w art. 3 pkt 22 u.ś.r. wyrażenia "zatrudnienie lub inna praca zarobkowa" wyklucza rozszerzającą interpretację tego pojęcia. Tym samym pominięcie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub działalności rolniczej w katalogu form aktywności gospodarczej wymienionych w tym przepisie oznacza, że takie zajęcia nie mogą być traktowane jako zatrudnienie lub inna praca zarobkowa na gruncie rozważanej ustawy. W konsekwencji więc rolnik nie może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne; zwłaszcza, że w odróżnieniu od pracownika nie jest on poddany wymogom w zakresie czasu i organizacji pracy, a zatem może elastycznie zarządzać własnym czasem, także w zakresie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.
W ocenie Sądu, materiał zgromadzony w sprawie, nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, iż powołana uchwała NSA z dnia 11 grudnia 2012 r., I OPS 5/12, dotyczyła podobnej sytuacji prawnej do tej, w jakiej znalazła się skarżąca. Cytowana uchwała zapadła bowiem w odniesieniu do osoby, która legitymowała się statusem rolnika, podczas gdy w niniejszej sprawie zakwalifikowanie skarżącej jako rolnika byłoby przedwczesne.
Bezspornym jest, iż skarżąca wraz z mężem są posiadaczami użytków rolnych we miejscowości M. o pow. 4,1700 ha (3,1130 ha przeliczeniowych) oraz w miejscowości M. o pow. 0,8700 ha (0,6525 ha przeliczeniowych) i podlega z tego tytułu opodatkowaniu podatkiem rolnym co wynika z decyzji podatkowych Wójta Gminy S. z 20 lutego 2013 r, i Wójta Gminy O. z 18 stycznia 2013 r. Z oświadczenia skarżącej wynika także, iż jest ubezpieczona w KRUS, ale nie zajmuje się prowadzeniem gospodarstwa rolnego, które z uwagi na niepełnosprawność męża prowadzi ich syn. Strona wyjaśniła, iż syn posiada jednocześnie własne gospodarstwo rolne. Ona tymczasem opiekuje się niepełnosprawnym dzieckiem od chwili jego urodzenia w 2000 r. Powyższe informacje nie pozwalają na jednoznaczne stwierdzenie, iż skarżąca posiada status rolnika.
Ustawa o świadczeniach rodzinnych nie definiuje pojęcia "rolnik", jednakże jego definicja zawarta jest w ustawie z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2008 r. nr 50, poz. 291 z późn. zm.). Otóż w myśl art. 6 pkt 1 tej ustawy rolnikiem, co do zasady, jest osoba prowadząca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym. Zatem jedną z głównych przesłanek uznania danej osoby za rolnika jest fakt prowadzenia przez nią działalności rolniczej.
Natomiast z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz.U. z 2006 r. nr 136, poz. 969 z późn. zm.) za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów, sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż rolnicza, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy i stanowiący własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki nieposiadającej osobowości prawnej. Do definicji tej odsyła również ustawa o świadczeniach rodzinnych, która w art. 3 pkt 6 stanowi, że ilekroć jest w niej mowa o gospodarstwie rolnym to oznacza gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów ustawy o podatku rolnym.
Ustawa o podatku rolnym wiąże skutki fiskalne nie z posiadaniem statusu rolnika czy prowadzeniem gospodarstwa rolnego, a z samym faktem posiadania gruntów rolnych (art. 3 ust. 1-5), wyjątek wyraźnie zaznaczając w art. 3 ust. 6, w którym obowiązek podatkowy co do gruntów objętych współwłasnością (będących we współposiadaniu) dwóch i więcej osób, jeżeli grunty te stanowią gospodarstwo rolne, nakłada na tego współwłaściciela (posiadacza), który to gospodarstwo prowadzi w całości.
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników stanowi, że ubezpieczeniom społecznym z mocy ustawy podlega rolnik, którego gospodarstwo obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny (art. 7 ust. 1 i art. 16 ust. 1 pkt 1), natomiast inny rolnik, jeżeli działalność rolnicza stanowi stałe źródło jego utrzymania, podlega ubezpieczeniu na wniosek (art. 7 ust. 2 i art. 16 ust. 2 pkt 1). Należy przy tym podkreślić, że przy ustalaniu podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników ustawowe domniemanie z art. 38 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, że właściciel gruntów zaliczanych do użytków rolnych prowadzi działalność rolniczą na tych gruntach (jak i że podatnik podatku rolnego prowadzi działalność rolniczą w rozmiarze wynikającym z zakresu opodatkowania – art. 38 pkt 2, dotyczy to również okoliczności wskazanej w art. 38 pkt 3), może być obalone odpowiednimi dowodami (por. stanowisko Sądu Najwyższego w wyroku z dnia 30 listopada 2005 r. sygn. akt I UK 59/05, OSNP 2006/19-20/310, LEX nr 176549 i w wyroku z dnia 22 marca 2001 r. sygn. akt II UKN 276/00, PPiPS2002/10/42, LEX nr 152694). Jest to konsekwencją podstawowej zasady dotyczącej podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników, która wiąże podleganie ubezpieczeniu z faktem prowadzenia działalności rolniczej, a nie z samym faktem posiadania czy dysponowania własnością gospodarstwa rolnego (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 14 września 2005 r. sygn. akt III AUa 504/04). Powyższe prowadzi do wniosku, iż uzyskanie statusu rolnika wiąże się nie tylko z posiadaniem użytków rolnych czy gospodarstwa rolnego, ale również z prowadzeniem działalności rolniczej w ramach tego gospodarstwa.
Podobnie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w powoływanej uchwale zaznaczając, że samo posiadanie lub własność gospodarstwa nie mogą być kwalifikowane jako jego prowadzenie, jeżeli nie wiąże się z nimi wykonywanie bliżej określonej w uzasadnieniu tej uchwały działalności rolniczej (w tym zakresie NSA odniósł się do wyroku SN z dnia 29 września 2005 r. sygn. akt I UK 16/05, OSNP 2006/17-18/278).
Należy również zauważyć, iż pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego wiąże się z objęciem ubezpieczeniem społecznym. Zgodnie bowiem z art. 6 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. nr 205 poz. 1585 z późn. zm.), za osobę pobierającą m.in. świadczenie pielęgnacyjne wójt, burmistrz lub prezydent miasta opłaca składkę na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od podstawy odpowiadającej wysokości świadczenia pielęgnacyjnego przez okres niezbędny do uzyskania 25-letniego okresu ubezpieczenia (składkowego i nieskładkowego). Powołany przepis zdaje się zatem prima facie wykluczać przypadek, gdy osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne korzysta już z ubezpieczenia społecznego na podstawie innego tytułu prawnego. Konkluzja ta nie jest jednak trafna, gdyż na podstawie art. 6 ust. 2b cytowanej ustawy wójt, burmistrz lub prezydent miasta nie opłaca składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe za osobę pobierającą świadczenie pielęgnacyjne, jeżeli podlega ono obowiązkowi ubezpieczenia społecznego z innego tytułu na podstawie ustawy lub na podstawie odrębnych przepisów. Tym samym fakt, że skarżąca, jak wskazała w oświadczeniu z dnia 7 czerwca 2013 r., podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników, nie przekreśla jeszcze możliwości uzyskania przedmiotowego świadczenia. Okoliczność ta jest niewystarczająca do negatywnego załatwienia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.
W świetle brzmienia art. 6 pkt 1 i 2 powołanej ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników ubezpieczeniu temu podlega w szczególności (1) rolnik oraz (2) jego domownik, przy czym ustawodawca definiuje oba te pojęcia. Znaczenie słowa "rolnik" było już wcześniej przedmiotem rozważań Sądu. W tym miejscu należy zatem jedynie powtórzyć, że materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy jest niewystarczający do objęcia skarżącej omawianą definicją. Ustawodawca nakazuje natomiast by za domownika uważać osobę bliską rolnikowi, która (1) ukończyła 16 lat, (2) pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie gospodarstwa rolnego albo bliskim sąsiedztwie oraz (3) stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy. Ponownie jednak, jak sygnalizowano już wcześniej, zebrany materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że skarżąca stale pracuje w gospodarstwie rolnym, co z kolei wyklucza możliwość zakwalifikowania jej jako domownika.
Niemniej, w myśl art. 5 cytowanej ustawy jej przepisy dotyczące ubezpieczenia rolnika i świadczeń przysługujących rolnikowi stosuje się także do małżonka rolnika, chyba że ten małżonek nie pracuje w gospodarstwie rolnika ani w gospodarstwie domowym bezpośrednio związanym z tym gospodarstwem rolnym. Ustawodawca odróżnia zatem wyraźnie pracę w gospodarstwie rolnym i pracę w gospodarstwie domowym. Podleganie ubezpieczeniu społecznemu może mieć zatem swoje źródło w wykonywaniu pracy w każdym z tych gospodarstw, lecz tylko praca w gospodarstwie rolnym może prowadzić do nabycia statusu rolnika, wyłączając tym samym możliwość uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Podobna konkluzja została również wyrażona w wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt. III AUa 839/08, LEX nr 509776.
W rozpatrywanej sprawie organy nie ustaliły z jakiego tytułu skarżąca podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników. Jako rolnik, domownik czy małżonek rolnika. Tymczasem z oświadczeń skarżącej wynika, iż od lat nie pracuje w gospodarstwie rolnym, a opiekuje się córką.
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż sam fakt podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników jak i posiadanie gospodarstwa rolnego nie przesądza samodzielnie o konieczności negatywnego załatwienia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.
W ocenie Sądu organy obu instancji poczyniły błędne ustalenia faktyczne i przedstawiły nietrafną ocenę prawną sytuacji skarżącej, przyjmując przedwcześnie, że wnioskodawczyni posiada i prowadzi gospodarstwo rolne co stanowi negatywną przesłankę przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego, w związku z opieką nad niepełnosprawnym dzieckiem. Organy pominęły wnioski wynikające ze zgromadzonych dokumentów, jak i twierdzeń samej skarżącej, co do których nie został przeprowadzony żaden przeciwdowód w postępowaniu administracyjnym. Ustalenie, że skarżąca prowadzi gospodarstwo rolne nie znalazło potwierdzenia w materiale procesowym. Jako przedwczesny uznać należy wniosek organu, iż fakt ubezpieczenia skarżącej w KRUS oznacza, iż skarżąca faktycznie prowadzi to gospodarstwo. W tym zakresie doszło w sprawie do naruszenia przepisów postępowania – art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. W konsekwencji nastąpiła błędna subsumcja sytuacji skarżącej do przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Naruszenie przepisów postępowania niewątpliwie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, determinując kierunek jej rozstrzygnięcia. Z kolei odmowa zastosowania w sprawie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych miała wpływ na wynik sprawy, przy założeniu, że pozostałe przesłanki do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego zostały spełnione. W tym miejscu zauważyć także należy, iż Kierownik GOPS w uzasadnieniu swojej decyzji błędnie wskazał podstawę swojego rozstrzygnięcia powołując się na art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych ustaw przytaczając przy tym teść przepisu art. 17. ust 1 i 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Uchybienie to jakkolwiek nie mogło mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia świadczy jednak o niestarannym, naruszającym treść art. 107 K.p.a. konstruowaniu przez organ uzasadnia decyzji.
Ponownie rozpatrując sprawę, Kolegium jeszcze raz przeanalizuje zgromadzony materiał procesowy pod kątem spełnienia przesłanek do przyznania skarżącej świadczenia z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, uwzględniając wskazane przez Sąd okoliczności i poglądy prawne; w szczególności dotyczące oceny, czy skarżąca ma status rolnika prowadzącego gospodarstwo rolne, co wyłączałoby przyznanie jej przedmiotowego świadczenia.
Zasadnym będzie podjecie przez organy czynności zmierzających do ustalenia czy skarżąca faktyczne prowadzi posiadane gospodarstwo rolne, mając przy tym na względzie rozważania dotyczące pojęcia: "prowadzenie gospodarstwa rolnego" wyrażone w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt I OPS 5/12, a także z jakiego tytułu podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników (jako rolnik, czy małżonek rolnika). Ustalenia te winny znaleźć odzwierciedlenie w materiale dowodowym i uzasadnieniu rozstrzygnięcia.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.) orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło