II SA/Po 962/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jakub Zieliński po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 listopada 2017 r. wniosku pełnomocnika z urzędu, ustanowionego dla strony skarżącej w ramach prawa pomocy, o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 kwietnia 2017 r. sygn. akt II SA/Po 962/17 w sprawie ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia odrzucić wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. /-/ Jakub Zieliński Po wydaniu w niniejszej sprawie wyroku oddalającego skargę, co miało miejsce w dniu 6 kwietnia 2017 r., skarżący w terminie do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wystąpił o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu (k. 22, 23). Odpis uzasadnienia wyroku został doręczony stronie w dniu 25 kwietnia 2017 r. (k. 29). W dniu 21 kwietnia 2017 r. zostało stronie przyznane prawo pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego jako pełnomocnika z urzędu. W dniu 2 czerwca 2017 r. r.pr. M. Ż. została poinformowana przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w P. (dalej: OIRP w P.) o wyznaczeniu jej pełnomocnikiem z urzędu dla A. G. w niniejszej sprawie (k. 54, 60). Pełnomocnik ten w terminie 30 dni od daty zawiadomienia go o wyznaczeniu pełnomocnikiem z urzędu w niniejszej sprawie nie wniósł skargi kasacyjnej od wyroku tutejszego Sądu z dnia 6 kwietnia 2017 r. ani też nie przedstawił opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Wobec powyższego, Sąd zarządzeniem z dnia 8 września 2017 r. (k. 63) stwierdził niezachowanie przez r.pr. M. Ż. zasad należytej staranności w niniejszej sprawie, o czym zawiadomił OIRP w P., która na wniosek Sądu (k. 64) wyznaczyła dla skarżącego w dniu 28 września 2017 r. nowego pełnomocnika z urzędu w osobie r. P.G. (k. 71). W dniu 13 października 2017 r. (data nadania pocztowego) r. P.G. wniosła w imieniu strony skargę kasacyjną od wyroku z dnia 6 kwietnia 2017 r., z jednoczesnym wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (k. 79, 80, 90). Motywując wniosek, nowy pełnomocnik podniósł, że składa tego rodzaju wniosek z uwagi na upływ, z dniem 25 maja 2017 r., ustawowego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej oraz wobec niepodjęcia odpowiednich działań przez poprzednio wyznaczonego pełnomocnika z urzędu, jak również wobec powzięcia w dniu 3 października 2017 r. wiadomości o wyznaczeniu w tej sprawie obecnego pełnomocnika z urzędu, jak również wobec zapoznania się z aktami postępowania w dniu 6 października 2017 r. Zarazem pełnomocnik wniósł o przyjęcie przez Sąd, że skarga kasacyjna została wniesiona w terminie. Ponadto w uzasadnieniu wniosku pełnomocnik z urzędu zwrócił uwagę na podjęcie odpowiednich czynności w sprawie niezwłocznie po wyznaczeniu nowego pełnomocnika przez OIRP w P.. Pełnomocnik wskazał na dzień 3 października 2017 r., w którym został zawiadomiony przez OIRP w P. o wyznaczeniu go pełnomocnikiem w niniejszej sprawie, a także na dzień 6 października 2017 r., kiedy to zapoznał się z aktami postępowania w siedzibie Sądu, co też świadczyć miało o dochowaniu należytej staranności i złożeniu przedmiotowego wniosku w terminie, o którym mowa w art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz 1369, z późn. zm. – dalej: p.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu, o czym może orzec również na posiedzeniu niejawnym. Natomiast zgodnie z art. 87 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1); w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2); równocześnie strona powinna dokonać czynności, co do której uchybiła terminu (§ 4). Z kolei przepis art. 177 § 1 p.p.s.a. – w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r. – stanowi, że skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Co do zasady wniesienie tego środka zaskarżenia jest obwarowane tzw. przymusem adwokacko-radcowskim, czyli wymogiem sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika, co wynika z art. 175 § 1 p.p.s.a. W razie ustanowienia – na wniosek złożony przez stronę, której doręcza się odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym z urzędu, albo przez stronę, która zgłosiła wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia – pełnomocnika z urzędu już po wydaniu orzeczenia, termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, jednak nie wcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem (art. 177 § 3). Natomiast jeżeli tak wyznaczony pełnomocnik nie stwierdza podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, składa w sądzie, w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej, sporządzoną przez siebie opinię w tym przedmiocie wraz z odpisem dla strony, dla której został ustanowiony. Sąd doręcza odpis opinii stronie. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej przez stronę biegnie od dnia doręczenia odpisu opinii, o czym sąd poucza stronę, dokonując doręczenia (art. 177 § 4). Przepisu § 4 zdanie trzecie nie stosuje się jednak, jeżeli sąd stwierdzi, że opinia nie została sporządzona z zachowaniem zasad należytej staranności. W takim przypadku sąd zawiadamia o tym właściwą okręgową radę adwokacką, radę okręgowej izby radców prawnych, Krajową Radę Doradców Podatkowych lub Krajową Radę Rzeczników Patentowych, która wyznacza innego pełnomocnika (art. 177 § 5). Z brzmienia art. 177 § 3 i 5 p.p.s.a. należy wywieść wniosek, że znajduje on zastosowanie nie tylko w sytuacji, gdy pełnomocnik z uchybieniem zasad należytej staranności sporządził (nieprawidłową formalnie lub merytorycznie) opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, ale również i wtedy, gdy w ogóle nie wykonał żadnej z tych czynności procesowych. Wobec tego, w razie wyznaczenia nowego pełnomocnika w warunkach określonych w art. 177 § 5 p.p.s.a. termin na wniesienie skargi kasacyjnej biegnie od dnia zawiadomienia nowego pełnomocnika przez właściwą radę o jego wyznaczeniu, a zatem według zasad określonych w art. 177 § 3 p.p.s.a. Takie też okoliczności wystąpiły w niniejszej sprawie. W sposób oczywisty bowiem zaszły podstawy do wyznaczenia nowego pełnomocnika z urzędu w ramach przyznanego stronie prawa pomocy, skoro pierwszy pełnomocnik w terminie 30 dni od dnia wyznaczenia go pełnomocnikiem z urzędu nie sporządził opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej (w istocie pełnomocnik ten nie podjął w sprawie żadnej czynności). Okoliczności te zostały odpowiednio przedstawione w części sprawozdawczej niniejszego uzasadnienia. W konsekwencji, dla nowo wyznaczonego pełnomocnika w osobie r. P.G. termin do wniesienia skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie biegł od dnia 3 października 2017 r., tj. od momentu powzięcia wiadomości o wyznaczeniu przez OIRP w P. obecnego pełnomocnika. Zatem w tych warunkach złożoną w dniu 13 października 2017 r. skargę kasacyjną należało uznać za wniesioną terminie, o którym mowa w art. 177 § 3 p.p.s.a. Skoro zaś skarga została wniesiona z zachowaniem terminu, to niedopuszczalne jest rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia, co wynika z art. 86 § 1 i art. 88 p.p.s.a. Ostatni z powołanych przepisów stanowi m.in., że z mocy ustawy niedopuszczany wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Nie można bowiem w ogóle rozważać dopuszczalności przywrócenia terminu, który nie został uchybiony (por. np. stanowisko NSA w postanowieniach z dnia: 22 stycznia 2013 r. sygn. akt II GZ 519/12; 5 maja 2012 r. sygn. akt II FZ 960/12 – dostępnych w Internecie pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zdaje się też dostrzegać to sam pełnomocnik, który we wniosku o przywrócenie terminu zaznaczył jednocześnie, że wnosi o "przyjęcie złożonej wraz z tym wnioskiem skargi kasacyjnej do rozpoznania jako złożonej w terminie". Niemniej jednak, skoro pełnomocnik nie zastrzegł, że wniosek o przywrócenie terminu wnosi jedynie z ostrożności procesowej – na wypadek ewentualnego uznania przez Sąd, że doszło do uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej – to Sąd obowiązany był rozpoznać ten wniosek, jakkolwiek miało to miejsce jedynie na płaszczyźnie formalnej, bowiem merytoryczne rozpatrzenie wniosku było, jak już wspomniano, niedopuszczalne. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie powołanych przepisów orzekł, jak w sentencji. /-/ Jakub Zieliński