II SA/Po 970/08

Katarzyna Witkowicz-Dwornicka – Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 lutego 2009r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi "A" z siedzibą w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej usunięcia drzew postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz-Dwornicka Stowarzyszenie "A" z siedzibą w P. wniosło o całkowite zwolnienie od kosztów sądowych. Wniosek o prawo pomocy w imieniu Stowarzyszenia został podpisany przez Prezesa oraz Skarbnika. Z treści poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii wyciągu z Krajowego Rejestru Sądowego Stowarzyszenia Nr KRS [...] wynika, że Prezes oraz Skarbnik wspólnie są umocowani do składania oświadczeń woli we wszystkich sprawach majątkowych [...] (art. 43 ust. 1 Statutu). Wobec powyższego wniosek o prawo pomocy, jako oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach został złożony prawidłowo i nie zawiera braków formalnych. Stowarzyszenie wskazało we wniosku, że nie prowadzi działalności gospodarczej, zajmuje się ochroną środowiska, przyrody, ochroną krajobrazu i edukacją ekologiczną. W uzasadnieniu Stowarzyszenie argumentowało, że zainicjowało przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu trzy skargi. Posiadane aktualnie środki finansowe przewyższają kwotę 600 zł, potrzebną na uiszczenie wpisów sądowych. Stowarzyszenie oświadczyło, że posiadane środki pochodzą od darczyńców, którzy przeznaczyli je na cele edukacji ekologicznej, nie można więc przeznaczyć ich na opłacenie kosztów sądowych. Jednocześnie Stowarzyszenie wskazało, że opłaciło wpis sądowy w sprawie zainicjowanej przed WSA w Warszawie przeciwko Ministrowi Środowiska. Nadto, Stowarzyszenie podało, że obecnie nie jest w stanie udźwignąć obciążenia z tytułu kosztów sądowych, więc uiściło wpis tylko w jednej sprawie. W części wniosku o prawo pomocy dotyczącej oświadczenia o majątku i dochodach Stowarzyszenie wskazało, że w poprzednim roku obrotowym osiągnęło zysk w wysokości [...] zł. Wnioskodawca podał, że posiada rachunek bankowy, ale nie wskazał jaki jest aktualny stan konta. W oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wnioskodawca został zobowiązany do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych w celu uzupełnienia wniosku o prawo pomocy. Treść tego wniosku nie zawierała, bowiem pełnych i dokładnych danych o stanie majątkowym i dochodach skarżącego Stowarzyszenia, co uniemożliwiało ustalenie realnych zdolności płatniczych. Wniosek nie sprostał bowiem wymogom przepisu art. 252 §1 powyższej ustawy. W związku z tym Stowarzyszenie zostało zobowiązane do przedłożenia w szczególności odpisu sprawozdania finansowego za ostatni rok obrotowy lub innych dokumentów wskazujących na źródło przychodów oraz do przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych za okres ostatnich 6 miesięcy. W odpowiedzi wnioskodawca oświadczył, że Zarząd "A", ani jego jednostki organizacyjne nie prowadzą działalności gospodarczej i nie są wpisane do rejestru przedsiębiorców, Stowarzyszenie nie prowadzi zbiórek pieniężnych, ani nie otrzymuje zapisów, nie zaciągnęło kredytów, ani nie zajęto mu rachunku bankowego, dokument rozliczenia podatkowego CIT za 2008r. nie został jeszcze sporządzony. Stowarzyszenie wskazało, że prowadzi dwa kierunki działań: edukację ekologiczną i interwencję ekologiczną, która dotyczy m.in. występowania do sądów powszechnych. Zdaniem Stowarzyszenia uiszczanie opłat sądowych, stanowiących dochody budżetu Państwa, jest niezgodne z intencją darczyńców. Rzeczą trudną do zaakceptowania jest to, by organizacja pozarządowa, opierająca się na pracy społecznej swoich członków, zasilała dochody Skarbu Państwa. Nadto Stowarzyszenie poinformowało, że skromne środki, pochodzące z dobrowolnych wpłat członków są obecnie zaangażowane w innych toczących się sprawach sądowych. Stowarzyszenie załączyło odpis wyciągów z rachunku prowadzonego przez [...] za okres od dnia 1 września 2008r. do dnia 31 stycznia 2009r. Z wyciągów tych wynika, że: - w dniu 24 września 2008r. dokonano wpłaty gotówkowej na łączną kwotę [...]zł. - w dniu 23 października 2008r. Stowarzyszenie otrzymało dofinansowanie publikacji na kwotę [...] zł - w dniu 28 października Stowarzyszenie otrzymało Mały Grant na kwotę [...] zł. - w październiku saldo na rachunku wyniosło [...] zł - w dniu 4 listopada 2008r. poniesiono wydatek związany z udziałem w [...] na kwotę [...] zł, - w listopadzie saldo na rachunku zamknęło się kwotą [...] zł, - w grudniu saldo na rachunku zamknęło się kwotą [...] zł, - w styczniu obciążono rachunek Stowarzyszenia z tytułu zapłaty kartą na łączną kwotę [...] zł, - w styczniu saldo na rachunku zamknęło się kwotą [...] zł. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie kosztów postępowania związanych z własnym udziałem strony w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Tym przepisem szczególnym jest art. 243 §1 cytowanej ustawy stanowiący podstawę do przyznania prawa pomocy obejmującego m.in. zwolnienie od kosztów sądowych. Chybiony jest więc argument, że Stowarzyszenie jako organizacja pozarządowa nie powinno uiszczać należności sądowych stanowiących dochód budżetu Państwa. Tym bardziej, że ze środków finansowych z tego budżetu Stowarzyszenie korzysta, np. w formie dotacji z [...]. Stowarzyszenie nie należy też do kręgu podmiotów zwolnionych od tego obowiązku z ustawy (art. 239 pkt 1-3 cytowanej ustawy). Zgodnie z treścią art. 246 §2 pkt 2 powyższej ustawy przyznanie prawa pomocy Stowarzyszeniu w częściowym zakresie następuje, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Oznacza to, że na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że sytuacja majątkowa i finansowa jest na tyle trudna, iż nie ma możliwości poniesienia wszystkich wydatków związanych z prowadzeniem postępowania sądowoadministracyjnego. Do uwzględnienia przedmiotowego wniosku nie wystarczy bowiem ogólnikowe twierdzenie, że dysponuje skromnymi środkami finansowymi. Wnioskodawca w złożonym oświadczeniu powołuje się na fakt prowadzenia działalności ekologicznej, głównie w zakresie edukacji i w związku z tym uzyskiwane dotacje, mające charakter celowych, nie mogą być wydatkowane w inny sposób. Tymczasem Stowarzyszenie samo wskazało, że część uzyskiwanych środków wydatkowało na uiszczenie wpisu od skargi w sprawie zainicjowanej przed WSA w Warszawie oraz w jednej ze spraw wszczętych ze skargi Stowarzyszenia przed tutejszym Sądem. Z wyciągów z rachunku bankowego wynika również, że Stowarzyszenie pokrywa z uzyskiwanych środków wydatki m.in. za udział w Targach Ekologicznych [...]. Z zestawienia obrotów na rachunku bankowym wynika także, że Stowarzyszenie uzyskuje dodatkowe środki nie tylko pochodzące z dotacji celowych, ale także np. z wpłat gotówkowych (wrzesień 2008r.) na kwotę przewyższającą łączne koszty sądowe we wszystkich sprawach. Stowarzyszenie samo także przyznało w uzupełniającym oświadczeniu, że prócz dotacji celowych uzyskuje dobrowolne wpłaty od swoich członków. Wobec tego nie jest tak, jak podnosi Stowarzyszenie, że nie ma ono możliwości by uzyskać środki, które mogłoby przeznaczyć na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Podkreślić przy tym należy, że koszty sądowe mają charakter należności publiczno-prawnych, zatem winny być uiszczane w pierwszej kolejności, a nie na końcu listy wydatków, gdy ewentualnie pozostaną jakieś wolne środki. Z drugiej strony, Stowarzyszenie wskazało również, że prócz działalności edukacyjnej prowadzi działalność interwencyjną związaną z występowaniem przed sądami, więc z uzyskiwanych środków pokrywa koszty związane z tą częścią swojej działalności. Świadczy o tym fakt, że Stowarzyszenie uiściło wpisy sądowe w dwóch toczących się już sprawach. Z oświadczenia o stanie finansowym wynika także, iż Stowarzyszenie reguluje wszystkie swoje należności, nie ma żadnych zaległości płatniczych, nie potrzebuje wsparcia w formie pożyczki, czy kredytu. Salda na rachunku bankowym w okresie wniesienia skargi były dodatnie i znacznie przekraczały łączną sumę wszystkich należnych kosztów sądowych. Oznacza to, że sytuacja finansowa Stowarzyszenia jest na tyle dobra, że ma ono środki na uiszczenie kosztów sądowych także w niniejszej sprawie. W tym stanie rzeczy Stowarzyszenie nie wykazało, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania i że w związku z tym zasługuje na skorzystanie z dobrodziejstwa prawa pomocy chociażby w części (art. 246 §2 pkt 2 cytowanej ustawy). Mając powyższe na względzie na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak we wstępie. /-/ K. Witkowicz-Dwornicka