II SA/Po 970/16
WyrokWSA w Poznaniu2017-02-09
Skład orzekający: Edyta Podrazik, Elwira Brychcy, Izabela Paluszyńska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dochód męża, który formalnie nie jest rozwiedziony ze skarżącą, ale faktycznie od lat nie mieszka z nią i nie łoży na utrzymanie rodziny, powinien być wliczany do dochodu rodziny przy ustalaniu prawa do świadczenia wychowawczego?Ratio decidendi
Dochód męża, który formalnie nie jest rozwiedziony ze skarżącą, ale faktycznie od lat nie mieszka z nią i nie łoży na utrzymanie rodziny, nie powinien być wliczany do dochodu rodziny przy ustalaniu prawa do świadczenia wychowawczego, jeśli tworzy on faktycznie inną rodzinę. Jednakże, nawet po wyłączeniu jego dochodu i uwzględnieniu jedynie dochodu skarżącej oraz otrzymanych alimentów, dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nadal przekraczał kryterium ustawowe, co uzasadniało odmowę przyznania świadczenia.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o świadczenie wychowawcze na córkę. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, wliczając do dochodu rodziny dochody męża skarżącej, mimo że od lat nie mieszkali razem i nie utrzymywali się ze wspólnych dochodów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji, argumentując, że skarżąca nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko, a jej mąż nadal jest członkiem rodziny z uwagi na brak formalnego rozwodu lub separacji. Skarżąca wniosła skargę do WSA, podnosząc te same argumenty co w odwołaniu, wskazując, że jej mąż tworzy faktycznie inną rodzinę i jego dochody powinny zasilać tamten budżet.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 09 lutego 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 lutego 2017 roku sprawy ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2016 roku Nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę
Decyzją z dnia [...] 2016r., nr [...] Prezydent Miasta [...] na podstawie art. 10 ust. 1 i 2 w zw. z art. 2, art. 4, art.5, art. 13 ust. 1 – 2, art.18, art. 28, art. 48, art. 49 ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2016r., poz. 195) odmówił S. K. (dalej zwaną: Skarżącą) przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko O. K. ur. [...].
W uzasadnieniu podał, że wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na córkę [...] złożyła jej matka S. K. 25 maja 2016r. Rodzina strony składa się z trzech osób. Łączny dochód rodziny w 2014r. wyniósł [...] zł, na który składały się:
- dochody S. K. w wysokości [...] zł
- dochody M. K. w wysokości [...] zł
(Informacje uzyskane drogą elektroniczną, zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci).
Organ powołał treść art. 4 i 5 w/w ustawy, podkreślając, że zgodnie z ust. 3 i 4 art. 5 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza 800 zł a jeżeli członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza 1200 zł.
Prezydent wskazał, że ogółem w 2014r. rodzina uzyskała dochód w wysokości [...] zł. Miesięczny dochód rodziny wyniósł [...] zł, w przeliczeniu na osobę dochód wyniósł [...] zł i przekracza kryterium dochodowe uprawniające do pobierania świadczenia wychowawczego, tj. kwotę 800 zł.
Odwołanie od w/w decyzji w terminie złożyła S. K. wnosząc o jej uchylenie w całości.
W uzasadnieniu zarzuciła, że organ błędnie, mimo złożonych przez nią wyjaśnień, uwzględnił przy ustalaniu kryterium dochodowego dochody jej męża. Podała, że mąż nie łożył na utrzymanie rodziny od maja 2012r., 8.06.2012r. opuścił rodzinę, zostawiając ją z długami. W październiku 2012r. złożyła ona pozew o alimenty i wniosek o uregulowanie kontaktów. 8.01.2013r. została podpisana ugoda sądowa w sprawie kontaktów ojca z dzieckiem, zasądzone zostały również alimenty – wyrok w tej sprawie, z uwagi na apelację męża nie jest prawomocny. Alimenty od 2014r. są ściągane od jej męża przez komornika i pismo komornika w sprawie ściągniętych alimentów za 2014r. przedstawiła organowi. W lipcu 2013r. złożyła pozew o rozwód z orzeczeniem winy męża. Ze względu na rozwód z orzeczeniem winy i opieszałej pracy sądownictwa nadal formalnie jest w związku małżeńskim . Faktycznie od czerwca 2012r. jest samotną matką, mieszka tylko z córką, a zatem ich gospodarstwo domowe składa się z dwóch osób, a nie z trzech. Córka od urodzenia ma wadę serca ASD II, jest pod stałą opieką różnych specjalistów, m.in. kardiologa, endokrynologa, alergologa, laryngologa. Skarżąca również jest osobą przewlekle chorą, gdyż choruje na astmę. Znaczna część ich budżetu przeznaczana jest na leczenie. Od momentu złożenia pozwu rozwodowego nie odpowiada za finanse męża ani on za jej. W związku z tym do wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego nie powinien być brany dochód męża, ponieważ od czterech lat nie mieszkają razem i nie zasila on budżetu domowego – nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego. Podała, że ona jest jedynym żywicielem rodziny. Pracuje na jeden etat sama utrzymuje siebie i córkę. Biorąc pod uwagę tylko jej dochód za 2014r, który wynosi [...] zł , dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wynosi [...] zł a kryterium dochodowe dla przyznania świadczenia na pierwsze dziecko wynosi 800 zł.
Skarżąca podała również, że jej mąż od maja 2013r. do dziś zamieszkuje z konkubiną, jej dzieckiem z pierwszego małżeństwa i ich wspólnym dzieckiem [...] ur. [...].2014r. Obydwoje pracują w jednej firmie. Wg Skarżącej konkubina jej męża, mimo, że mieszka z nim i prowadzą wspólne gospodarstwo domowe fakt ten zataiła przed organami, przedstawia się jako samotna matka i nie podaje do wiadomości dochodów męża Skarżącej pobierając świadczenie 500+ na każde z dzieci. Skarżąca podała, że prosi o zweryfikowanie wniosku o świadczenie wychowawcze złożone do MOPR w [...] przez konkubinę męża. W jej ocenie dochody jej męża nie powinny być brane pod uwagę w złożonym przez nią wniosku o świadczenie wychowawcze na córkę [...]. Dochód jej męża zasila inną rodzinę i to tam powinien być wykazany.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2016r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2016, poz. 23) oraz art. 2 pkt 1, pkt 2, pkt 5, pkt 14, pkt 19, art. 5 ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. 2016r., poz. 195) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu SKO opisało stan faktyczny ustalony przez organ I instancji i powołało treść przepisów ustawy z 11 lutego 2016r. Podało również definicję dochodu, dochodu rodziny oraz dochodu utraconego i uzyskanego wskazanych w tej ustawie a także pojęcia osoby samotnie wychowującej dziecko z art. 2 pkt 13 ustawy i rodziny z art. 2 pkt 16 ustawy.
Organ II instancji podał, że mając na uwadze definicję rodziny zawartą w art. 2 pkt 16 ustawy uznać należy, że w niniejszej sprawie rodzinę tworzą: Skarżąca, jej mąż oraz córka [...]. Taki skład rodziny podała również strona we wniosku z 25 maja 2016r.
Z przedłożonych przez stronę dokumentów wynika, że w 2014r. rodzina Skarżącej uzyskała dochód w łącznej wysokości [...] zł, na który składają się: dochód Skarżącej w kwocie [...]zł oraz jej męża w wysokości [...] zł. Łączny średni miesięczny dochód rodziny wynosi [...] zł. Średnia miesięczna kwota przypadająca na osobę w rodzinie to [...] zł. Kwota ta przekracza ustawowe kryterium dochodowe, tj. 800 zł uprawniające do otrzymywania świadczenia wychowawczego.
Odnosząc się do zarzutów odwołania SKO wyjaśniło, że w świetle art. 2 pkt 13 ustawy – osoba samotnie wychowująca dziecko oznacza pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Skarżąca nie może być uznana za osobę samotnie wychowującą dziecko, gdyż nie jest osobą rozwiedzioną ani też nie pozostaje w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu. Nadal jest w związku małżeńskim z M. K..
SKO podało, że w przypadku ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego ustawodawca nie pozostawia organom administracyjnym swobody w ich przyznawaniu. Konstrukcja tych przepisów bezspornie wskazuje na osiągnięty dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie niższy niż kwota wskazana w ustawie ( w rozpatrywanej sprawie kwota 800 zł). Świadczenie to przyznawane jest wyłącznie na podstawie obiektywnych i prawnie zdefiniowanych kryteriów, bez możliwości uwzględnienia okoliczności o charakterze indywidualnym czy osobistym. Organ administracji publicznej nie może według swojego uznania przyznać świadczenia wychowawczego kierując się zasadami współżycia społecznego, czyli słuszności w sytuacji nawet bardzo ciężkich okoliczności życiowych. Kończąc organ stwierdził, że z powodu przekroczenia dochodu określonego w art. 5 ust. 3 ustawy w wysokości 800 zł zasadnie odmówiono stronie przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko O. K.. Nie zostały spełnione przesłanki uprawniające do otrzymywania świadczenia wychowawczego, co uzasadnia odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia na dziecko.
We wniesionej w terminie skardze Skarżąca wniosła o przyznanie świadczenia wychowawczego na córkę [...] i wypłacenie go z wyrównaniem począwszy od kwietnia 2016r.
W uzasadnieniu podniosła argumenty tożsame z tymi, które wskazała w odwołaniu. Kwestionowała uwzględnienie dochodu męża przy obliczaniu dochodu członka rodziny. Podnosiła, że mąż od 2013r. nie mieszka z nią i córką tylko z konkubiną, jej dzieckiem i ich wspólnym dzieckiem i to budżet tamtej rodziny zasila jego dochód a nie jej i córki. Wskazywała, że biorąc pod uwagę jedynie jej wynagrodzenie za 2014r. w kwocie [...]zł, dochód na członka jej dwuosobowej rodziny, którą tworzy z córką nie przekracza 800 zł na osobę.
W odpowiedzi na odwołanie organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.
Pismem z dnia 1 lutego 2017r. Skarżąca przedłożyła kserokopię wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 5 stycznia 2017r. rozwiązującego jej małżeństwo z M. K. i wniosła o przesunięcie terminu rozprawy wyznaczonej na 9 lutego 2016r. do czasu uprawomocnienia się wyroku.(k. 42 – 44 akt)
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje:
Należy na wstępie wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2016.1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.Dz. U. z 2016.718; dalej: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji w całości lub w części następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, natomiast jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, Sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części. W przypadku, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit a lub pkt 2, jeżeli jest to uzasadnione okolicznościami sprawy, sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie decyzji lub postanowienia wskazując sposób załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcie, chyba, że rozstrzygnięcie pozostawiono uznaniu organu.(art. 145 a § 1 p.p.s.a.).
W przypadkach nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę w całości lub w części.
Z uwagi na powyższe sąd nie miał podstaw do przyznania w wyroku świadczenia wychowawczego na córkę Skarżącej, czego domagała się w skardze. Nawet bowiem w przypadku uwzględnienia skargi z uwagi na w/w przepisy sąd administracyjny nie zastępuje organu i nie przyznaje wnioskowanych świadczeń.
Sąd w niniejszej sprawie uznał, że nie ma podstaw do uwzględniania skargi, choć istotne (acz nie wszystkie) argumenty w niej podniesione uznał za uzasadnione. Wydane przez organy rozstrzygnięcie mimo błędnego uzasadnienia było jednak prawidłowe, co nie pozwalało na uchylenie decyzji. Nawet bowiem po jej uchyleniu rozstrzygnięcie organów nie mogło być inne jak odmowa przyznania wnioskowanego świadczenia.
Warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia regulują przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. 2016, poz. 195, zwanej dalej ustawą).
Celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (art. 4 ust. 1 ustawy). Przysługuje on matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka (art. 2 w/w artykułu) do dnia ukończenia przez dziecko 18 roku życia (art. 3 w/w artykułu) w wysokości 500 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie (art. 5 ust. 1 ustawy). Świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł (art. 5 ust. 3 ustawy). Jeżeli członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1200 zł. Dzieckiem niepełnosprawnym jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności określonym w przepisach o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych albo orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności. (art. 2 pkt 9 ustawy).
W przedmiotowej sprawie Skarżąca jako matka O. K. ur. [...]2008r. była uprawniona do złożenia wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego. Córka Skarżącej jest jej jedynym dzieckiem, mimo wskazanych w skardze i odwołaniu chorób nie jest dzieckiem niepełnosprawnym w rozumieniu ustawy. Do przyznania świadczenia niezbędne było więc wykazanie spełnienia tzw. kryterium dochodowego, którego wysokość na jednego członka rodziny nie może wynosić więcej niż 800 zł miesięcznie.
Organy uznały, że dochód w rodzinie Skarżącej przekracza wskazane wyżej kryterium dochodowe i z tych względów odmówiły one przyznania wnioskowanego świadczenia.
Spór sprowadzał się do ustalenia czy rodzina Skarżącej składa się z dwóch czy trzech osób, a w związku z tym czy do dochodu pozwalającego na obliczenie kwoty miesięcznego dochodu na członka rodziny wliczać należy dochody jej męża czy też nie.
Nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie wniosek dotyczył pierwszego okresu na jaki ustala się prawo do świadczenia, który zgodnie z art. 48 ust. 1 ustawy trwa od 1 kwietnia 2016r. do 30 września 2017r. Z uwagi na powyższe rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do tego świadczenia jest rok kalendarzowy 2014 a prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu (art. 48 ust. 2 ustawy).
W 2014r. Skarżąca uzyskała dochód w wysokości [...] zł a jej mąż w wysokości [...] zł po odliczeniu podatku, składek na ubezpieczenie społeczne, co zostało ustalone na podstawie informacji uzyskanych przez organ drogą elektroniczną i w oparciu o treść art. 2 pkt 1 ustawy w związku z art. 3 pkt 1a ustawy z dnia 28.11.2002r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.Dz.U. 2016.1518).
W 2014r. nie nastąpiła utrata ani uzyskanie dochodu w rozumienia art. 2 pkt 19 i 20 ustawy.
Skarżąca wskazała, że od 2013r. mąż nie mieszka z nią i córką. Do odwołania dołączyła kserokopię pozwu rozwodowego z 9 lipca 2017r. a do sprawy sądowej wyrok rozwodowy z 5 stycznia 2017r. ( jak podała nieprawomocny). Do wniosku o przyznanie świadczenia dołączyła wyrok z dnia 9 lipca 2013r. wydany przez Sąd Rejonowy w K. w sprawie [...], z którego wynikało, że jej mąż M. K. został zobowiązany do alimentacji w kwocie po 500 zł miesięcznie, poczynając od 26 października 2012r. Wyrok mimo, że jak podała Skarżąca nie był prawomocny miał nadany rygor natychmiastowej wykonalności w zakresie przyznanych alimentów i zaopatrzony został w klauzulę wykonalności. Ugodą sądową z 8 stycznia 2013r. zawartą w dniu 8 stycznia 2013r. między Skarżącą a jej mężem uregulowane zostały kontakty ojca z dzieckiem w miejscu zamieszkania dziecka i poza nim. Z zaświadczenia komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w K. z dnia 25 maja 2016r., załączonym do wniosku wynikało, że w roku 2014r. od M. K. na rzecz małoletniej O. K. zostały wyegzekwowane alimenty w wysokości [...] zł.
Organy nie zakwestionowały faktów odnośnie sytuacji rodzinnej Skarżącej, uznając, że ich uwzględnienie miałby charakter uznaniowy nie znajdujący podstawy prawnej w przepisach ustawy. Nie podważyły twierdzeń Skarżącej, że mąż od 2013r. nie mieszka z nią i córką, poza wyegzekwowanymi alimentami nie łoży na rodzinę i faktycznie zamieszkuje z konkubiną, jej dzieckiem i ich wspólnym dzieckiem urodzonym [...]2014r. Powołując się na treść art. 2 pkt 13 ustawy organy uznały, że Skarżąca nie może być uznana za osobę samotnie wychowującą dziecko, a tym samym do członków rodziny, których dochód uwzględnia się przy ustalaniu kryterium dochodowego zaliczono jej męża, z którym nie mieszkała i nie wychowywała wspólnie córki. Powołując się na treść art. 2 pkt 16 ustawy uznały, że mąż Skarżącej z uwagi na brak orzeczonej separacji czy rozwodu jest członkiem jej rodziny.
W ocenie Sądu stanowisko organów w tym zakresie nie było zasadne.
Zgodnie z art. 2 pkt 13 ustawy osoba samotnie wychowująca dziecko to panna, kawaler, wdowa, wdowiec, osoba pozostająca w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osoba rozwiedziona, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem.
Zgodnie z art. 2 pkt 16 ustawy rodzina - oznacza odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25. rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016 r. poz. 162); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko; w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców.
Organy uznając, że z przepisów tych wynika, iż małżonek, z którym rodzic wnioskujący o świadczenie wychowawcze nie ma orzeczonej separacji lub rozwodu musi być zawsze uznany za członka tej rodziny błędnie zinterpretowały w/w przepisy. Co do zasady stanowisko takie jest zasadne ale w określonych sytuacjach faktycznych, takich jak w niniejszej sprawie, nie ma podstaw ani uzasadnienia. Prawodawca nie ma możliwości ustanowienia normy, która w sposób kazuistyczny regulowałaby wszystkie, często skomplikowane sytuacje faktyczne. Niezbędne przy interpretacji przepisów z założeniem racjonalności ustawodawcy jest więc dokonanie takiej subsumcji prawa do rozważanych okoliczności danej sprawy, która odpowiadałaby konstytucyjnym zasadom sprawiedliwości społecznej, równości wobec prawa stanowiących istotę demokratycznego państwa prawa. Cel przyznania świadczenia wychowawczego na co wskazuje już sama nazwa ustawy je regulującej sprowadza się do pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Akcentowane jest wychowywanie dziecka (art. 4 ustawy), w tym opieka nad nim, przysługuje ono nawet opiekunowi faktycznemu dziecka. W cytowanym wyżej art. 2 pkt 13 ustawy osobą samotnie wychowującą dziecko nie jest osoba, która wychowuje co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. W art. 2 pkt 16 ustawy po wymienieniu takich osób jak małżonkowie, rodzice dzieci, opiekun faktyczny dziecka wymienia się inne osoby wskazując "zamieszkujące wspólnie z tymi osobami". W art. 15 ust. 1 ustawy organom dano uprawnienie do weryfikacji wątpliwości w sytuacjach gdy w stosunku do osoby ubiegającej się lub pobierającej o to świadczenie wystąpią wątpliwości dotyczące sprawowania opieki nad dzieckiem. Dziecko jest zaliczane jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców w sytuacji sądownie orzeczonej opieki naprzemiennej (art. 2 pkt 16 in fine ustawy), wówczas kwotę świadczenia ustala się dzieląc ją przez liczbę wszystkich dni kalendarzowych w danym miesiącu i otrzymaną kwotę mnoży się przez liczbę dni kalendarzowych, za które to świadczenie przysługuje (art. 5 ust. 2 ustawy). Trudno więc w świetle w/w przepisów uznać, że dany rodzic dziecka pozostający w faktycznym, świadomym i nie związanym np. z czasowym wyjazdem do pracy czy chorobą rozłączeniu był traktowany jako członek tej rodziny, tylko z uwagi na brak dopełnienia formalnego rozwiązania małżeństwa przez orzeczenie separacji czy rozwodu, które jak wynika m.in. z niniejszej sprawy z uwagi na dużą ilość spraw w sądach czy działania procesowe stron może trwać wiele lat. Nie może być również uznane za uzasadnione, tak jak to ma miejsce w niniejszej sprawie, że ta sama osoba, na podstawie tych samych przepisów jest traktowana równocześnie jako członek dwóch rodzin, tj. rodziny Skarżącej, z którą nie miał formalnie orzeczonego rozwodu ( jako "małżonek" z art. 2 pkt 16 ustawy) i rodziny konkubiny z którą faktycznie wychowuje wspólne dziecko (jako "rodzic dziecka" też z art. 2 pkt 16 ustawy). A dwie różne kobiety równocześnie byłyby uznawane za tworzące rodzinę z tym samym mężczyzną – Skarżąca, z uwagi na brak formalnie orzeczonego rozwodu czy separacji (art. 2 pkt 13 ustawy), konkubina jej męża jako wychowująca wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem (też art. 2 pkt 13 ustawy). Przy interpretacji przepisów zastosowanych przez organ doszłoby więc do kuriozalnej ale też sprzecznej z porządkiem społecznym i prawnym sytuacji, w której ten sam mężczyzna byłby uznawany za członka dwóch rodzin tworzonych w jednym czasie z różnymi kobietami. Organy zdaje się, że prymat przyznały rodzinie istniejącej jedynie formalnie, podczas gdy w świetle ustawy tak nie jest. Ustawodawca określając pojęcie rodziny jak i osoby samotnie wychowującej dziecko uwzględnia status prawny aczkolwiek akcentuje faktyczne wychowywanie dziecka, którego zaistnienie w razie wątpliwości może podlegać weryfikacji organu, tym bardziej, że jak wskazywała Skarżąca zarówno jej rodzina jak i rodzina męża z konkubiną znajdują się na terenie podlegającym właściwości tego samego organu. Rację miała więc Skarżąca nie zgadzając się z doliczeniem do dochodów jej rodziny dochodów jej męża, który tworzy faktycznie rodzinę z konkubiną, jej synem i ich dzieckiem. Okoliczności tych organy nie podważyły. A wbrew temu co wskazało SKO w decyzji miały możliwość w razie wątpliwości wyjaśnienia tych kwestii. Zgodnie bowiem z art. 28 ustawy w sprawach nieuregulowanych w niniejszej ustawie stosuje się przepisy ustawy kodeks postępowania administracyjnego, a więc możliwość ustalenia okoliczności sprawy zgodnie ze wskazanymi regułami dowodowymi (art. 7, 77 § 1 i 80 kpa). Zgodnie z art. 2 pkt 4 ustawy dochód rodziny oznacza sumę dochodów członków rodziny, do których męża Skarżącej w sytuacji, w której tworzy rodzinę z inną kobietą zaliczyć nie można. Członkowie rodziny utrzymują się z połączonych dochodów tych osób a skoro mąż Skarżącej dochodów swoich nie przeznacza na utrzymanie rodziny Skarżącej i jej dziecka łożąc na utrzymanie rodziny, którą tworzy z konkubiną i dziećmi, nie ma podstaw, by jego dochód był wliczany do dochodu rodziny Skarżącej.
Mimo nieprawidłowego zaliczenia męża Skarżącej do członków jej rodziny organy zasadnie odmówiły przyznania świadczenia wychowawczego na córkę [...] z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego. Skarżąca nie wzięła bowiem pod uwagę faktu, że do dochodu jej dwuosobowej rodziny, zgodnie z w/w art. 2 pkt 4 ustawy wlicza się sumę dochodów członków rodziny a dochodem, zgodnie z art. 2 pkt 1 ustawy jest dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. W pkt 3 pkt 1 c tiret 14 tej ustawy o świadczeniach rodzinnych jako dochód - po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób uważa się inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, w tym alimenty na rzecz dzieci. Oznacza to, że w sytuacji takiej jak w niniejszej sprawie przy przyjęciu, że mąż Skarżącej tworzy rodzinę z konkubiną w tamtej rodzinie jego dochód uzyskiwany z wynagrodzenia za pracę umniejszony będzie o alimenty płacone na córkę [...] a Skarżąca do dochodu zaliczyć winna oprócz wynagrodzenia za pracę alimenty, które otrzymała na córkę. Z akt sprawy wynika, że w 2014r. jako dochód jej rodziny w rozumieniu przepisów uznać należy kwotę [...]zł ( z wynagrodzenia za pracę po odliczeniach z art. 3 pkt 1 a ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 2 pkt 1 ustawy) i alimenty na córkę, które jak wynika z zaświadczenia od komornika znajdującego się w aktach organu I instancji, wyniosły [...] zł. Po zsumowaniu tych kwot dochód dwuosobowej rodziny Skarżącej wyniósł w 2014r. [...] zł, co po podzieleniu przez 12 miesięcy i następnie na dwie osoby wynosi [...] zł na osobę. Kwota ta przekracza wskazane a art. 5 ust 3 ustawy kryterium dochodowe wynoszące 800 zł. I w tym zakresie, jak zasadnie uznał organ nie jest możliwe przyznanie świadczenia kierując się zasadami współżycia społecznego czyli słuszności w sytuacji nawet bardzo ciężkich okoliczności życiowych. Mimo więc błędnego uzasadnienia – zaliczeniu do dochodu wynagrodzenia męża Skarżącej w kwocie [...]zł zamiast uzyskanych od niego alimentów w kwocie [...]zł i podzieleniu dochodu na trzy zamiast na dwie osoby – rozstrzygnięcie o odmowie przyznania świadczenia z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego było prawidłowe. Z uwagi na fakt, że wszelkie niezbędne dokumenty do ustalenia tej okoliczności znajdowały się w aktach administracyjnych, stanowiły element stanu faktycznego, niezasadnie pominięty przez organy, na który wskazywała Skarżąca ( również we wniosku) a którego Sąd nie mógł pominąć rozpoznając skargę ( art. 133 § 1 p.p.s.a.), nadto uwzględnienie tej okoliczności nie wymagało poza prostym działaniem matematycznym żadnych dodatkowych czynności, Sąd był władny do ich uwzględnienia przy rozpoznawaniu zasadności skargi.
Z uwagi na powyższe skarga okazała się nieuzasadniona. Brak jest bowiem podstaw do uchylania decyzji celem przyznania świadczenia w sytuacji przekroczenia kryterium dochodowego.
Załączony przez Skarżącą wyrok rozwodowy czy też data jego uprawomocnienia nie miały wpływu na treść rozstrzygnięcia, z tych względów wniosek o odroczenia rozprawy do czasu uprawomocnienia się wyroku rozwodowego nie był zasadny. Zgodnie z art. 99 p.p.s.a sąd nawet na zgodny wniosek stron może odroczyć posiedzenie tylko z ważnej przyczyny a taka w związku ze złożoną kserokopią wyroku rozwodowego dla przedmiotu niniejszej sprawy nie nastąpiła.
Uwzględniając powyższe skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu w całości na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło