II SA/Po 973/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Stanisław Małek Sędzia WSA. Aleksandra Łaskarzewska Protokolant st. ref. sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2005 r. przy udziale sprawy ze skargi M.M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego; I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego kwotę 10,- zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. /-/A. Łaskarzewska /-/B. Drzazga /-/St. Małek Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w decyzją z dnia [...] r. nr [...] nakazał skarżącemu M.M., aby w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem i uzyskania pozwolenia na ich wznowienie dokonał rozbiórki tarasu o wymiarach 3,12 x 5,60 m wyniesionego ponad poziom terenu na wysokość 1,02 m wraz z dwoma słupami murowanymi o przekroju w rzucie 0,25 x 0,25 m, dobudowanego do ściany tylnej przebudowywanego budynku, byłej zlewni mleka na samodzielny lokal mieszkalny wraz z punktem przyjęć weterynaryjnych na działce położonej w B., oznaczonej numerem geodezyjnym [...], w terminie 90 dni licząc od dnia uprawomocnienia decyzji. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. 2000 r. nr 106, poz. 1126 ze zm.). Uzasadniając decyzję wskazano, że postępowanie administracyjne w sprawie poprawności wykonywania przez skarżącego robót budowlanych związanych z przebudową budynku byłej zlewni mleka w lokal mieszkalny wraz z dobudową tarasu na działce położonej w B. zostało wszczęte na żądanie właścicieli sąsiedniej działki o numerze geodezyjnym [...]. Przeprowadzone czynności inspekcyjno-kontrolne wykazały, że inwestor na podstawie zatwierdzonego projektu realizuje przebudowę budynku, byłej zlewni mleka na samodzielny lokal mieszkalny wraz z punktem przyjęć weterynaryjnych. Ustalono, że roboty wykonywane są zgodnie z projektem budowlanym z wyjątkiem samowolnie dobudowanego od strony tylnej budynku, w linii ściany bocznej tarasu o wymiarach 3,12 x 5,60 m wyniesionego ponad poziom terenu na wysokość 1,02 m wraz z dwoma słupami murowanymi. Ustalono, że dobudowany taras narusza narożem teren sąsiedniej działki oznaczonej numerem geodezyjnym [...]. Taka lokalizacja tarasu okazała się niezgodna z § 12 ust. 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2002 r. Nr 75, poz. 690), który stanowi że takie elementy jak taras nie mogą pomniejszać wymaganych w ust. 3 tego paragrafu odległości od granicy działki budowlanej o więcej niż 1,0 m. W rozpatrywanej sprawie minimalna odległość tarasu od granicy działki sąsiedniej winna wynosić 3,0 m. Od decyzji organu I instancji skarżący wniósł odwołanie w którym podniósł, iż z wydaną przez Powiatowego Inspektora Budowlanego decyzją się nie zgadza, gdyż zbudowany taras nie narusza, ani nie dotyka granic działki [...]. Decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] uchylono zaskarżoną decyzję w całości i na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. 2000 r. nr 106, poz. 1126 ze zm.) orzeczono o rozbiórce tarasu dobudowanego samowolnie do ściany tylnej przebudowywanego budynku byłej zlewni mleka na samodzielny lokal mieszkalny wraz z punktem przyjęć weterynaryjnych na działce położonej w B., oznaczonej numerem [...]. Uzasadniając decyzję wyjaśniono, że odwołanie zasługuje na uwzględnienie, ale z innych powodów niż wskazano w odwołaniu. Podkreślono, że dobudowany samowolnie taras jest niewątpliwie częścią obiektu budowlanego (budynku byłej zlewni mleka), na którego budowę wymagane było uzyskanie pozwolenia. Bezspornym jest fakt, iż inwestor takiego pozwolenia nie uzyskał. Zatwierdzony projekt budowy w ogóle nie przewidywał budowy przedmiotowego tarasu, dlatego w ocenie organu drugiej instancji, wykonane przez inwestora roboty budowlane nie są odstępstwami – jak uznał organ I instancji - lecz stanowią samowolną budowę części budynku. W tylnej ścianie budynku byłej zlewni mleka, na której dobudowano przedmiotowy taras, projekt budowlany przewidywał wykonanie tylko otworu wejściowego bez schodów. Zauważono, iż rozbiórkę tarasu uzasadniania nadto fakt, iż jego usytuowanie nie spełnia wymogów określonych w warunkach techniczno-budowlanych, gdyż naroże tarasu znajduje się w odległości 0,80 m od granicy działki nr [...]. W związku z powyższym organ odwoławczy uznał, że skoro inwestor bez pozwolenia na budowę dobudował taras (obiekt budowlany) to w sprawie ma zastosowanie art. 48 prawa budowlanego, a nie przepisy art. 51 prawa budowlanego. Na decyzję organu II instancji wniesiono do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu skargę i złożone w obecności notariusza oświadczenie M. i T.W., iż wyrażają zgodę na obecność tarasu wybudowanego na działce nr [...] położonej w B.. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z postanowieniami art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) – sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jedynie w przypadku wpisu i innych kosztów sądowych mają zastosowanie w takich sprawach przepisy poprzednio obowiązujące a mianowicie odpowiednie postanowienia ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.). W postępowaniu sądowo-administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, mająca obecnie umocowanie i określone granice w przepisach art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z zasadą oficjalności, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, zawartą w skardze argumentacją – zobowiązany jest natomiast do oceny praworządności zachowań organów administracji w danej sprawie. Granice rozpoznania skargi przez sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów w konkretnej i zaskarżonej sprawie, z drugiej natomiast strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego. Stosownie do treści art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. 2000 r. nr 106, poz. 1126 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym, w dacie wydania zaskarżonej decyzji "właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź tez pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ". Należy wyjaśnić, że "zarówno art. 48, jak i art. 50 i 51 Prawa budowlanego dotyczą samowoli budowlanej, lecz o zróżnicowanym charakterze. W przypadku art. 48 chodzi o całkowite zignorowanie przez inwestora władczych uprawnień organów budowlanych do oceny w zakresie zgodności z prawem zamierzenia inwestycyjnego oraz udzielenia formalnej zgody na jego realizację, natomiast w przypadkach określonych w przepisach art. 50 ust. 1 pkt 3 i art. 51 Prawa budowlanego chodzi jedynie o samowolne odstępstwo od warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę." (wyrok NSA z dnia 7 czerwca 2001, sygn. IV SA 952/99). W rozpatrywanej sprawie bezspornym jest, że skarżący bez wymaganego pozwolenia na budowę, samowolnie dobudował od strony tylnej budynku, taras – stanowiący odrębny obiekt budowlany. Wobec ziszczenia się ustawowych przesłanek z art. 48 ustawy, organ był obowiązany wydać nakaz rozbiórki, jako że "o konieczności rozbiórki decyduje konkretny przepis prawa, a nie uznanie organu budowlanego i to niezależnie od subiektywnego przekonania skarżącego o nieracjonalności decyzji rozbiórkowej i powodów wybudowania obiektu budowlanego, czy też projektowanej zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego" (wyrok NSA z 9 maja 2000 r. , sygn. IV SA 418/98). Jednakże pomimo, iż organy administracji, w stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy słusznie nakazały rozbiórkę samowolnie wybudowanego obiektu, należy stwierdzić, że w toku postępowania doszło do naruszenia obowiązujących przepisów prawa. Organ pierwszej instancji decyzję z dnia [...] r. wydał na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, zobowiązującego organ nadzoru budowlanego do wydania nakazu zaniechania dalszych robót, bądź rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części. Wskazany przepis odnosi się do przypadków, które na zasadzie wyjątku zostały wyłączone z zakresu regulacji art. 48 Prawa budowlanego. W odniesieniu do takich przypadków – innych niż określone w art. 48 Prawa budowlanego – organ był obowiązany wydać postanowienie wstrzymujące prowadzenie wykonywanych robót budowlanych. W rozpatrywanej sprawie, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] wstrzymał prowadzenie robót budowlanych, przy przebudowie byłego budynku zlewni mleka na samodzielny lokal mieszkalny wraz z punktem przyjęć weterynaryjnych na działce położonej w B., oznaczonej numerem geodezyjnym [...] i [...], wykonywanych w sposób odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu. Przepis art. 51 ustawy Prawo budowlane, stanowiący podstawę wydania decyzji pierwszoinstancyjnej dotyczy legalizacji samowoli budowlanej, w przypadkach innych niż określone w art. 48, z tym że "wydaje się uzasadniony wniosek, by art. 50 ust. 1 pkt 1 stosować do wszystkich robót budowlanych w toku, które nie mają cech ukształtowanego już obiektu będącego w budowie" (L. Bar, E. Radziszewski, Nowy Kodeks Budowlany. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1995, s. 91). Tymczasem w rozpatrywanej sprawie - wobec spełnienia przesłanek z art. 48 – organ pierwszej instancji, stwierdzając samowolę budowlaną, wydał decyzję nakazującą rozbiórkę tarasu, powołując się na treść art. 51ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Należy wskazać, że przepis art. 50 (i w konsekwencji art. 51) jest nieodpowiedni w rozpatrywanym przypadku, skoro podlega zastosowaniu "w przypadkach innych niż określone w art. 48". Organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję, nie mógł rozstrzygnąć rozpatrywanej sprawy co do jej istoty, z uwagi, iż organ pierwszej instancji wszczął postępowanie zmierzające do legalizacji samowoli budowlanej, a więc w innym trybie. Organ odwoławczy rozpoznając przedmiotową sprawę był więc obowiązany uchylić decyzję organu pierwszej instancji i przekazać ją do ponownego rozpoznania, ze wskazaniem, że wszczęte postępowanie, zmierzające do legalizacji samowoli budowlanej, należy umorzyć z uwagi na spełnienie przesłanek z art. 48 Prawa budowlanego. Do złożonej do sądu administracyjnego skargi załączone zostało złożone w obecności notariusza oświadczenie sąsiadów skarżącego, iż wyrażają oni zgodę na obecność wybudowanego bez pozwolenia tarasu. W odniesieniu do wspomnianego oświadczenia należy jednak wskazać, że "zgoda sąsiada (...) w przedmiocie usytuowania obiektu budowlanego, nie może być usprawiedliwieniem ewidentnych naruszeń przepisów prawa i odstępstw od pozwolenia na budowę" (wyrok NSA z dn. 16 czerwca 1998 r., sygn. IV SA 1304/96) - a tym bardziej dla samowoli budowlanej. Wobec powyższego, na podstawie art.145 § pkt 1 lit. "a", art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku. /-/ A. Łaskarzewska /-/ B. Drzazga /-/ St. Małek