II SA/Po 974/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi T. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2016r. Nr [...] w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Skarżący T. A. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł o zwolnienie z kosztów wpisu sądowego od skargi. We wniosku o prawo pomocy na urzędowym formularzu PPF wniósł o przyznanie prawa pomocy w całości poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. We wniosku o prawo pomocy na urzędowym formularzu skarżący podał jedynie, że nie posiada środków finansowych, nie posiada osób we wspólnym gospodarstwie domowym, nie posiada żadnych nieruchomości, wartościowych ruchomości, akcji, udziałów i obligacji, ani żadnych kosztowności i oszczędności. Oświadczył że utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości [...] zł netto miesięcznie. W części wniosku dotyczącej stałych miesięcznych zobowiązań i kosztów utrzymania skarżący podał, że ponosi koszty zamieszkania w wysokości około [...] zł, dojazdu do pracy [...] zł, spłaty kary sądowej [...] zł. Na życie i środki czystości pozostaje mu około [...] zł. Z uwagi na fakt, że wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu był niepełny, co do sytuacji finansowej i rodzinnej skarżący został wezwany, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r., poz. 718, ze zm., dalej "P.p.s.a.") do osobistego uzupełniania wniosku poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. Skarżący zobowiązany do podania wszystkich źródeł dochodów stałych, jak i dorywczych oraz osób z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe (żony, innych domowników) wraz z wysokością uzyskiwanego dochodu podał, że nie posiada innych dochodów poza wynagrodzeniem za pracę i nie posiada innego majątku. Następnie oświadczył, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z rodzicami, nie posiada rachunków bankowych – wynagrodzenie wypłacane jest mu do ręki. Rodzice nie pracują – ojciec jest na emeryturze, matka nie pracowała i jest na utrzymaniu męża. Nadto skarżący podał, że posiada odrębne gospodarstwo rolne oraz posiada samochód osobowy z 1999r. o wartości około [...]zł. Przedłożył kserokopię PIT-37 z 2015r., z którego wynika, że przychody uzyskiwał tylko ze stosunku pracy, dochód brutto wyniósł [...]zł. Pomimo wyraźnego wezwania skarżący nie podał informacji dotyczących posiadanego gospodarstwa rolnego – jego powierzchni, uzyskiwanych z tego tytułu przychodów i kosztów jego prowadzenia. Wymagane było również podanie spisu miesięcznych kosztów koniecznego bieżącego utrzymania skarżącego, co również pozwala na ustalenie jakimi środkami finansowymi rzeczywiście dysponuje. Tymczasem w odpowiedzi do uzupełnienia wniosku skarżący zaniechał udzielania jakiejkolwiek odpowiedzi w tym zakresie. Skarżący nie przedłożył żadnych rachunków, czy faktur. Zauważyć jednak należy, że ustalenie wszystkich aktualnych rzeczywistych przychodów, jakie uzyskuje skarżący oraz ponoszonych kosztów uzyskania tych przychodów w sposób istotny rzutuje na możliwości finansowe skarżącego w zakresie przyznania prawa pomocy. Przepis art. 246 §1 P.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej (a taką osobą w niniejszej sprawie jest skarżący). W zakresie całkowitym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a). Podzielić należy stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. To z kolei oznacza, że wnioskodawca powinien poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołuje, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Dlatego instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawca winien, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uiszczenia kosztów sądowych oraz reprezentowanie skarżącego przez profesjonalnego pełnomocnika jest obiektywnie niemożliwe. Konieczne jest również wskazanie, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 P.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej wnioskodawcy. W związku z tym, że przedstawione na formularzu dane okazały się niewystarczające dla oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, na podstawie art. 255 P.p.s.a. wezwano go do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów oraz stanu rodziny. Oświadczenie majątkowe przedstawione przez skarżącego, zawarte w treści formularza o prawo pomocy, nie sprostało obowiązkowi wskazanemu w treści przepisu art. 252 §1 P.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym wnioskodawcy. Wniosek o prawo pomocy nie zawierał, bowiem pełnej informacji dotyczącej braku zdolności do poniesienia kosztów postępowania sądowego chociażby w części. Pomimo wezwania w trybie przepisu art. 255 P.p.s.a. skarżący w istocie nie wyjaśnił wątpliwości co do rzeczywistego stanu finansowego i majątkowego. Skarżący oświadczył, że z wynagrodzenia za pracę uzyskuje [...] zł netto miesięcznie, tymczasem z zestawienia rocznych dochodów za 2015r. wynika, że uzyskał łączny dochód w wysokości około [...]zł brutto, co daje około [...]zł brutto miesięcznie, tj. około [...] zł netto miesięcznie. Nadto skarżący podał, że posiada odrębne gospodarstwo rolne. Oznacza to, że dysponuje majątkiem nieruchomym, który daje możliwości uzyskania dodatkowych dochodów z prowadzenia gospodarstwa rolnego lub chociażby czynszu z tytułu wydzierżawienia gruntu. Skarżący pomimo wyraźnego wezwania i uzupełnienia wniosku nie wyjaśnił ile rzeczywiście wynoszą jego aktualne dochody. Udzielona odpowiedź była nieprecyzyjna i nie wyjaśniła wątpliwości co do istotnych okoliczności stanu finansowego skarżącego. Wątpliwości budzą także podane przez skarżącego koszty dowozu do pracy, gdzie skarżący wyliczył, że pokonuje przez 20 dni odległość 36 km, co daje koszt [...] zł, w sytuacji, gdy skarżący ma cofnięte uprawnia do kierowania pojazdami, zatem niewiarygodne są oświadczenia skarżący, co do ponoszonych kosztów w tym zakresie. Wobec powyższego opierając się o treść formularza i jego uzupełnienie przyjąć należy, że złożone oświadczenia nie odzwierciedlają pełnej i rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej skarżącego. Brak rzeczywistej współpracy, ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, skutkować musi odmową przyznania tego prawa. Uniemożliwia, bowiem wolną od wątpliwości ocenę sytuacji materialnej skarżącego. Wobec powyższego niemożliwe okazało się ustalenie jaka jest rzeczywista sytuacja finansowa i majątkowa skarżącego, a od tego zależało ewentualne przyznanie prawa pomocy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niewykonanie w istocie, jak w niniejszej sprawie, wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. post. NSA z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06; post. NSA z dnia 27 października 2011r., sygn. akt I GZ 170/11, www.cebois.nsa.gov.pl). W tym stanie rzeczy, wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy należało oddalić. Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a. orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska