II SA/Po 977/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Małek Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr) Sędzia WSA Małgorzata Górecka Protokolant Sekr. sąd. Joanna Wieczorkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2006r. sprawy ze skargi W. i J.B. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2004r. Nr [...] w przedmiocie wstrzymania użytkowania obiektu budowlanego; I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Powiatu K. z dnia [...] sierpnia 2004r. Nr [...], II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących kwotę 100,-zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. /-/ M.Górecka /-/ St.Małek /-/ B.Drzazga Decyzją z dnia [...] maja 2001 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Powiatu K. nakazał J. i W. małżonkom B. rozbiórkę samowolnie wykonanego zbiornika na nieczystości ciekłe na nieruchomości w miejscowości S. przy ul. [...] nr [...]. W przewidzianym ustawą terminie W. i J. B. wnieśli odwołanie, w którym podnieśli, że zbiornik został wybudowany przed kilkunastu laty przez W. B., a oni dokonali tylko jego modernizacji. Skarżący wnieśli o przesłuchanie świadków. Po rozpatrzeniu odwołania skarżących z dnia [...] czerwca 2001 r Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] września 2001 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Uzasadniając organ wskazał, że przedmiotowy zbiornik jest elementem instalacji kanalizacyjnej budynku mieszkalnego, a więc urządzeniem budowlanym związanym z obiektem budowlanym. Organ wskazał, że do takich urządzeń nie stosuje się przepisu art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( t.j. Dz.U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.) , dotyczącego wyłącznie obiektów budowanych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2004 r., sygn. akt II SA/Po 3552/01 oddalił skargę na powyższą decyzję. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Powiatu K. na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 1 i 2, ust. 3 prawa budowlanego oraz art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej kpa) postanowił wstrzymać użytkowanie przedmiotowego zbiornika i nałożył na inwestora obowiązek przedłożenia w ciągu 30 dni wskazanych dokumentów. W uzasadnieniu postanowienia przedstawiono dotychczasowy bieg postępowania i wyjaśniono, że w efekcie przeprowadzonej [...] lipca 2004 r. kontroli na posesji przy ul. [...] oraz przeprowadzonego postępowania dowodowego nie stwierdzono żadnych nowych okoliczności. W przewidzianym ustawą terminie skarżący wnieśli zażalenie, w którym wnieśli o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia lub jego uchylenie oraz wstrzymanie jego wykonania. Uzasadniając skarżący podnieśli, że art. 50 prawa budowlanego odnosi się do wstrzymania wykonywania prowadzonych robót budowlanych obiektu budowlanego, przy czym pojęcie tych robót oraz obiektu budowlanego jest określone w art. 3 pkt 7 i art. 3 pkt 1-4 prawa budowlanego. W ocenie skarżących nie można wstrzymać prowadzenia zakończonych robót budowlanych. Zaznaczono nadto, że osadnik ścieków kanalizacyjnych, nazywany przez organ I instancji szambem, w świetle art. 3 pkt 9 prawa budowlanego jest urządzeniem budowlanym, a nie obiektem budowlanym. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] października 2004 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu podniesiono zarzut naruszenia art. 6 i 8 oraz 11, art. 124, 77 i art. 7 kpa i art. 50 ust. 1-3 prawa budowlanego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadną. W postępowaniu sądowo-administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, mająca umocowanie i określone granice w przepisach art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z zasadą oficjalności, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, zawartą w skardze argumentacją - zobowiązany jest natomiast do oceny praworządności zachowań organów administracji w danej sprawie. Granice rozpoznania skargi przez sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów w konkretnej i zaskarżonej sprawie, z drugiej natomiast strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego. Podstawą prawną zaskarżonego postanowienia był art. 50 ust. 1 pkt 1 i 2, ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2003r. Nr 207, poz. 2016). Zgodnie z tym przepisem, w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych: 1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, lub 2) w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia, bądź zagrożenie środowiska, lub 3) na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1, lub 4) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach. W stosunku do robót już wykonanych zbędne jest wydawanie postanowienia o wstrzymaniu ich wykonania (czy też nakazywanie zaniechania dalszych robót lub udzielenia pozwolenia na ich wznowienie). Organ nadzoru budowlanego powinien więc od razu wydać decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części, bądź decyzję nakazującą doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem, albo określającą czynności jakie należy wykonać w tym celu na podstawie art. 51 ust. 1-4 w związku z art. 51 ust. 5 prawa budowlanego. Przepis ust. 5 art. 51 prawa budowlanego umożliwia bowiem odpowiednie zastosowanie regulacji zawartych w ust. 1-4 art. 51 prawa budowlanego do robót budowlanych objętych dyspozycją art. 51 ust. 1, ale już wykonanych. Odpowiednie zastosowanie przepisów oznacza stosowanie ich w zakresie uwzględniającym odmienność stanu faktycznego wynikającego z zakończenia robót budowlanych. W niniejszej sprawie nie było sporne, że przedmiotowy zbiornik na nieczystości ciekłe na nieruchomości położonej w m. S. przy ul. [...] został już wybudowany, a więc organy nadzoru budowlanego wydając postanie na podstawie art. 50 ust. 1 i 3 prawa budowlanego dopuściły się naruszenia tegoż przepisu. Należy mieć też na uwadze, że powyższe przepisy nie przewidują w ogóle możliwości wstrzymania użytkowania obiektu budowlanego lub jego części. Powyższe naruszenie przepisów prawa materialnego musiało skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Rozpoznając sprawę ponownie, organy nadzoru budowlanego winny mieć na uwadze (na co wskazywała już treść decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2001r.), iż przedmiotowy zbiornik na nieczystości ciekłe jest urządzeniem budowlanym związanym z obiektem budowlanym (elementem jego instalacji kanalizacyjnej), o którym mowa w art. 3 pkt 9 prawa budowlanego. Wybudowane urządzenie należy do obiektów, których demontaż nie uszkodzi budynku, a więc przedmiotowy zbiornik nie jest obiektem budowlanym, ani częścią obiektu w rozumieniu art. 48 i 49b prawa budowlanego. Do budowy czy remontu tego typu urządzeń odnoszą się natomiast przepisy art. 3 pkt 7, które określają co należy rozumieć pod pojęciem "roboty budowlane", a mianowicie: budowę, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego. Właściwym byłoby zatem rozważenie wydania decyzji w trybie art. 51 ust. 5 w związku z art. 51 ust. 1-4 prawa budowlanego. Orzeczenie w pkt II i III wyroku znajduje podstawę w art. 200 i 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. /-/ M.Górecka /-/ St.Małek /-/ B.Drzazga MarK