II SA/Po 982/21
WyrokWSA w Poznaniu2022-05-24
Skład orzekający: Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska – Tylewicz (spr.), Sędzia WSA Jan Szuma, Asesor WSA Arkadiusz Skomra
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba pobierająca emeryturę, która wcześniej zrezygnowała z zatrudnienia w celu opieki nad osobą niepełnosprawną, ma prawo do wyboru świadczenia pielęgnacyjnego zamiast emerytury, a organy administracji mają obowiązek ją o tym pouczyć?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji nie mogą automatycznie odmawiać świadczenia pielęgnacyjnego osobie pobierającej emeryturę, jeśli spełnia ona przesłankę rezygnacji z zatrudnienia w celu opieki nad osobą niepełnosprawną. W takiej sytuacji, zgodnie z prokonstytucyjną wykładnią przepisów, osoba uprawniona powinna mieć możliwość wyboru między świadczeniem pielęgnacyjnym a emeryturą, a organy mają obowiązek ją o tym pouczyć i umożliwić zawieszenie emerytury.Stan faktyczny
K. G. złożyła wniosek o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad niepełnosprawną córką. Burmistrz K. i Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiły przyznania świadczenia, wskazując, że skarżąca ma ustalone prawo do emerytury, co w świetle art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. wyklucza możliwość otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca wcześniej, od 2002 do 2012 roku, pobierała świadczenie pielęgnacyjne, rezygnując z zatrudnienia w celu opieki nad córką, a następnie przeszła na emeryturę. Skarżąca zarzuciła błędną wykładnię przepisów i brak umożliwienia wyboru korzystniejszego świadczenia.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z dnia 11 sierpnia 2021 r.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 24 maja 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska – Tylewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jan Szuma Asesor WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 maja 2022 roku sprawy ze skargi K. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 października 2021 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z dnia 11 sierpnia 2021 r., nr [...]
Burmistrz K. decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...], działając na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej k.p.a.), art. 17, art. 20 ust. 1, 2, art. 23 i art. 24 ust. 1, ust. 2a, ust. 4, art. 32 ustawy z dnia [...] listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 111 z późn. zm. dalej u.ś.r.) i § 10 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych w sprawie postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1466) i art. 6 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 423 z późn. zm.) odmówił K. G. (dalej też jako strona lub skarżąca) świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 1 wnioskowanego na córkę - A. G..
W uzasadnieniu organ wskazał, że po rozpatrzeniu wniosku skarżącej z [...] lipca 2021 r. i na podstawie przedłożonych dokumentów stwierdzono, że nie spełnia wymogów art. 17 u.ś.r. ponieważ posiada prawo do emerytury (dowód - decyzja wydana przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. o waloryzacji emerytury i Podwyższeniu rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego z dnia [...].03.2021 r. Znak: [...], kserokopia włączona do wniosku o świadczenie pielęgnacyjne).
Burmistrz stwierdził, że nie jest kwestionowane sprawowanie opieki nad córką oraz legitymowania się przez córkę orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Orzeczeniem z dnia [...] czerwca 2008 r. wydanym przez Powiatowy Zespół do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w K. nr [...] córka skarżacej - A. G. została zaliczona na stałe do znacznego stopnia niepełnosprawności. Niepełnosprawność istnieje od urodzenia, ma charakter trwały, orzeczenie wydano na stałe. W związku z powyższym spełniona zostaje kolejna przesłanka uprawniająca do przedmiotowego świadczenia, albowiem niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała przed ukończeniem 18 roku życia.
Organ na postawie własnych danych ustalił, że w przeszłości skarżąca była uprawniona do pobierania świadczeń opiekuńczych wypłacanych jako - zasiłek stały i świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaniem opieki nad dzieckiem - A. G.. W lutym 2012 roku dokonała wyboru przejścia na emeryturę, w związku z tym zaprzestano dalszej wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca podjęła decyzję o przejściu z systemu świadczeń rodzinnych do systemu świadczeń emerytalnych. Do wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dołączono decyzje ZUS, z której wynika, że jest uprawniona do pobierania emerytury, nie dołączono informacji o zawieszeniu wypłaty emerytury. Zatem zaistniała negatywna przesłanka zawarta w art. 17 ust. 5 u.ś.r., która skutkuje odmową przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Skarżąca reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika odwołała się od ww. decyzji, wnosząc o jej uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy przez ustalenie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. przez błędne uznanie, że pobieranie przez skarżącą świadczenia emerytalnego wyklucza możliwość przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną przez nią opieką nad niepełnosprawną córką.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] października 2021 r. nr [...] - działając na podstawie art. 1, art. 17 ust. 1 i art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. nr 79 poz. 856 z 2001r.), art. 17 pkt. 1, art. 127 § 2 i art. 138 § 2 k.p.a. orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.
Uzasadniając decyzję Kolegium wskazało, że istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy skarżąca spełnia przesłanki do skutecznego ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawną córką. Odwołująca oczekuje przy tym dokonania innej niż językowa wykładni przepisów art. 17 ust. 1 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Analizowany przepis jest sformułowany w sposób niebudzący wątpliwości i co istotne - jako norma bezwzględnie obowiązująca - nie pozostawia organom administracji orzekającym w tego rodzaju sprawach żadnego luzu decyzyjnego.
W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy nie ulega wątpliwości, że K. G. sprawuje opiekę nad niepełnosprawną córką. Jest jednak również bezsporne, że strona ma ustalone prawo do emerytury. Ta okoliczność faktyczna stanowi negatywną przesłankę przyznania jej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Pomimo tego, że strona może mieć uzasadnione poczucie krzywdy i niesprawiedliwości, przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest możliwe, gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do świadczenia wymienionego w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a.
Kolegium wskazało, że nawet trudna sytuacja życiowa skarżącej związana z opieką nad niepełnosprawną córką nie może przemawiać za przyznaniem jej świadczenia pielęgnacyjnego, z uwagi na wyraźny zapis ustawy. Celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć osoba pielęgnująca. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest więc częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną. Stąd też ustawodawca przyjął założenie, że osoba posiadająca już zabezpieczenie materialne w postaci dochodu z tytułu emerytury powinna być wyłączona z zakresu podmiotowego osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Nie jest możliwy zatem zbieg obu tych świadczeń ani ich wzajemna kompensata.
Ponadto Kolegium zwróciło uwagę, że samo zróżnicowanie pobieranej emerytury (niezależnie od jej charakteru) i świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na jego wysokość nie oznacza naruszenia zasady równości. Nie można bowiem pominąć, że świadczenia emerytalne, oparte na zasadzie wzajemności są stabilne i silniej chronione niż świadczenia pielęgnacyjne. Co więcej, świadczenie emerytalne, choć niższe niż świadczenie pielęgnacyjne jest świadczeniem pewnym i stabilnym, odmiennie niż świadczenie pielęgnacyjne, stanowiące element systemu zabezpieczeń społecznych. Wobec powyższego brak jest podstaw do przyznania przedmiotowego świadczenia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu K. G. podała, że zaskarża w całości decyzję SKO w K. z dnia [...] października 2021 r. nr [...].
Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. i uznanie, że pobieranie przez Panią K. G. świadczenia emerytalnego wyklucza możliwość przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną przez nią opieką nad niepełnosprawną córką A. G. oraz naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy przez błędną wykładnie, tj. art. 6 k.pa., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 10 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 79 a k.p.a. przez niepoinformowanie przez organ strony przed wydaniem decyzji o konieczności zawieszenia poobieranej przez Panią K. G. emerytury jako jedynej negatywnej przesłanki do przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Skarżąca powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazała, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę (rentę), powinna mieć prawo do dokonania wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego (w sprawie emerytury). Organy nie umożliwiły skarżącej wyboru świadczenia.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza K. o odmowie przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną córką z uwagi na to, że skarżąca posiada prawo do emerytury, co w świetle art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. wyklucza prawną możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Rozpoczynając rozważania należy wskazać, iż zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia [...] stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.
W orzecznictwie sądów administracyjnych można zaobserwować zmianę w sposobie wykładni ww. przepisu. Pierwotnie część sądów opowiadała się za wykładnią językową art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., przyjmując zresztą analogicznie jak uczyniły to organy orzekające w rozpatrywanej sprawie, że w sytuacji, gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury wykluczona jest prawna możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jak i możliwość wyboru korzystniejszego w danym momencie świadczenia. Taki pogląd zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z: [...] lipca 2018 r. sygn. akt I OSK [...], [...] kwietnia 2017 r. sygn. akt I OSK [...], [...] kwietnia 2017 r. sygn. akt I OSK [...], [...] stycznia 2017 r. sygn. akt I OSK [...], [...] czerwca 2016 r. sygn. akt I OSK [...] oraz Wojewódzkie Sądy Administracyjne w: Łodzi wyrok z [...] września 2017 r. sygn. akt II SA/Łd [...], we W. wyrok z [...] maja 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa [...], w O. z [...] maja 2015 r. sygn. akt II SA/Ol [...] (CBOSA). W orzeczeniach tych powoływano się na wykładnię językową przywołanego wyżej przepisu, wskazując także na odrębność systemu ubezpieczeń emerytalno-rentowych i świadczeń rodzinnych.
W ostatnim jednak czasie poglądy orzecznicze opierające się pierwotnie na wykładni literalnej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. uległy zmianie. Aktualnie sądy administracyjne i Naczelny Sąd Administracyjny dostrzegają potrzebę uzupełnienia wykładni językowej. W orzecznictwie wskazuje się, że powinnością organów władzy publicznej jest dokonywanie prokonstytucyjnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. pozwalającej na realizację zasad: równości wobec prawa (art. 32 ust. 1) i sprawiedliwości społecznej (art. 2) obowiązku udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 zdanie drugie) i osobom niepełnosprawnym (art. 69). Obowiązkiem sądu administracyjnego, sprawującego wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę administracji publicznej jest prokonstytucyjna interpretacja przepisów prawa. Jak wynika z art. 17 ust. 1 u.ś.r. istotną cechą osób, będących adresatami zawartej tam normy prawnej określającej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i związana z tym rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. może wskazywać na bezwzględne wyeliminowanie z kręgu osób, które spełniają powyższą przesłankę tych, którzy mają prawo do świadczeń wymienionych w tym przepisie. Taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. naruszałaby jednak konstytucyjną zasadę równości, zgodnie z którą wszystkie podmioty prawa (adresaci norm prawnych), charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu, mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez różnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. Odstępstwa od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych muszą zawsze znajdować podstawę w odpowiednio przekonywujących argumentach. Ustawodawca jest obowiązany precyzyjnie ustalić racjonalne przesłanki, od których uzależni zróżnicowany poziom świadczenia, przyjmując za punkt wyjścia jednakowe traktowanie takich opiekunów.
Przyjmując wobec tego, iż prawo wnioskodawcy do emerytury nie zawsze będzie bezwzględnie oznaczać niespełnienie przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, należało rozważyć w jaki sposób ewentualnie możliwe jest przyznanie tego świadczenia. NSA w niektórych orzeczeniach (np. 28 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 757/19, 8 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 2392/19 oraz 30 kwietnia 2020 r. I OSK 1546/19, CBOSA) wyrażał pogląd, zgodnie z którym zastosowanie powyższych reguł interpretacyjnych w odniesieniu do art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mającej ustalone prawo do emerytury nie w całości, ale jedynie do wysokości tej emerytury. Zatem zgodnie z tym stanowiskiem, osobie uprawnionej, posiadającej uprawnienie do jednego ze świadczeń wymienionych w powyższym przepisie należy przyznać świadczenie pielęgnacyjne w wysokości stanowiącej różnicę między wysokością tego świadczenia wynikającą z ustawy i pobieranym świadczeniem emerytalnym lub rentowym. Wskazać zatem należy, że u podstaw zmiany poglądów judykatury w tym zakresie legła zmiana relacji między wysokością świadczenia pielęgnacyjnego a wysokością świadczeń, których pobieranie wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. W dacie uchwalenia ustawy o świadczeniach rodzinnych wysokość ówczesnego świadczenia pielęgnacyjnego była kwotą niższą niż ówczesna wysokość świadczeń wyłączających prawo do tego świadczenia. Taka relacja utrzymywała się aż do [...] maja 2014 r., kiedy to świadczenie pielęgnacyjne wzrosło do [...] zł i stało się nieznacznie wyższe od najniższej emerytury, a następnie było waloryzowane i obecnie jest już niemal dwukrotnie wyższe od najniższej emerytury (wysokość świadczenia pielęgnacyjnego - [...] zł miesięcznie, od 2021 r. - [...] zł miesięcznie). Intencją ustawodawcy wprowadzającego to wyłączenie było aby uprawniony opiekun nie pobierał świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy otrzymuje świadczenie wyższe.
Naczelny Sąd Administracyjny w późniejszych orzeczeniach odszedł od ww. poglądu (m.in. w wyrokach z [...] maja 2020 r. sygn. akt I OSK [...], [...] sierpnia 2020 r. sygn. akt I OSK [...], [...] czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 254/20- CBOSA) stwierdzając, że wypłata świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy ustawową wysokością tego świadczenia i wysokością emerytury (netto) pozostawałaby bowiem w sprzeczności z treścią art. 17 ust. 3 u.ś.r., który wysokość świadczenia pielęgnacyjnego jednoznacznie określa kwotowo i nie pozwala na samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracji w oparciu o jakiekolwiek przesłanki. NSA podzielił pogląd podnoszony w orzecznictwie niektórych wojewódzkich sądów administracyjnych, że praktyka taka, niezależnie od trudności co do ustalenia jej podstawy prawnej, spowodowałaby dalsze wątpliwości, co do zachowania zasady równości oraz komplikacje w zakresie ustalania przez organ wysokości należnej wypłaty świadczenia w sytuacji otrzymania np. trzynastej emerytury, czy też w zakresie odprowadzanych składek na ubezpieczenie zdrowotne i ubezpieczenie emerytalno-rentowe (por. wyrok WSA w Poznaniu z 13 stycznia 2020 r. sygn. akt IV SA/Po 824/19 oraz wyrok WSA w Rzeszowie z 20 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Rz 1265/19). Powyższe, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, przemawia za rozwiązaniem polegającym na umożliwieniu osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego. W przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Taka regulacja znajduje się w art. 27 ust. 5 u.ś.r., gdzie wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 504, dalej u.e.r.f.u.s.), zgodnie z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego.
Przepisy każdej z ustaw regulują zbieg świadczeń przyznawanych na podstawie tych ustaw, ewentualnie wyraźnie wskazanych przepisów (por. art. 27 ust. 5 pkt 5 u.ś.r., czy art. 96 u.e.r.f.u.s.) wypłacanych przez organy określone w każdej z tych ustaw. Jedynym jednak przepisem dotyczącym zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury, przyznawanych i wypłacanych przez różne organy jest przywoływany wyżej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy.
Reasumując tę część rozważań stwierdzić należy, iż aktualnie w orzecznictwie dopuszcza się, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, powinna mieć możliwość wyboru jednego z tych świadczeń poprzez rezygnację z pobierania świadczenia niższego (np. rezygnacji z emerytury w celu otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego). Wybór może zrealizować poprzez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury. Organ powinien o tym stronę poinformować.
W swojej skardze K. G. powołała się właśnie na ww. poglądy, zarzucając, że organy nie umożliwiły jej wyboru świadczenia i rezygnacji z emerytury, co do czego skarżąca ma rację. Niemniej na potrzeby sprawy należy jeszcze poczynić jedną istotną uwagę. Otóż nie można tracić z pola widzenia tego, że ostatecznie świadczenie pielęgnacyjne skierowanie jest do osób aktywnych zawodowo, bowiem stanowić ma (w pewnym stopniu) surogat wynagrodzenia. Zasadniczą przesłanką jego otrzymania jest rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia przez wnioskodawcę z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Oznacza to, że nie każda osoba na emeryturze, która znalazła się w takiej sytuacji życiowej iż musi opiekować się niepełnosprawnym członkiem rodziny może dokonać wyboru, o którym mowa była powyżej. Świadczenie pielęgnacyjne skierowane jest do tych osób, które spełniają przesłankę rezygnacji/ niepodejmowania zatrudnienia. Inaczej mówiąc musi istnieć związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia czy jego niepodejmowaniem a opieką nad osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności.
W rozpoznawanej sprawie skupiono się wyłącznie na tej okoliczności, że skarżąca posiada prawo do emerytury, które nabyła w związku z osiągnięciem wieku emerytalnego. Należy jednak zwrócić uwagę na szczególną sytuację skarżącej, matki dorosłej osoby niepełnosprawnej, której niepełnosprawność istnieje od urodzenia. Zgodnie z notatką znajdującą się na k. 33 akt skarżąca w okresie od maja 2002 r. do lutego 2012 r. była uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego. Przejście na emeryturę w 2012 r. podyktowane było prawdopodobnie tym, iż świadczenie emerytalne było wyższe niż świadczenie pielęgnacyjne (na różnice w wysokości świadczeń Sąd zwracał uwagę we wcześniejszej części uzasadnienia). Powyższe zaś oznacza, że skarżąca w 2002 r. uzyskując prawo do świadczenia pielęgnacyjnego musiała spełniać przesłankę rezygnacji z zatrudnienia, która od tego czasu trwa nieprzerwanie. W ocenie Sądu uzyskanie prawa do emerytury nie zmienia tego, że skarżąca zrezygnowała z pracy w związku z opieką nad niepełnosprawną córką. Okoliczność, że stało się to w 2002 r. nie może skutecznie uniemożliwić skarżącej ubiegania się teraz o świadczenie pielęgnacyjne.
Z uwagi na powyższe wydane w sprawie decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego i Burmistrza K. podlegały uchyleniu, albowiem przedwcześnie organy stwierdziły, iż sama okoliczność uzyskiwania emerytury przez skarżącą pozbawia ją prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, bez uwzględnienia indywidualnej sytuacji skarżącej.
Ponownie rozpoznając wniosek skarżącej organ pierwszej instancji ustali, z jakiego powodu skarżąca pobierała w okresie od maja 2002 r. do lutego 2012 r. świadczenie pielęgnacyjne. W razie ustalenia, że zrezygnowała wówczas z zatrudnienia w celu opieki nad niepełnosprawną córką, organ podejmie stosowne działania zmierzające do tego, aby skarżąca mogła dokonać wyboru pomiędzy świadczeniem pielęgnacyjnym, a emeryturą. Pouczy skarżącą o możliwości zawieszenia prawa do świadczenia emerytalnego ( art. 103 ust. 3 u.e.r.f.u.s.) i wesprze ją w działaniach z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych tak, aby rozstrzygnięcie tegoż podmiotu zapadło możliwie szybko, a sam podejmie niezwłocznie własne rozstrzygnięcie w sprawie. Organ weźmie pod uwagę też to, że zawieszenie prawa do emerytury, zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 u.e.r.f.u.s. skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty emerytury poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2 u.e.r.f.u.s.).
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329) orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło