II SA/Po 983/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Kwiecińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędzia WSA Jakub Zieliński Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 marca 2012 r. sprawy ze skargi A. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] lipca 2011 r. Nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania; I. oddala skargę, II. przyznaje adwokat U. W. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu kwotę [...] zł ([...]), w tym [...] zł ([...]) tytułem podatku od towarów i usług. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...], działający z upoważnienia Prezydenta Miasta P., Kierownik Filii Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie [...] w P., na podstawie art. 65 § 1 kpa w związku z art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593 ze zm.) przekazał według właściwości do Ośrodka Pomocy Społecznej we W. wniosek A. K. ([...]) z dnia [...] grudnia 2010 r. w sprawie udzielenia pomocy finansowej w formie bonów żywnościowych oraz zasiłku celowego na zakup leków, żywności, środków czystości i innych produktów bliżej opisanych w postanowieniu. Powyższe postanowienie zostało doręczone wnioskodawcy w dniu 7 stycznia 2011 r. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył osobiście w siedzibie organu w dniu 25 stycznia 2010 r. A. K. Wraz z zażaleniem złożony został wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. We wniosku strona podniosła, że uchybienie terminu do wniesienia zażalenia nastąpiło z przyczyn od niego niezależnych, bowiem jest oraz był od 1 stycznia 2011 r. nieleczony z powodu całkowitego braku lekarstw [...] z winy Ośrodka Pomocy Społecznej we W., skarżącemu wypłacono zaledwie 100 zł, a leki kosztują około 280 zł i zabrakło mu na ich wykup; bez tych lekarstw nie funkcjonuje i jest w stanie stałego "bezpośredniego zagrożenia życia". Postanowieniem z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] Kierownik Filii Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie [...] w P. na podstawie art. 58 § 1 oraz 59 § 1 kpa odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia [...] grudnia 2010 r. A. K. wniósł zażalenie na to postanowienie, wyrażając niezadowolenie z rozstrzygnięcia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu postanowieniem z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 i art. 144 w związku z art. 58 § 1 i art. 59 § 1 kpa uchyliło zaskarżone postanowienie Kierownika Filii Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie [...] w P. z dnia [...] lutego 2011 r. i umorzyło postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu Kolegium, powołując się na art. 59 § 2 kpa, stwierdziło, iż organem właściwym do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu. Skargę na postanowienie o uchyleniu zaskarżonego postanowienia organu I instancji wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu A. K., wyrażając niezadowolenie z podjętego rozstrzygnięcia. Ponadto postanowieniem z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] Kolegium na postawie art. 58 § 1 oraz 59 § 1 kpa odmówiło wnioskodawcy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie organu I instancji z dnia [...] grudnia 2010 r., które również zostało zaskarżone przez A. K.. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wniosło o jej oddalenie. W uzupełnieniu skargi ustanowiony z urzędu pełnomocnik procesowy skarżącego zarzucił naruszenie art. 156 § 1 pkt 1 kpa i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów udzielonej skarżącemu z urzędu pomocy prawnej, które nie zostały opłacone nawet w części. W ocenie pełnomocnika, w sytuacji, gdy Kierownik [Filii] Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P. wydał postanowienie z naruszeniem przepisów o właściwości, to w sprawie organ wyższego stopnia powinien był stwierdzić nieważność takiego aktu w myśl art. 156 § 1 i art. 157 § 1 kpa. Wojewódzki Sad Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga okazała się niezasadna. Przedmiotem niniejszego postępowania jest wyłącznie prawidłowość rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] lipca 20111 r. nr [...] uchylające postanowienie Kierownika Filii Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie [...] w P. z dnia [...] lutego 2011 r., którym odmówiono wnioskodawcy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia [...] grudnia 2010 r. Zgodnie z art. 58 § 1 kpa w przypadku uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, możliwe jest jego przywrócenie na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Jak wskazuje § 2 art. 58, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, przy czym wraz z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był terminu. Stosownie do przepisu art. 59 § 2 kpa o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub postanowienia. Analiza akt sprawy wskazuje, iż skarżący w dniu 25 stycznia 2011 r. wniósł zażalenie na postanowienie Kierownika Filii Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie [...] w P. z dnia [...] grudnia 2010 r., w którym zawarł wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Przekazanie podania według właściwości w ówczesnym stanie prawnym następowało w formie postanowienia i było zaskarżalne (art. 65 kpa w brzmieniu obowiązującym do dnia 10 kwietnia 2011 r.), a siedmiodniowy termin do wniesienia zażalenia na tego rodzaju postanowienie (art. 141 § 2 kpa), wobec doręczenia skarżącemu postanowienia w dniu 7 stycznia 2011 r., upłynął w dniu 14 stycznia 2011 r. Organ I instancji postanowieniem z dnia [...] lutego 2011 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia przedmiotowego zażalenia. Tym samym, jak trafnie wskazało Samorządowe Kolegium Odwoławcze, dopuścił się naruszenia art. 59 § 2 kpa poprzez wydanie orzeczenia w sprawie, w której nie był on właściwy. W konsekwencji, jak też prawidłowo orzekło Kolegium, postanowienie z dnia [...] lutego 2011 r. należało uchylić i umorzyć postępowanie I instancji. Decyzja kasacyjna typowa, o której mowa w art. 138 § 1 pkt 2 in fine kpa, jest właściwym rodzajem rozstrzygnięcia właśnie w sytuacji, gdy decyzja (zażalenie) organu I instancji zostało wydane z naruszeniem przepisów o właściwości. Nietrafny jest zaprezentowany w uzupełnieniu skargi pogląd co do zastosowania w takiej sytuacji przepisu dotyczącego nadzwyczajnego trybu weryfikacji decyzji administracyjnej w postępowaniu o stwierdzenie nieważności. Pełnomocnik skarżącego zdaje się nie dostrzegać, iż Kodeks postępowania administracyjnego wyłącza stosowanie sankcji nieważności decyzji w postępowaniu odwoławczym, a zatem i nieważności postanowienia w postępowaniu zażaleniowym (do zażaleń odpowiednie zastosowanie znajdują przepisy dotyczące odwołań, jak to wynika z art. 144 kpa). Wobec tego w przypadku gdy organ odwoławczy ustali, iż decyzja (postanowienie) organu I instancji jest dotknięte jedną z wad wyliczonych w art. 156 § 1 kpa, może – w zależności od rodzaju naruszenia - jedynie uchylić i zmienić decyzję lub uchylić decyzję i umorzyć postępowanie I instancji. Jak to podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 marca 1981 r. sygn. akt SA 472/81 (ONSA 1981 Nr 1, poz. 21 przywołany [w:] B. Adamiak/J. Borkowski KPA. Komentarz, wyd. 11, Warszawa 2011, komentarz do art. 138, Nb 9), organ odwoławczy obowiązany jest rozpatrzyć odwołanie i wydać decyzję zgodnie z treścią art. 138 kpa, to jest dokonując merytorycznej i prawnej oceny zasadności zaskarżonej decyzji; niedopuszczalne jest stosowanie w takim przypadku art. 156 § 1 kpa, normującego sytuacje, w których organ wyższego stopnia działa nie jako organ odwoławczy w toku instancji, lecz organ nadzoru, którego uprawnienia przy stosowaniu art. 156 kpa są węższe niż uprawnienia organu odwoławczego. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012 r. poz. 270) skargę oddalił (punkt I sentencji). O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu Sąd rozstrzygnął w punkcie II sentencji na podstawie art. 250 powołanej ustawy, według zasad określonych w przepisach rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348, ze zm.) - § 19 i § 18 ust.1 pkt 1 lit. c i § 2 ust. 3.