II SA/Po 989/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga /spr./ Sędzia NSA Barbara Kamieńska Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Protokolant Sekr. sąd. Katarzyna Bela po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2005r. sprawy ze skargi N. i S. G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2003r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego o d d a l a s k a r g ę /-/A. Łaskarzewska /-/B. Drzazga /-/B. Kamieńska Decyzją z dnia [...] lutego 2003 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. nakazał skarżącemu S. G. rozebrać będącą w realizacji rozbudowę budynku mieszkalnego położonego na działce nr ewid. [...] w L. przy ul. [...]. Uzasadniając decyzję wskazano, iż dnia [...]września 2002 r. przeprowadzono oględziny przedmiotowej działki, które ujawniły, że stan obiektu jest surowy zamknięty, a skarżący, w okresie od maja 2002 r. do września 2002 r. dokonywał rozbudowy istniejącego budynku mieszkalnego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Od decyzji organu pierwszej instancji wniesiono odwołanie, w którym podniesiono, iż realizowana rozbudowa jest prowadzona zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Miasta L. i nie narusza interesów osób trzecich. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Uzasadniając decyzję organ odwoławczy wskazał, iż postępowanie administracyjne w sprawie wszczęto na skutek pisma współwłaścicieli nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], z dnia [...] lipca 2002 r., informującego o prowadzonej przez skarżących budowie bez uzyskania wymaganych prawem dokumentów. Na skutek przeprowadzonych dnia [...] września 2003 r. oględzin ustalono, że do istniejącego budynku mieszkalnego dobudowano piętrową dobudówkę o wymiarach 8, 47 m x 4,88 m. Ustalono, że inwestor nie posiada pozwolenia na budowę, co zostało potwierdzone zeznaniami skarżących złożonymi w dniu [...] stycznia 2003 r., w siedzibie Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego. Wyjaśniono, że stan faktyczny, ustalony w sprawie wyczerpuje hipotezę normy prawnej zawartej w art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. 2000 r. nr 106, poz. 1126 ze zm.) i nakazano rozbiórkę przedmiotowego obiektu. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z treścią art. 28 ustawy prawo budowlane, roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Wobec braku decyzji o pozwoleniu na budowę, w niniejszej sprawie zaszły okoliczności przewidziane treścią art. 48 prawa budowlanego. Wyjaśniono, nadto iż w takiej sytuacji organy nadzoru mają obowiązek zastosować sankcję przewidziana we wskazanym artykule, tj. orzec nakaz rozbiórki, a na gruncie obowiązującego prawa budowlanego nie mają żadnej możliwości wstrzymania wykonania takiej decyzji. Na decyzję organu drugiej instancji wniesiono skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisu art. 48 ustawy Prawo budowlane oraz wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i wstrzymanie jej wykonania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym zważył, co następuje: Zgodnie z postanowieniami art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) – sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jedynie w przypadku wpisu i innych kosztów sądowych mają zastosowanie w takich sprawach przepisy poprzednio obowiązujące a mianowicie odpowiednie postanowienia ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.). W postępowaniu sądowo-administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, mająca obecnie umocowanie i określone granice w przepisach art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z zasadą oficjalności, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, zawartą w skardze argumentacją – zobowiązany jest natomiast do oceny praworządności zachowań organów administracji w danej sprawie. Granice rozpoznania skargi przez sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów w konkretnej i zaskarżonej sprawie, z drugiej natomiast strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego. Bezspornym jest, iż do istniejącego budynku mieszkalnego położonego przy ul. [...] w L. dobudowano piętrową dobudówkę o wymiarach 8, 47 m x 4,88 m. Rozbudowy istniejącego budynku mieszkalnego dokonano w okresie od maja 2002 r. do września 2002 r. Wątpliwości nie budzi także fakt, iż przed przystąpieniem do prac, skarżący nie wystąpili o pozwolenie budowę, i pozwolenia takiego nie otrzymali. Wniosek o pozwolenie na budowę – co podniesiono w skardze – został złożony dopiero pismem z dnia [...] września 2002 r., a więc kiedy prace budowlane były już realizowane. Stosownie do treści art. 3 pkt 6 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. 2000 r. nr 106, poz. 1126 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym, w dacie wydania zaskarżonej decyzji "ilekroć w ustawie jest mowa o budowie - należy przez to rozumieć wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę oraz przebudowę obiektu budowlanego". Przez rozbudowę rozumie się powiększenie istniejącego obiektu budowlanego. W rozpatrywanej sprawie rozbudowa nastąpiła poprzez dobudowanie części obiektu budowlanego. W sytuacji kiedy roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 28 ustawy), a przez pozwolenie na budowę rozumieć decyzję administracyjną zezwalającą na rozpoczęcie i prowadzenie budowy lub wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu budowlanego, skarżący wbrew ciążącemu na nich obowiązku o stosowne pozwolenie nie wystąpili. Wobec wypełnienia przez elementy stanu faktycznego hipotezy normy wynikającej z art. 48 Prawa budowlanego stosowny organ nakazał w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, budowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Wobec ziszczenia się ustawowych przesłanek z art. 48 ustawy, organ był obowiązany wydać nakaz rozbiórki, jako że "o konieczności rozbiórki decyduje konkretny przepis prawa, a nie uznanie organu budowlanego i to niezależnie od subiektywnego przekonania skarżącego o nieracjonalności decyzji rozbiórkowej i powodów wybudowania obiektu budowlanego, czy też projektowanej zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego" (wyrok NSA z 9 maja 2000 r. , sygn. IV SA 418/98). Istotą normy zawartej w art. 48 cytowanej ustawy jest wyeliminowanie stanu naruszenia prawa i doprowadzenie budowy do stanu zgodnego z przepisami, natomiast okoliczność nałożenia na kogoś obowiązku nie może być traktowana jako kara, służyć ma bowiem usunięciu stanu niezgodności z prawem. W skardze do sądu administracyjnego skarżący podnieśli, iż w rozpatrywanej sprawie właściwym byłoby zastosowanie treści art. 50 ustawy Prawo budowlane. Odnosząc się do tego zarzutu należy wyjaśnić, że art. 50 powołanej ustawy, odnosi się do samowolnie realizowanych robót budowlanych niebędących budową. Zgodnie z art. 3 pkt 7 Prawa budowlanego, będą to prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego. Wyjaśnić też należy, że treść art. 50 powołanej wyżej ustawy, dotyczy robót budowlanych w toku (...) i znajduje zastosowanie do wszystkich robót budowlanych w toku, które nie mają cech ukształtowanego już obiektu będącego w budowie. Wobec spełnienia przesłanek z art. 48, należy wskazać, że przepis art. 50 (i w konsekwencji art. 51) jest nieodpowiedni w rozpatrywanym przypadku, skoro podlega zastosowaniu "w przypadkach innych niż określone w art. 48", a po drugie dotyczy on sytuacji prowadzenia robót budowlanych, które - wobec ich określonej wadliwości - podlegają wstrzymaniu. Tymczasem w stanie faktycznym sprawy chodziło o sytuację części budynku, już wykonanej. Wobec powyższego, uznając skargę za nieuzasadnioną, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec o oddaleniu skargi. /-/A. Łaskarzewska /-/B. Drzazga /-/B. Kamieńska kk