II SA/Po 99/13

Dnia 22 maja 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędzia WSA Jakub Zieliński (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2013 r. sprawy ze skargi G. L. o wymierzenie Prezydentowi Miasta P. grzywny za niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 02 sierpnia 2012r. o sygn. akt II SA/Po 315/12 oddala skargę Pismem z dnia 2 stycznia 2013 r. G. L. wniosła, bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, skargę na niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 2 sierpnia 2012 r. sygn. akt II SA/Po 315/12 przez Prezydenta Miasta P. W skardze zawarła żądanie wymierzenia temu organowi grzywny za niewykonanie wyroku w trybie art. 154 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) dalej: p.p.s.a. Skargę przekazano Prezydentowi Miasta w P. w dniu 2 stycznia 2013 r. W uzasadnieniu skargi G. L. wskazała, iż do tej pory nie został wykonany wyrok Sądu z dnia 2 sierpnia 2012 r., pomimo, że skarżąca dostarczyła żądane dokumenty. W odpowiedzi Prezydent Miasta P. wniósł o oddalenie skargi. Wyjaśnił, iż wyrok Sądu z dnia 2 sierpnia 2012 r. sygn. akt II SA/Po 315/12 uchylający decyzje organów obu instancji dotyczących odmowy przyznania G. L. dodatku mieszkaniowego, wpłynął do P. Centrum Świadczeń wraz z aktami sprawy 10 października 2012 r. Pierwsze czynności procesowe zostały wykonane 12 października 2012 r. Następnie pismem z 9 listopada 2012 r. na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. zawiadomiono stronę o nowym terminie załatwienia sprawy przypadającym na 10 grudnia 2012 r., podając jednocześnie przyczyny zwłoki. Następnie bieg terminu rozpatrywania sprawy został wstrzymany w związku z zawieszeniem postępowania na podstawie postanowienia z dnia 11 grudnia 2012 r. Decyzja kończąca postępowanie w sprawie została zaś wydana [...] stycznia 2013 r., a strona otrzymała ją 16 stycznia 2013 r. Organ I instancji podkreślił, że prowadził postępowanie według wskazań Sądu zawartych w wyroku z dnia 2 sierpnia 2012 r. sygn. akt II SA/Po 315/12. W piśmie procesowym z dnia 10 marca 2013 r. skarżąca podniosła, iż wyrok Sądu z dnia 2 sierpnia 2012 r. nie został wykonany przez organ I instancji, albowiem nie rozstrzygnięto kwestii przyznania jej dodatku mieszkaniowego za okres od 1 czerwca do 31 sierpnia 2012 r. Zarzut ten skarżąca powtórzyła w pismach procesowych z dnia 28 kwietnia i 21 maja 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 154 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność oraz w razie bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Skarżąca przed złożeniem skargi na niewykonanie wyroku Sądu z dnia 2 sierpnia 2012 r. sygn. akt II SA/Po 315/12, zwróciła się pismem z dnia 31 grudnia 2012 r. (k. 35 akt sądowych) do Prezydenta Miasta P. z "wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa - wykonania wyroku Sądu z dnia 2 sierpnia 2012 r. sygn. akt II SA/Po 315/12 w sprawie dotyczącej odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego", spełniając tym samym warunek formalny dopuszczalności skargi. Procesowa przesłanka wymierzenia grzywny organowi za niewykonanie wyroku sądu administracyjnego może być spełniona, jeżeli skarżący wezwał właściwy organ po doręczeniu mu prawomocnego orzeczenia sądowego wraz z aktami sprawy. Dopiero bowiem od tej daty zaczyna biec termin do załatwienia sprawy przez organ – co odnosi się tak do terminu określonego w przepisach prawa (np. w art. 35 kpa), jak i wyznaczonego przez sąd w trybie art. 286 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tak J. P. Tarno [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydanie 2, Warszawa 2006, str. 333-334, teza 7). Podobny pogląd został wyrażony w wyroku NSA z dnia 26 lutego 2008 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 1529/07 (LEX nr 453494). Zważywszy, że prawomocny wyrok Sądu z dnia 2 sierpnia 2012 r. sygn. akt II SA/Po 315/12, którego niewykonanie zarzuca skarżąca w niniejszej sprawie, został doręczony organowi I instancji wraz z aktami sprawy w dniu 10 października 2012 r. (k. 107 akt adm.), a następnie skarżąca wezwała tenże organ do wykonania wyroku, należało merytorycznie rozpoznać skargę wniesioną w niniejszej sprawie. Wyjaśnić należy, że istotą skargi wszczynającej postępowanie w przedmiocie wymierzenia organowi grzywny za bezczynność po wyroku sądu jest żądanie zastosowania przez sąd określonych środków mających na celu ukaranie organu oraz jego dyscyplinowanie. Zastosowanie grzywny może mieć zatem miejsce, gdy po wyroku uchylającym akt, organ administracji pozostaje w bezczynności lub przewlekle prowadzi postępowanie z przyczyn zależnych od tego organu. Niewykonanie wyroku, o jakim mowa w art. 154 § 1 p.p.s.a., ma miejsce zarówno wtedy, gdy organ nie wykonał orzeczenia w ogóle, jak i wtedy, gdy wprawdzie wykonał orzeczenie, ale z przekroczeniem wyznaczonego terminu (wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2012 r., VII SA/Wa 140/12, Lex nr 1146236). Przy czym nie może być przewlekłością postępowania działanie uwzględniające przeprowadzenie określonych "nakazanych" przez sąd dowodów oraz przeprowadzenie innych dowodów związanych z koniecznością wyjaśnienia sprawy (por. wyrok NSA z dnia 30 października 2012 r., I FSK 944/12, Lex nr 1233082). W okolicznościach niniejszej sprawy istotne jest, że w uzasadnieniu wyroku z dnia 2 sierpnia 2012 r. sygn. akt II SA/Po 315/12 Sąd zawarł wskazania co do dalszego postępowania, które na mocy art. 153 p.p.s.a. wiązały organy. I tak Sąd wskazał, że organy administracji nie są związane informacją zarządcy nieruchomości, lecz winny każdą istotną dla sprawy okoliczność faktyczną ustalić samodzielnie w oparciu o kompletny materiał dowodowy, w szczególności gdy informacje przekazywane przez zarządcę budynku są przez stronę kwestionowane w szeregu pism procesowych, a jednocześnie informacje podawane w poszczególnych pismach sygnowanych przez zarządcę są wzajemnie sprzeczne. Sąd uznał, że zarówno informacja pochodząca od zarządcy nieruchomości, jak i umowa najmu lokalu nie mają waloru dokumentów urzędowych, a więc nie podlegają domniemaniu określonemu w art. 76 § 1 k.p.a. Organ administracji wobec kwestionowania przez G. L. informacji zarządcy nieruchomości o wypowiedzeniu jej umowy najmu lokalu winien z urzędu ustalić i procesowo udokumentować fakt, czy takie wypowiedzenie, a jeśli tak to w jakiej formie, o jakiej treści i kiedy zostało do G. L. skierowane oraz czy zostało poprzedzone pisemnym upomnieniem bądź uprzedzeniem o jakim mowa w § 12 ust. 1 pk1 2 lub pkt 2 umowy najmu. Sąd stwierdził, że o ile w toku prawidłowo przeprowadzonego postępowania okazałoby się, iż wypowiedzenie umowy najmu faktycznie zostało do skarżącej skierowane, a kwestionuje ona jedynie jego skuteczność, w sprawie winien znaleźć zastosowanie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz art. 100 § 1 i 3 k.p.a. Ustalenie bowiem skutków prawnych oświadczenia woli o wypowiedzeniu umowy najmu i co za tym idzie istnienia bądź nieistnienia pomiędzy stronami stosunku prawnego wynikającego z umowy najmu lokalu stanowi bowiem niewątpliwie zagadnienie należące do właściwości sądu powszechnego, a jednocześnie prejudykat, od którego zależeć będzie rozstrzygnięcie sprawy i wydanie decyzji, którą to okoliczność organ administracji będzie mógł samodzielnie ustalić jedynie w przypadku spełnienia się przesłanek określonych w art. 100 § 3 k.p.a., to jest gdy strona mimo wezwania nie wystąpi o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego przez właściwy sąd powszechny. Reasumując Sąd stwierdził, że ponownie rozpoznając sprawę Prezydent Miasta P. winien w szczególności ustalić, czy istnieją dokumenty związane z wypowiedzeniem G. L. umowy najmu lokalu mieszkalnego, a jeśli tak to pozyskać do akt sprawy ich kopie, uzyskać od G. L. stanowisko co do jej oceny skuteczności ewentualnego wypowiedzenia, poczynić ustalenia czy toczą się przed sądem powszechnym postępowania w których sąd ten zmuszony będzie do dokonania oceny skuteczności tegoż wypowiedzenia i w zależności od poczynionych ustaleń rozważyć zasadność zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Dopiero zrealizowanie powyższych czynności pozwoli na prawidłowe rozpoznanie podania G. L. o przyznanie jej dodatku mieszkaniowego. Przedwczesne negatywne rozpoznanie wniosku podania strony doprowadzić może do sytuacji, w której pomimo uzyskania orzeczenia sądu powszechnego potwierdzającego posiadanie uprawnienia do lokalu mieszkalnego nie będzie ona mogła uzyskać - ze względu na powagę rzeczy - osądzonej należnego jej dodatku. W ocenie Sądu, organ I instancji stosując się do wytycznych Sądu co do dalszego postępowania, nie pozostał w bezczynności ani nie prowadził postępowania przewlekle, czym mógłby się narazić na zarzut niewykonania wyroku w sprawie. W ocenie Sądu, wziąwszy pod uwagę wytyczne zawarte w powołanym wyżej wyroku, załatwienie niniejszej sprawy dotyczącej przyznania skarżącej dodatku mieszkaniowego wymagało przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. W związku z tym należy przyjąć, że organ zobowiązany był – w myśl art. 35 § 3 k.p.a. – załatwić sprawę nie później niż w ciągu miesiąca, a gdyby sprawa okazała się szczególnie skomplikowana – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy. W niniejszej sprawie tuż po zwrocie mu akt wraz prawomocnym wyrokiem z dnia 2 sierpnia 2012 r., co nastąpiło 10 października 2012 r., organ I instancji w dniu 12 października 2012 r. zwrócił się do Dyrektora Przedszkola nr [...] w P. o podanie, czy wobec G. L. nastąpiło wypowiedzenie mowy najmu lokalu nr [...] na [...] w P., jeśli tak to w jakiej formie, o jakiej treści i kiedy zostało do strony skierowane oraz czy zostało poprzedzone pisemnym upomnieniem, o jakim mowa w § 12 ust. 1 ppkt 1, 2 lub pkt 2 umowy najmu. Jednocześnie organ zwrócił się do strony o przesłanie kopii przedmiotowego wypowiedzenia umowy najmu oraz podanie, czy wobec niej toczy się postępowanie eksmisyjne. Ponadto, pismem z tego samego dnia, organ na podstawie art. 50 § 1 k.p.a. wezwał G. L. do osobistego stawienia w charakterze strony w dniu [...] października 2012 r. o godz. [...] w siedzibie P. Centrum Świadczeń w P., w celu złożenia zeznań w kwestii skuteczności ewentualnego wypowiedzenia umowy najmu lokalu nr [...] na [...] w P. Następnie w dniu [...] października 2012 r. organ I instancji przesłuchał skarżącą. W tym samym dniu G. L. przedłożyła do akt sprawy szereg dokumentów oraz złożyła wniosek o dokonanie wypłaty dodatku mieszkaniowego od grudnia 2011 r. Kolejno, w dniu [...] października 2012 r. organ I instancji zwrócił się do Sądu Rejonowego w P. [...] o podanie na jakim etapie jest sprawa stwierdzenia skuteczności wypowiedzenia umowy najmu G. L. z lokalu na [...] w P. (sygn. akt [...] oraz [...]). Sąd otrzymał to pismo w dniu 31 października 2012 r. (k. 149, 151 akt adm.). Pismem z dnia 5 listopada 2012 r. P. Centrum Świadczeń (działające za organ I instancji) wyjaśniło skarżącej dotychczasowy przebieg postępowania, a ponadto wskazało na okoliczności konieczne do wyjaśnienia wskazane przez Sąd w wyroku z dnia 2 sierpnia 2012 r. (k. 153 akt adm.). Dodatkowo wskazano, że rozpatrzenie sprawy będzie możliwe po otrzymaniu stanowisk Dyrektora Przedszkola nr [...] w P. oraz odpowiedzi Sądu Rejonowego w P. [...]. Organ I instancji pismem z dnia 9 listopada 2012 r. zawiadomił stronę, że sprawa przyznania jej dodatku mieszkaniowego ze względu na nieuzyskanie dotychczas stanowisk Dyrektora Przedszkola nr [...] w P. i Sądu Rejonowego w P. [...] nie może być załatwiona w terminie ustawowym. Przy czym organ wyznaczył ostateczny termin załatwienia sprawy na dzień 10 grudnia 2012 r. Tym samym, zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. organ zawiadomił stronę o niezałatwieniu sprawy w terminie, podał przyczyny zwłoki i wskazał nowy termin załatwienia sprawy. Następnie w dniu 14 listopada 2012 r. Sąd Rejonowy w P. [...] poinformował organ I instancji, iż sprawa G. L. o ustalenie, czy wypowiedzenie umowy najmu było nieskuteczne została wyłączona ze sprawy o sygn. akt [...] i przekazana do rozpoznania do Wydziału [...] tegoż Sądu. Wskazano, że o informację co do stanu tej sprawy należy zwrócić się do Wydziału [...] Sądu Rejonowego w P. Z kolei Dyrektor Przedszkola nr [...] w P. w dniu 15 listopada 2012 r. przesłał do organu I instancji pismo wyjaśniające, iż wypowiedzenie umowy najmu z G. L. nastąpiło według wszelkich procedur wynikających z tej umowy. Ponadto wskazano, że po zwrocie pozwu o eksmisję z przyczyn proceduralnych, zostanie ponownie złożony pozew o eksmisję G. L. z przedmiotowego lokalu. Mając na uwadze powyższe okoliczności, a przede wszystkim chcąc – zgodnie z art. 153 p.p.s.a. - wypełnić wskazania co do dalszego postępowania zawarte w wyroku Sądu z dnia 2 sierpnia 2012 r., organ I instancji pismem z dnia 14 listopada 2012 r. zwrócił się do Sądu Rejonowego w P. Wydział [...] o podanie przedmiotu postępowania pod sygn. akt [...] oraz wskazanie na jakim etapie jest sprawa stwierdzenia skuteczności wypowiedzenia umowy najmu G. L. Pismo to dotarło do Sądu w dniu 23 listopada 2012 r. (k. 162 i 161 akt adm.). W odpowiedzi Sąd Rejonowy w P. Wydział [...] w dniu 30 listopada 2012 r. powiadomił P. Centrum Świadczeń, że sprawa o sygn. akt [...] nie dotyczy stwierdzenia skuteczności wypowiedzenia umowy najmu, lecz żądania ustalenia nieistnienia wierzytelności z tytułu nieuregulowania należności czynszowych w okresie od 2003 r. (k. 166 akt adm.). Wobec tego organ I instancji pismem z dnia 5 grudnia 2012 r. na podstawie art. 100 § 1 k.p.a. zwrócił się do G. L. o wystąpienie do Sądu Rejonowego w P., w terminie 14 dni, o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego, którym w niniejszej sprawie jest stwierdzenie skuteczności wypowiedzenia najmu zajmowanego przez stronę lokalu mieszkalnego. Jednocześnie wyjaśniono, że wezwanie to stanowi realizację wskazań zawartych w wyroku Sądu z dnia 2 sierpnia 2012 r. Następnie, w dniu 11 grudnia 2012 r. Prezydent Miasta P., na podstawie art. 97 § 1 pkt 4, art. 100 § 1 i 3, art. 123 k.p.a. zawiesił postępowanie w niniejszej sprawie do czasu dostarczenia rozstrzygnięcia Sądu Rejonowego w P. w sprawie stwierdzenia skuteczności wypowiedzenia umowy najmu. W postanowieniu tym organ zobowiązał skarżącą do przesłania mu rozstrzygnięcia Sądu Rejonowego w P. w podanej sprawie. Trzeba zauważyć, że stosownie do przepisu art. 103 k.p.a. postanowienie o zawieszeniu postępowaniu wstrzymało bieg terminów przewidzianych w kodeksie, w tym również określony przez organ termin załatwienia sprawy, na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Stwierdziwszy zatem, że pismem z dnia 9 listopada 2012 r. organ I instancji zobowiązał się do załatwienia sprawy w terminie do 10 grudnia 2012 r., to wydanie w dniu 11 grudnia 2012 r. postanowienia o zawieszeniu postępowania nie można uznać za przejaw bezczynności organu lub jego przewlekłego postępowania. Z przedstawionych okoliczności sprawy jasno wynika, że organ I instancji zmierzał wszelkimi możliwymi sposobami do wykonania wytycznych Sądu zawartych w wyroku z dnia 2 sierpnia 2012 r., w szczególności w zakresie ustalenia, czy istnieją dokumenty związane z wypowiedzeniem G. L. umowy najmu lokalu mieszkalnego, pozyskania do akt sprawy ich kopii, uzyskania od G. L. stanowisko co do jej oceny skuteczności wypowiedzenia oraz ustalenia, czy toczą się przed sądem powszechnym postępowania, w których sąd ten zmuszony będzie do dokonania oceny skuteczności tegoż wypowiedzenia. W ocenie Sądu, również przejawem działania zmierzającego do możliwie najszybszego załatwienia sprawy, był fakt wydania przez Prezydenta Miasta P. postanowienia z dnia [...] stycznia 2013 r., uwzględniającego zażalenie na postanowienie z dnia 11 grudnia 2012 r. o zawieszeniu postępowania i uchylającego to postanowienie na podstawie art. 132 w zw. z art. 144 k.p.a. Organ uwzględnił bowiem okoliczność, iż skarżąca do tego czasu nie powiadomiła go o wystąpieniu do Sądu Rejonowego w P. o stwierdzenie skuteczności wypowiedzenia najmu zajmowanego przez stronę lokalu mieszkalnego. W konsekwencji Prezydent Miasta P. stosując przepis art. 100 § 3 k.p.a. samodzielnie rozpoznał zagadnienie wstępne, jakim było ustalenie, czy G. L. posiada tytuł prawny do lokalu mieszkalnego znajdującego się w P. na [...]. Przepis ten stanowi, że organ administracji publicznej załatwi sprawę , rozstrzygając zagadnienie wstępne we własnym zakresie, gdy strona mimo wezwania do wystąpienia do sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego, nie wystąpiła do sądu o to rozstrzygnięcie. W decyzji z dnia [...] stycznia 2013 r. Prezydent Miasta P. w punkcie 1. rozstrzygnął zagadnienie wstępne, przyjmując, że G. L. dysponuje tytułem prawnym do zajmowanego lokalu mieszkalnego znajdującego się w P. [...]. Następnie, w punkcie 2. decyzji organ przyznał G. L. dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] zł miesięcznie na okres 6 miesięcy, od dnia 1 grudnia 2011 r. do 31 maja 2012 r. na pokrycie opłat za zajmowany ww. lokal. Uwzględniwszy fakt, że organ I instancji, chcąc zastosować się do wytycznych Sądu zawartych w wyroku z dnia 2 sierpnia 2012 r., zawiesił postępowanie postanowieniem z dnia 11 grudnia 2012 r., wskutek czego doszło do wstrzymania terminu załatwienia sprawy, a następnie uwzględnił okoliczność, iż G. L. nie wystąpiła do Sądu Rejonowego w P. z żądaniem rozstrzygnięcia wstępnego tj. ustalenia, czy przysługuje jej tytuł prawny do przedmiotowego lokalu mieszkalnego (o stwierdzenie skuteczności wypowiedzenia najmu zajmowanego przez stronę lokalu mieszkalnego) i postanowieniem z dnia [...] stycznia 2013 r. uchylił postanowienie o zawieszeniu postępowania i w tym samym dniu rozstrzygnął zarówno zagadnienie wstępne, jak i wydał rozstrzygnięcie co do meritum sprawy, uznać należy, że został wykonany wyrok Sądu z dnia 2 sierpnia 2012 r. sygn. akt II SA/Po 315/12. Jednocześnie należy zaznaczyć, że zakres przedmiotowy niniejszej sprawy sprowadzał się do rozpoznania wniosku skarżącej z dnia 25 listopada 2011 r. o przyznanie dodatku mieszkaniowego (k. 22 akt adm.). Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm.) dodatek mieszkaniowy przyznaje, na wniosek osoby uprawnionej do dodatku mieszkaniowego, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji administracyjnej. Przepis art. 7 ust. 5 powołanej w zdaniu poprzednim ustawy określa, że dodatek mieszkaniowy przyznaje się na okres 6 miesięcy, licząc od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu złożenia wniosku. Zważywszy więc, że wniosek skarżącej pochodził z dnia 25 listopada 2011 r., a decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. Prezydent Miasta P. przyznał skarżącej dodatek mieszkaniowy na okres 6 miesięcy, od dnia 1 grudnia 2011 r. do 31 maja 2012 r., brak jest podstaw do uznania, że powołany wyrok Sądu nie został wykonany. Z powołanych przepisów wynika, że sprawa przyznania dodatku mieszkaniowego na okres 1 czerwca do 31 sierpnia 2012 r., o którym wspomina skarżąca w pismach procesowych z dnia 28 kwietnia i 21 maja 2013 r. jest zatem odrębną sprawą administracyjną i powinno zostać poprzedzone odrębnym wnioskiem. W konsekwencji, należy uznać, że w rozpatrywanej sprawie nie zachodzą przesłanki do wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 154 § 1 p.p.s.a. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę G. L. oddalił.