II SA/Po 992/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant St. sekretarz sąd. Natalia Sikorska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2017 r. sprawy ze skargi P. F. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] w P. z dnia [...] 2016r. nr [...] w przedmiocie uposażenia I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia 27 lipca 2016r. nr [...] II. zasądza od Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] w P. na rzecz skarżącego kwotę [...]złotych (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania Decyzją z dnia [...] 2013 r., nr [...], Dowódca Sił Powietrznych stwierdził m.in. nieważność rozkazu personalnego nr [...] Dowódcy [...] z dnia 23 września 2011 r. oraz rozkazu personalnego nr [...] Dowódcy [...] z dnia [...] 2012 r., w częściach dotyczących przyznania w wymienionych rozkazach kpt. P. F. grupy uposażenia U13. Następnie decyzją z dnia [...] 2013 r., nr [...], Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] po rozpatrzeniu wniosku P. F., dotyczącego wypłaty uposażenia w stawce przewidzianej dla grupy uposażenia U:15C, odmówił przyznania mu żądanej grupy uposażenia U:15C. Po rozpoznaniu odwołania P. F. Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] decyzją z dnia [...] 2013 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Decyzja ta stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który wyrokiem z 19 lutego 2014 r. o sygn. akt II SA/Po 1057/13 uchyli zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] z dnia 29 lipca 2013r. nr [...]. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał, iż w wyniku wydania przez Dowódcę Sił Powietrznych decyzji z dnia 7 czerwca 2013 r., stwierdzającej nieważność rozkazów personalnych z dnia 23 września 2011 r. i 5 lipca 2012 r. w częściach dotyczących przyznania skarżącemu grupy uposażenia U13, powstał obowiązek wydania merytorycznego orzeczenia w przedmiocie zaliczenia skarżącego do określonej grupy uposażenia. Konkluzja ta nie oznacza jednak konieczności przyznania skarżącemu żądanej przez niego stawki uposażenia. Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie organy wojskowe nie mogą poprzestać jedynie na wydaniu decyzji negatywnej, odmawiającej przyznania skarżącemu stawki uposażenia U:15C, lecz muszą orzec pozytywnie, poprzez wskazanie konkretnej grupy uposażenia, do jakiej skarżący powinien być aktualnie zaszeregowany, oraz odpowiednio umotywować przyjęte rozstrzygnięcie. Dopiero wtedy zostanie bowiem uzupełniony brak, stanowiący konsekwencję kasacyjnego orzeczenia o stwierdzeniu częściowej nieważności rozkazów personalnych z dnia 23 września 2011 r. i 5 lipca 2012 r. Wymóg ten nie został zachowany, co z kolei uzasadniało uchylenie obu zaskarżonych decyzji. Dalej Sąd ten stwierdził, iż ocena materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie została dokonana przez organy wojskowe w sposób zupełnie dowolny. Zdaniem Sądu wskazane w zaskarżonej decyzji karty opisu stanowiska służbowego nie pozwalają jednoznacznie przesądzić, czy P. F. rzeczywiście wykonywał obowiązki radcy prawnego na zajmowanym formalnie stanowisku referenta prawnego. Fakt, iż skarżący nigdy nie reprezentował organu I instancji w postępowaniu przed sądami lub urzędami, nie przesądza jednak o charakterze pracy wykonywanej przez P. F.. Skarżący mógł bowiem wykonywać inne obowiązki radcy prawnego, a niewystępowanie przed sądami i urzędami mogło wynikać jedynie z braku postępowań, w których stroną byłby organ I instancji. Poza tym w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie można również wykluczyć, że pomiędzy skarżącym a adwokatem, któremu organ I instancji zlecił obsługę prawną, doszło do podziału zadań w ten sposób, że skarżący zajmował się jedynie wewnętrznymi sprawami jednostki wojskowej, a adwokat – reprezentacją organu I instancji – jak to podnosi skarżący. Według Sądu okoliczności tych nie można zatem aktualnie interpretować jako przemawiających jednoznacznie za zajmowaniem przez skarżącego albo stanowiska radcy prawnego, albo referenta prawnego. Sąd zakwestionował także wywody organów dotyczące zawarcia w dniu 26 września 2011 r. umowy nr [...] pomiędzy P. F., a Dowódcą Jednostki Wojskowej nr [...]. Zdaniem Sądu we wspomnianej umowie P. F. został wyraźnie nazwany radcą prawnym, a w § 1 tej umowy powołano się na art. 224 cytowanej ustawy o radcach prawnych. Treść tego kontraktu odpowiada z kolei rozwiązaniu zawartemu w art. 224 ust. 2 tejże ustawy. Tym samym wspomniana umowa może stanowić dowód na okoliczność traktowania skarżącego jako radcy prawnego, mimo zaszeregowania go formalnie jako referenta prawnego. Sąd stwierdził, iż w celu usunięcia wątpliwości interpretacyjnych wymienionej umowy z dnia 26 września 2011 r., należało w szczególności przesłuchać Dowódcę Jednostki Wojskowej nr [...], podpisującego tę umowę, w celu wyjaśnienia m.in. tego, jak postrzegał on ówczesnej sytuację organu I instancji w zakresie obsługi prawnej, jak rozumiał on obowiązki wykonywane przez skarżącego oraz dlaczego zdecydował się na zawarcie tej umowy. Sąd zwrócił nadto uwagę, iż organy wojskowe orzekające w niniejszej sprawie nie przeprowadziły wystarczającej analizy szeregu opinii prawnych sporządzonych przez skarżącego, a załączonych jako dowody w niniejszej sprawie. Jako autora tych opinii wskazywano w nagłówku "radca prawny – kpt. P. F., a nadto były one zaopatrzone w pieczątkę radcy prawnego. Zdaniem Sądu w materiale dowodowym brak jest jakiegokolwiek wskazania, by powyższe opinie nie były aprobowane przez Dowódcę Jednostki Wojskowej nr [...], a zatem należy uznać, że organ I instancji co najmniej przyjmował je i godził się z posiadaniem przez skarżącego stosowanych uprawnień zawodowych. Organy powinny wnikliwej zbadać charakter sporządzonych przez skarżącego opinii, a w razie wątpliwości rozważyć w szczególności możliwość przesłuchania osób zlecających sporządzenie określonego opracowania w celu ustalenia, jak postrzegały one rolę skarżącego w zakresie obsługi prawnej jednostki wojskowej, czy występowały do niego jako do radcy prawnego. Reasumując Sąd uznał, iż materiał dowodowy w niniejszej sprawie nie został zebrany w sposób wyczerpujący, istotne i budzące kontrowersje okoliczności nie zostały poddane wystarczającej analizie, a dowody zgromadzone przez organy administracji publicznej zostały ocenione w sposób zupełnie dowolny. Tym samym przedwczesne było stanowcze stwierdzenie, że skarżący wykonywał obowiązki właściwe dla referenta prawnego, a nie radcy prawnego. Okoliczność ta wymaga ponownego rozważenia, wobec czego konieczne stało się wyeliminowanie rozważanych decyzji z obrotu prawnego. Sąd zaleciał organom, aby ponownie rozpoznając sprawę uzupełniły i rozważyły materiał dowodowy, nie przekraczając jednak granic swobodnej oceny dowodów. Ponadto, organy administracji publicznej powinny orzec merytorycznie o grupie uposażenia, do której należy zaliczyć skarżącego w okresach, których dotyczą zakwestionowane w decyzji Dowódcy Sił Powietrznych z dnia [...] 2013 r. rozkazy personalne Dowódcy [...] – rozkaz personalny nr [...] z dnia [...] 2011 r. i rozkaz personalny nr [...] z dnia 5 lipca 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 lutego 2016 r. o sygn. akt I OSK 1365/14 oddalił skargę kasacyjną P. F. od powyższego wyroku sądu I instancji. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny (dalej także jako NSA) stwierdził, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny słusznie zauważył, iż o zasadności żądania przyznania skarżącemu kasacyjnie grupy uposażenia U:15C lub wyższej oraz wypłacenia wyrównania można rozstrzygnąć dopiero wówczas, gdy w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym sprawy właściwy organ rozstrzygnie w jakim charakterze, z uwagi na wykonywane czynności, a nie zajmowane formalnie stanowisko, de facto wymieniony pełnił służbę po dniu 10 września 2011 r. i zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami określi właściwą grupę uposażenia. Zdaniem NSA jest to zagadnienie o fundamentalnym znaczeniu, warunkujące prawidłowe rozpoznanie wniosku P. F. z dnia 8 lutego 2013 r. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził także, iż sąd I instancji słusznie zakwestionował ocenę materiału dowodowego dokonaną przez organy orzekające uznając, iż analiza materiału sprawy jest niepełna, jako zmierzająca w istocie do wykazania niezasadności żądania strony, z uwagi na istotną zamianę okoliczności faktycznych sprawy. Wskazano, iż organ pozostawił bez oceny szereg opinii prawnych sporządzanych przez P. F. w charakterze radcy prawnego dla Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...], czy Kierownika Sekcji Zamówień Publicznych. Nie wyjaśnił też w jaki sposób tenże Dowódca postrzegał obsługę prawną świadczoną na rzecz jednostki przez skarżącego kasacyjnie i jaki cel przyświecał zawarciu umowy cywilnoprawnej nr [...], w sytuacji wydania decyzji z dnia 26 września 2011 r. wyrażającej wymienionemu zgodę na dodatkowe wykonywanie zawodu radcy prawnego, m.in. na podstawie umowy cywilnoprawnej. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z [...] 2016 r., nr [...], Dowódca [...]: 1. ustalił, iż w okresie pełnienia służby wojskowej w JW [...] w P. przez kpt P. F., określonym w rozkazach personalnych nr [...] z dnia [...] 2011 r. oraz nr [...] z dnia [...] 2012r., tj. od 11 października 2011 r. do 30 września 2014r., wymieniony oficer zajmował stanowisko służbowe REFERENT PRAWNY, STE: KAPITAN, grupa uposażenia: U: 13 i jednocześnie 2. odmówił przyznania ww. oficerowi grupy uposażenia 15C w okresie pełnienia służby w JW [...] w P. , określonym w punkcie 1 niniejszej decyzji oraz wypłaty wyrównania za okres od 10 września 2011 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, iż zajmowane przez P. F. stanowisko służbowe referenta prawnego zgodnie z etatem jednostki przyporządkowane było w czasie pełnienia przez zainteresowanego służby w JW 3293 do stopnia etatowego kapitan, z grupą uposażenia U: 13. Stąd też taką grupę przyznano ww. oficerowi w wykonaniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 19 lutego 2014 r. ( sygn. akt II SA/Po 1057/13) za czas pełnienia przez niego służby wojskowej w JW [...] w P. . P. rozstrzygnięcie wynika wprost z dyspozycji art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz z analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Dalej wyjaśniono, iż w resorcie obrony narodowej, w korpusie sprawiedliwości i obsługi prawnej występują 3 stanowiska służbowe dla żołnierzy zawodowych wykonujących obsługę prawną jednostek, tj. referent prawny (46C03), radca prawny (46C02) oraz legislator (46C01). To wyraźne rozróżnienie stanowisk określone w rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 11 grudnia 2009r. w sprawie korpusów osobowych, grup osobowych i specjalności wojskowych nie daje najmniejszych podstaw do uznania, iż żołnierz zawodowy pełniący służbę na stanowisku referenta prawnego, nawet posiadając tytuł radcy prawnego, w przedmiocie należnej mu grupy uposażenia miał być traktowany na takich samych zasadach jak żołnierz - radca prawny wykonujący swoje obowiązki w ramach stanowiska służbowego - radcy prawnego. W przedmiotowej sprawie nie będą więc miały zastosowania przepisy art. 224 ustawy o radcach prawnych (w brzmieniu obowiązującym w czasie pełnienia przez stronę służby w JW. [...] w P. ), określające sposób obliczania wynagrodzenia radcy prawnego będącego pracownikiem. W tym zakresie będą bowiem miały zastosowanie przepisy ogólne, wspólne dla wszystkich żołnierzy zawodowych, a więc głównie art. 78 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Zaznaczono, iż zgodnie z obowiązującymi w resorcie obrony narodowej przepisami, stanowisko referenta prawnego JW. [...] w P. przyporządkowane jest do grupy uposażenia U:13, co rodzi po stronie dowódcy jednostki obowiązek wydania rozkazu personalnego/decyzji ustalającej dla żołnierza wyznaczonego na takie stanowisko zaliczenie go do grupy uposażenia U:13. Inne rozstrzygnięcie byłoby sprzeczne z prawem. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł P. F. zarzucając, iż organ nie wykonał wytycznych zawartych w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i nie przesłuchał jako świadka byłego Dowódcy [...]. Pominięto także przepisy i dowody wskazane w ww. wyroku. Strona powołała się także na aktualne orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczącego podobnego problemu prawnego i wskazującego na zasadność przyznania stronie uposażenia za wnioskowany okres w wysokości określonej we wcześniejszych wnioskach. Dowódca Jednostki Wojskowej [...], decyzją z [...] 2016 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Nr [...] Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] w P. z dnia [...] 2016r. ustalającą, że w okresie pełnienia służby w Jednostce Wojskowej 3293 w P. przez kpt. P. F., określonym w rozkazach personalnych nr [...] z dnia [...] 2011r. oraz nr [...] z dnia [...] 2012r., tj. od 11 października 2011 r. do 30 września 2014r. wymieniony oficer zajmował stanowisko służbowe REFERENT PRAWNY, STE: KAPITAN, grupa uposażenia: U:13 i jednocześnie odmawiającą przyznania ww. oficerowi grupy uposażenia 15C za powyższy okres pełnienia służby w Jednostce Wojskowej w P. oraz wypłaty wyrównania za okres od 10 września 2011 r. Zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji słusznie podniósł, że skarżący podczas pełnienia służby w JW [...] zajmował stanowisko referenta prawnego, a nie radcy prawnego. Stanowisko to było zaś przyporządkowane do grupy uposażenia U: 13 zgodnie § 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 22 marca 2004 r. z rozporządzeniem w sprawie grup uposażenia. Odnosząc się do wniosku strony dotyczącego dopuszczenia dowodu z oświadczenia byłego dowódcy JW [...] płk dypl. pil. M. T. organ odwoławczy zauważył, że załączone do odwołania oświadczenie odnosi się do okresu od listopada 2011 r. Tymczasem płk M.. T. pełnił funkcję dowódcy JW [...] do dnia 10 października 2011 r., a z dniem następnym został wyznaczony na Dowódcę JW [...] w M. M.. Wypowiedział się więc co do okresu, w którym nie pełnił już funkcji dowódcy JW [...]. Z tego powodu "dowód" ten nie może mieć żadnej wartości w prowadzonym postępowaniu. Wskazano jednocześnie, iż skoro płk M. Trelka uważał, że skarżący wykonuje obowiązki radcy prawnego w jednostce, powinien był przyznać mu wyższą grupę uposażenia w tym rozkazie z 23 września 2011. Przyjęcie, że ówczesny Dowódca JW [...] z jednej strony uznaje, że referent prawny wykonuje obowiązki radcy prawnego, a jednocześnie odmawia mu przyznania rzekomo odpowiadającej temu grupy uposażenia, jest nielogiczne. Organ stwierdził, iż cały przebieg postępowania świadczy z kolei, iż następny dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] płk. pil. M. Ł. w żaden sposób nie traktował skarżącego jako wykonującego obowiązki radcy prawnego. Świadczy o tym przebieg całości postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności rozkazu Nr [...] Dowódcy JW [...] z dnia 23 września 2011r. i rozkazu personalnego Nr [...] Dowódcy JW [...] z dn. 05 lipca 2012r. oraz zgromadzone w nim dowody. Zdaniem organu odwoławczego nie można uznać za wykonywanie czynności radcy prawnego samego zawarcia umowy dot. wynagrodzenia radcy prawnego z tytułu kosztów zastępstwa procesowego. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż umowa ta nie była nigdy zrealizowana. Nie można też przyjąć, że posługiwanie się pieczątką radcy prawnego, czy też sporządzanie opinii tak sygnowanych, świadczy o wykonywaniu czynności radcy prawnego. Należy tu zauważyć, że argumentacja o wykonywaniu czynności radcy prawnego opiera się zasadniczo na własnych twierdzeniach skarżącego i dokonywanych przez niego czynnościach faktycznych. Według Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] przyjęcie, że do uznania wykonywanych przez referenta prawnego czynności faktycznych za czynności radcy prawnego wystarcza jedynie milcząca akceptacja przez przełożonego (czy też innych osób funkcyjnych jak szef sztabu), prowadziłoby do kuriozalnych wniosków. W istocie w taki sposób uznany radca prawny traciłby ten przymiot w jednostce, a tym samym prawo do wyższej grupy uposażenia w przypadku cofnięcia przez dowódcę takiej akceptacji. Argument ten nie mógł się więc w ocenie organu II instancji ostać. Organ odniósł się także do wskazanego w odwołaniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdzając, iż zapadł on w innym stanie faktycznym m.in. P. F. nie otrzymał nigdy pełnomocnictwa do reprezentowania jednostki wojskowej przed sądami. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, pełnomocnik P. F. podniósł, iż organy obu instancji w całości zignorowały polecenie zawarte w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 lutego 2014 r., dotyczące przesłuchania w charakterze świadka płk M. T. (ówczesnego Dowódcy JW. [...] w P. ) na okoliczność wykonywania i traktowania skarżącego jako radcy prawnego w czasie, kiedy dowodził tą bazą. W skardze wskazano także, iż pierwszy wniosek o przyznanie uposażenia U:15 skarżący złożył dopiero w 2013 r. a nie w 2011 r. Pełnomocnik skarżącego zarzucił, iż w aktach sprawy znajduje się Decyzja Dowódcy Sił Powietrznych uchylająca rozkazy personalne w zakresie uposażenia kpt. P. F., która stwierdza, że uposażenie zaszeregowane do grupy U :13 jest niezgodne z prawem w sytuacji, w której P. F. jest radcą prawnym. Tak więc kolejne rozstrzygnięcia organów, co do grupy uposażenia na poziomie U:13 są niezgodne z prawem w świetle wspomnianej Decyzji Dowódcy Sił Powietrznych. Podniesiono, iż sytuacja opisana w powołanym w odwołaniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt I OSK 1863/14 nie jest identyczna, lecz analogiczna. Niemniej zaznaczono, iż do katalogu czynności radcy prawnego zalicza się nie tylko reprezentowanie przed sądami na podstawie udzielonych pełnomocnictw, ale również, o ile nie przede wszystkim, udzielanie porad prawnych, sporządzanie projektów umów, opiniowanie aktów prawnych, na co nie zwrócił uwagi organ II instancji. Przytoczony wyrok NSA o sygn. akt I OSK 1863/14 miał z jednej strony wskazać organowi, o jakie fakt i dowody (tj. oświadczenie płk M. T. oraz umowa o zwrot kosztów zastępstwa procesowego) należy rozstrzygnąć o posiadanym "przymiocie" radcy prawnego i wiążącego się z tym odpowiednim uposażeniem (zgodnie z tym wyrokiem grupą U:16A), a z drugiej ułatwić organowi postępowanie dowodowe. Strona zwróciła się jednocześnie o merytoryczne rozstrzygnięcie w przedmiocie określenia dla kpt. P. F. należnego uposażenia za sporny okres na poziomie uposażenia określonego dla grupy uposażenia U:16A, a z ostrożności procesowej nie mniejszej niż U:15C. Toczące się od 2013 r. postępowanie w przedmiotowej sprawie pomimo korzystnej, przywołanej wyżej decyzji Dowódcy Sil Powietrznych, jak i wyroku WSA w Poznaniu, świadczyć może o tym, że organy wojskowe działają z góry powziętym zamiarem, aby nie określić grupy uposażenia na należnym skarżącemu poziomie U :16 A i każdoczesne rozstrzygnięcie w tej sprawie pomimo obarczenia rażącym naruszeniem prawa, jest w tej sprawie wydawane. Takie rozstrzygnięcia można by określić mianem celowego działania, obliczonego na prowadzenie postępowania administracyjnego w nieskończoność, aby tylko nie zrealizować roszczenia należnego stronie. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Skarżący oraz jego pełnomocnik na rozprawie sądowoadministracyjnej przeprowadzonej w dniu 15 marca 2017 r. podtrzymali skargę i jej zarzuty dodatkowo wyjaśniając, iż skarżący od listopada 2015 r. jest prokuratorem wojskowym, a startując do konkursu na to stanowisko przedkładał dokumenty, które opracowywał pracując w Jednostce w P. . Pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje; Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, przy czym w sprawowaniu tej kontroli Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, rozstrzygając w granicach danej sprawy (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. dalej P.p.s.a.). Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 P.p.s.a. Zaznaczyć nadto należy, iż zgodnie z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Bezsporne w sprawie jest, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 19 lutego 2014 r., sygn. akt II SA/Po 1057/13, uchylającym wydane decyzje w przedmiocie odmowy przyznania P. F. grupy uposażenia U:15, zawarł ocenę prawną i wytyczne co do dalszego postępowania, którymi - na podstawie powołanego art. 153 P.p.s.a., został związany organ, a także sądy. W wyroku tym Sąd zaleciał organom wojskowym orzec merytorycznie o grupie uposażenia, do której należy zaliczyć skarżącego w okresach, których dotyczą zakwestionowane w decyzji Dowódcy Sił Powietrznych z dnia [...] 2013 r. rozkazy personalne Dowódcy [...] – rozkaz personalny nr [...] z dnia [...] 2011 r. i rozkaz personalny nr [...] z dnia 5 lipca 2012 r. wskazując, iż przed wydaniem tego orzeczenia organy winny w sposób wyczerpujący zebrać materiał dowodowy i na tej podstawie rozważyć, czy skarżący wykonywał obowiązki właściwe dla referenta prawnego, czy dla radcy prawnego. W szczególności Sąd zaleciał przesłuchanie Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...], podpisującego ze skarżącym umowę z 26 września 2011 r., w celu wyjaśnienia m.in. tego, jak postrzegał on ówczesnej sytuację dowodzonej przez siebie jednostki w zakresie obsługi prawnej, jak rozumiał on obowiązki wykonywane przez skarżącego oraz dlaczego zdecydował się na zawarcie tej umowy. Co istotne, wytyczne zawarte w ww. wyroku nie zostały zakwestionowane przez Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający skargę kasacyjną od tego orzeczenia (patrz wyżej opisany wyrok NSA z dnia 18 lutego 2016 r. o sygn. akt I OSK 1365/14). Rozpoznając skargę, która wniesiona została na decyzję wydaną po ponownym rozpoznaniu sprawy w następstwie ww. wyroków, Sąd orzekający w niniejszym składzie uznał, iż organy wojskowe obu instancji wywiązały się tylko z części zaleceń w nich zawartych. Zaskarżoną decyzją oraz poprzedzającą ją decyzją Dowódcy [...] orzeczono merytorycznie w zakresie przysługującej stronie grupy uposażenia, jednak nastąpiło to z naruszeniem wytycznych zawartych w orzeczeniach sądów, a dotyczących zebrania i starannego rozważenia materiału dowodowego na okoliczność faktycznego charakteru obowiązków służbowych wykonywanych przez skarżącego w spornym okresie. Obowiązkiem organów wojskowych rozpatrujących ponownie sprawę było wszechstronne wyjaśnienie jakie czynności i w jakim charakterze wykonywał skarżący w okresie pełnienia służby w JW. [...] w P. . W sprawie bezspornym bowiem jest, iż po dniu 10 września 2011 r. skarżący posiadał uprawnienia zawodowe radcy prawnego, a zajmowane przez niego stanowisko służbowe wymagało wiedzy prawniczej. W tym miejscu przytoczyć należy jeszcze raz stanowisko zawarte w ww. wyroku WSA w Poznaniu z 19 lutego 2014 r. ( II SA/Po 1057/13), w wyroku NSA z 18 lutego 2016 r. (sygn. I OSK 1365/14), a rozwinięte w wyroku NSA z dnia 16 czerwca 2016 r. o sygn. akt I OSK 1863/14, dotyczące gwarancji prawnych pozycji radców prawnych wykonujący zawód na podstawie stosunku pracy. Kwestia ta była również podnoszona w uzasadnieniu decyzji Dowódcy Sił Powietrznych z dnia [...] 2013 r. nr [...], którą stwierdzono nieważność rozkazów personalnych Nr [...] i Nr [...] Dowódcy [...], w częściach dotyczących przyznania skarżącemu grupy uposażenia U 13. Co istotne, decyzja ta pozostaje w obrocie prawnym. Ponadto, na obecnym etapie, gdy skargę kasacyjną od wyroku tut. Sądu z dnia 19 lutego 2014 r. (II SA/Po 1057/13) wniósł wyłącznie skarżący, a orzekające w sprawie sądy obu instancji wskazały na konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego, którego zakres ma na celu ustalenie, czy wystąpiły przesłanki określone w art. 224 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, kwestia pierwszeństwa tej ustawy wobec wojskowej ustawy pragmatycznej jest już przesądzona. Tym samym nie można argumentować, tak jak czyni to organ I instancji w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] 2016 r. nr [...], iż skoro zajmowane przez skarżącego stanowisko służbowe referenta prawnego zgodnie z etatem jednostki przyporządkowane było w czasie pełnienia przez zainteresowanego służby w JW 3293 do stopnia etatowego kapitan, to powinien on mieć ustaloną grupę uposażenia U: 13. Pierwszeństwo w stosowaniu ustawy o radcach prawnych względem wojskowej ustawy pragmatycznej powoduje, że nie można skutecznie odmówić przyznania radcy prawnemu uposażenia na poziomie wynikającym z ustawy o radcach prawnych, powołując się na zaszeregowanie stanowiska służbowego do odpowiedniego stopnia etatowego. W przywołanych powyżej wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazano, iż z brzmienia art. 8 ust. 1 i 5 ustawy z 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych wynika, że radca prawny wykonuje zawód w ramach stosunku pracy, na podstawie umowy cywilnoprawnej, w kancelarii radcy prawnego oraz w spółce (wymienionej w pkt 1-3 tego ustępu), przy czym pod pojęciem "stosunku pracy" i "wynagrodzenie" należy rozumieć także "stosunek służbowy" i "uposażenie". Zgodnie zaś z art. 224 ust. 1 tej ustawy, radca prawny wykonujący zawód na podstawie stosunku pracy ma prawo do wynagrodzenia i innych świadczeń określonych w układzie zbiorowym pracy lub w przepisach o wynagradzaniu pracowników, obowiązujących w jednostce organizacyjnej zatrudniającej radcę prawnego. Wynagrodzenie to nie może być niższe od wynagrodzenia przewidzianego dla stanowiska pracy głównego specjalisty lub innego równorzędnego stanowiska pracy. Jeżeli prawo do dodatków uzależnione jest od wymogu kierowania zespołem pracowników, wymogu tego nie stosuje się do radcy prawnego. W świetle natomiast art. 75 powołanej ustawy, stosunek służbowy oraz wynikające z niego prawa i obowiązki radców prawnych i aplikantów radcowskich będących m.in. żołnierzami w czynnej służbie wojskowej, w zakresie nieokreślonym niniejszą ustawą określają przepisy odrębnych ustaw. Przepisami odrębnymi w rozumieniu art. 75 ustawy o radcach prawnych, są przepisy ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t.j. Dz. U. 2016 r. poz. 1726 ze zm.). W świetle art. 35 ust. 1 tej ustawy (w brzmieniu na dzień 10 września 2010 r.) żołnierza zawodowego wyznacza się na stanowisko służbowe, w drodze decyzji, stosownie do potrzeb Sił Zbrojnych, w zależności od wymaganych kwalifikacji zawodowych określonych w karcie opisu stanowiska służbowego oraz posiadanej oceny w opinii służbowej, a żołnierza zawodowego w służbie stałej również od ustalonej dla niego indywidualnej prognozy przebiegu zawodowej służby wojskowej. Przy czym stanowiskiem służbowym, w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 3 powołanej ustawy (w brzmieniu na dzień 10 września 2010 r. ), jest usytuowanie żołnierza zawodowego w hierarchii służbowej jednostki organizacyjnej, z określonymi dla tego stanowiska: a) nazwą, b) stopniem etatowym, c) grupą uposażenia, d) korpusem osobowym, e) grupą osobową, f) specjalnością wojskową. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 czerwca 2016 r. o sygn. akt I OSK 1863/14 wskazał, iż kwestia uposażenia radcy prawnego została jednoznacznie uregulowana w art. 224 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, co oznacza że w tej materii nie znajdują zastosowania przepisy ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, w tym art. 78 ust. 1 ustawy. Sąd ten zaznaczył, iż uchwalenie ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych było rezultatem wieloletnich dążeń radców prawnych do jednolitego określenia ich statusu zawodowego, bez względu na podmiot zatrudniający, a ponadto do podniesienia prestiżu tego zawodu przez odpowiednie usytuowanie stanowiska radcy prawnego w strukturze zakładu pracy i stworzenie gwarancji wykonywania obsługi prawnej za godziwym wynagrodzeniem (odpowiadającym swoją wysokością randze wykonywanego zawodu). Ustawa ta - zgodnie z jej art. 1 ust. 1 - określiła zasady wykonywania zawodu radcy prawnego oraz zasady organizacji i działania samorządu radców prawnych. Uregulowania ustawy nie tworzą pełnego i zamkniętego systemu określenia pozycji prawnej radcy prawnego. Dotyczą "zasad" i to takich, które są swoiste i istotne dla "wykonywania zawodu" oraz dla "działania samorządu". Zakres ustawy o radcach prawnych powinien stanowić podstawową przesłankę interpretacji jej przepisów szczegółowych. W każdym z tych przepisów określona została pewna zasada, która radcy prawnemu poddanemu reżimowi prawnemu prawa pracy ma gwarantować zakres uprawnień, który musi uwzględniać pracodawca. Są to instytucjonalne zabezpieczenia pozycji prawnej pracownika będącego radcą prawnym, których nie zapewnia powszechne ustawodawstwo pracy (wyroki z dna 26 marca 1998 r. sygn. I PKN 3/98 OSNP 1999/6/200 i z dnia 10 stycznia 2003 r. sygn. I PK 58/2002 M. Prawn. 2004/2/90). Skoro art. 8 ust.5 stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o "stosunku pracy", zatrudnieniu", "wynagrodzeniu", rozumie się przez to również odpowiednio "stosunek służbowy", "pełnienie służby" i "uposażenie", a w myśl art. 75 przepisy odrębnych ustaw określają stosunek służbowy oraz wynikające z niego prawa i obowiązki radców prawnych będących funkcjonariuszami służb mundurowych jedynie w zakresie nieokreślonym ustawą o radcach prawnych, to zagwarantowane tym aktem prawnym instytucjonalne zabezpieczenia pozycji prawnej radcy prawnego należy odnosić również do osób wykonujących ten zawód w ramach między innymi zawodowej służby wojskowej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z powyższego wynika, że art. 224 ust. 1 ustawy o radcach prawnych ma zastosowanie w pełnym zakresie do omawianej kategorii radców prawnych, gdyż żaden akt prawny dotyczący zawodowej służby wojskowej nie wyłączył ani nie ograniczył wspomnianej regulacji. Takich wyłączeń czy ograniczeń nie można zaś domniemywać. W orzecznictwie i w piśmiennictwie powszechnie akcentuje się, że niedopuszczalne jest domniemanie między innymi przepisu statuującego, wykluczającego czy ograniczającego uprawnienia finansowe jednostki. Przyjmuje się ponadto, że przepisy dotyczące kwestii płacowych w ogóle muszą być interpretowane w sposób ścisły. Obowiązek ścisłej wykładni norm płacowych wyłącza bowiem nie tylko ich rozszerzającą wykładnię czy możliwość stosowania analogii. Nie może mieć miejsca również wykładnia ścieśniająca, mająca sprowadzać się de facto do ochrony wyłącznie interesów jednej ze stron stosunku służbowego, a bez uwzględnienia szczególnego statusu radców prawnych (samodzielność stanowiska, wykonywanie zawodu zaufania publicznego, zamiar ustawodawcy do jednolitego określenia statusu zawodowego radcy prawnego bez względu na zatrudniający go podmiot) i przyznanych z tego tytułu gwarancji do kształtowania odpowiedniego poziomu wynagrodzenia. Przepis o charakterze gwarancyjnym nie może być wykładany zawężająco, w sposób negujący istotę i sens zawartej w nim gwarancji oraz ochronny charakter danej normy (wyrok SN z 21 maja 1999r r. I PKN 74/99 OSNP 2000/14/584). Jeżeli zatem ustawodawca zamierza na odmiennych zasadach ukształtować uprawnienia finansowe określonej grupy osób, to powinien to uczynić wyraźnym przepisem. Nie można w tym zakresie w drodze wykładni przypisywać ustawodawcy intencji, których on sam wprost nie wyraził. Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela powyższe stanowisko. W tym miejscu zaznaczyć należy, iż w obecnie obowiązującym stanie prawnym ustawodawca zawarł rozwiązania wprost regulujące sytuację radców prawnych pełniących służbę w Siłach Zbrojnych. W art. 78 ust. 1a i 1b wojskowej ustawy pragmatycznej, dodanym przez art. 1 pkt 46 ustawy z dnia 11 października 2013 r. (Dz. U. z 2013 r. poz. 1355) zmieniającej m. in. ww. ustawę z dniem 5 grudnia 2013 r., wskazał, iż w przypadku, gdy w jednostce wojskowej nie występuje stanowisko służbowe głównego specjalisty, stanowisko radcy prawnego, uwzględniając przepis art. 224 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, zaszeregowuje się do stanowiska służbowego o stopniu etatowym o jeden stopień niższym od stanowiska zastępcy dowódcy tej jednostki w najwyższej grupie uposażenia przewidzianej dla tego stopnia, nie wyżej jednak, niż do stanowiska o stopniu etatowym i grupy uposażenia przewidzianej dla stanowiska służbowego głównego specjalisty w urzędzie Ministra Obrony Narodowej. Przepisu ust. 1a nie stosuje się do stanowisk służbowych zajmowanych przez żołnierzy zawodowych posiadających uprawnienia radcy prawnego, na których nie jest wymagane posiadanie takiego uprawnienia. Podkreślić jednak należy, iż z mocy art. 4 powołanej wyżej ustawy o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz niektórych innych ustaw, regulacja ta nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Wskazany przepis stanowi, że sprawy wszczęte, lecz niezakończone ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, prowadzi się według przepisów dotychczasowych. Powyższe wywody prowadzą do wniosku, iż dla ustalenia właściwej kategorii grupy uposażenia przysługującej skarżącemu P. F. istotnym jest ustalenie, czy mimo stanowiska na jakie został wyznaczony, faktycznie wykonywał obowiązki radcy prawnego. Tymczasem organy wojskowe ponownie rozpoznając sprawę nie wywiązały się z tego obowiązku. Nie można się zgodzić z poglądem wyrażonym w decyzji organu odwoławczego, iż brak było podstaw do przesłuchania w charakterze świadka byłego Dowódcy JW. [...]. Jak wskazał WSA w Poznaniu w wyroku z 19 lutego 2014 r. konieczne jest to w celu ustalenia, jak ówczesny dowódca postrzegał sytuację jednostki w zakresie obsługi prawnej, jak rozumiał on obowiązki wykonywane przez skarżącego oraz dlaczego zdecydował się na zawarcie tej umowy. Odpowiedź na to ostatnie pytanie pozwoliłoby usunąć wątpliwości wyrażone w zaskarżonej decyzji, a dotyczące według organu odwoławczego braku logiki działań byłego dowódcy JW. [...], który z jednej strony powołał skarżącego rozkazem personalnym z dnia 23 września 2011 r. na stanowisko służbowe: referent prawny, a z drugiej strony podpisał ze skarżącym w dniu 26 września 2011 r. umowę w sprawie określenia wynagrodzenia z tytułu zastępstwa procesowego. Podkreślić należy, iż tylko radcy prawnemu przysługuje dodatkowe wynagrodzenie, o jakim mowa w art. 224 ust. 2 ustawy o radcach prawnych, a w powołanej umowie P. F. został określony jako radca prawny. Nadto, z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie wynika też, aby do lutego 2013r. treść tej umowy była kwestionowana przez organy wojskowe, a sama umowa została wypowiedziana dopiero w lipcu 2013 r. Jak wskazał Sąd w ww. wyroku, przesłuchanie Dowódcy JW. 3293 mogło wyjaśnić wątpliwości interpretacyjne związane z tą umową. Dalej zauważyć należy, iż wbrew zaleceniom zawartym w ww. wyroku z dnia 19 lutego 2014 r., organy obu instancji nie dokonały też oceny opinii prawnych sporządzanych przez skarżącego na użytek służbowy. Nie wyjaśniono w szczególności, dlaczego aż do 30 kwietnia 2013 r. organy woskowe nie kwestionowały posługiwaniem się przy sporządzaniu tych opinii przez skarżącego pieczątką radcy prawnego. Organy nie rozważyły możliwości przesłuchania osób zlecających sporządzenie określonego opracowania w celu ustalenia, jak postrzegały one rolę skarżącego w zakresie obsługi prawnej jednostki wojskowej, czy występowały do niego jako do radcy prawnego, czy sporządzone opinie wymagały kontrasygnaty innego radcy prawnego/adwokata. WSA w Poznaniu w prawomocnym wyroku z dnia 19 lutego 2014 r. zwrócił przy tym m.in. uwagę na znajdującą się w aktach adnotację poczynioną przez Szefa Sztabu A. J., w której zwraca się on o opinię do radcy prawnego (k. nienumerowana akt adm.), w wyniku czego skarżący sporządził jedną z opinii prawnych znajdujących się w aktach sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy jedynie lakonicznie stwierdził, iż przyjęcie, że do uznania wykonywanych przez referenta prawnego czynności jako czynności radcy prawnego wystarczyłaby milcząca zgoda przełożonych lub innych osób funkcyjnych prowadziłoby do kuriozalnych wniosków. Organ ten nie podjął jednak działań zmierzających do jednoznacznego ustalenia, czy faktycznie istniała taka zgoda przełożonych, a jeśli tak, to czy miała ona jednie charakter milczący. Organ nie wziął także pod uwagę poglądu wyrażonego w ww. wyroku tut. Sądu z dnia 19 lutego 2013 r., że fakt, iż skarżący nigdy nie reprezentował organu I instancji w postępowaniu przed sądami lub urzędami, nie przesądza o charakterze pracy wykonywanej przez P. F.. Skarżący mógł bowiem wykonywać inne obowiązki radcy prawnego, a niewystępowanie przed sądami i urzędami mogło wynikać jedynie z braku postępowań, w których stroną byłby organ I instancji. Ponadto Sąd dopuścił możliwość, iż pomiędzy skarżącym a adwokatem, któremu organ I instancji zlecił obsługę prawną, doszło do podziału zadań w ten sposób, że skarżący zajmował się jedynie wewnętrznymi sprawami jednostki wojskowej, a adwokat – reprezentacją organu I instancji – jak to podnosi skarżący. Również ta okoliczność nie została wyjaśniona w ponownie prowadzonym postępowaniu. Mając powyższe na względzie Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Dowódcy 33. B. L. T. zostały wydane z naruszeniem przepisu postępowania, tj. art. 153 P.p.s.a. w zw. z art. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec powyższego Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., jak w pkt I sentencji wyroku. Odnosząc się do wniosku skarżącego o wydanie przez Sąd merytorycznego orzeczenia o należnej grupie uposażenia wyjaśnić należy, iż co do zasady sąd administracyjny dokonując kontroli aktów lub czynności organów administracji publicznej nie wydaje tego rodzaju orzeczeń. Wyjątek od tej zasady zawiera regulacja przewidziana w art. 145a P.p.s.a. Zgodnie z art. 145a. § 1 i 3 P.p.s.a. w przypadku, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a lub pkt 2, jeżeli jest to uzasadnione okolicznościami sprawy, sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie decyzji lub postanowienia wskazując sposób załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcie, chyba że rozstrzygnięcie pozostawiono uznaniu organu. W przypadku niewydania decyzji lub postanowienia, o których mowa w § 1, w określonym przez sąd terminie, strona może wnieść skargę, żądając wydania orzeczenia stwierdzającego istnienie albo nieistnienie uprawnienia lub obowiązku. Sąd wyda orzeczenie w tym przedmiocie, jeżeli pozwalają na to okoliczności sprawy. W wyniku rozpoznania skargi sąd stwierdza czy niewydanie decyzji lub postanowienia miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa i może ponadto z urzędu albo na wniosek strony wymierzyć organowi grzywnę w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 W rozpoznawanej sprawie nie doszło jednak do sytuacji opisanej w powyższym przepisie. Przede wszystkim zauważy należy, iż wyrok tut. Sądu z 19 lutego 2014 r. zapadł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. i nie zawierał zobowiązania organu do wydania w określonym terminie decyzji lub postanowienia ze wskazaniem sposobu załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcie. W wyroku tym Sąd pozostawił kwestię rozstrzygnięcia sprawy otwartą, uzależniając ją od poczynionych przez organy wojskowe ustaleń faktycznych. Ponadto zauważyć należy, iż regulacja zawarta w art. 145a P.p.s.a została dodana do tej ustawy z dniem 15 sierpnia 2015 r., a więc po wydaniu ww. wyroku z dnia 19 lutego 2014 r. Stąd też w niniejszej sprawie brak jest podstaw do zastosowania przepisu art 145a § 3 P.p.s.a. Z uwagi na procesowy charakter stwierdzonych naruszeń i wykazaną konieczność uzupełnienia materiału dowodowego brak jest też podstaw do wydania przez Sąd orzeczenia, o którym mowa w art. 145a § 1 P.p.s.a. Rozpoznając ponownie sprawę organ I instancji zobowiązany jest przeprowadzić postępowanie dowodowe w zakresie wynikającym z wyroków wydanych w granicach przedmiotowej sprawy, a następnie materiał ten ocenić, uwzględniając wyrażone tam stanowisko oraz przedstawioną wykładnię przepisów prawa. W przedmiocie kosztów postępowania Sąd orzekł w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 1 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).