II SA/Po 993/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Asesor WSA Jan Szuma Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2017 r. sprawy ze skargi A. G. na d na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w w przedmiocie zasiłku okresowego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] 2017r. Nr [...] Decyzją z dnia [...] 2016 r. nr [...] Prezydent Miasta P., na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23, dalej: k.p.a.) oraz art. 14 i 1art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 930, dalej: u.p.s.), umorzył postępowanie w sprawie przyznania pomocy finansowej A. G. w formie zasiłku okresowego. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 1 marca 2017 r,. A. G. zwrócił się o przyznanie mu zasiłku okresowego. Stwierdzono, że decyzją z dnia [...] 2017 r. nr [...] przyznano stronie zasiłek okresowy na okres od stycznia do marca 2017 r. W związku z powyższym zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. postępowanie w niniejszej sprawie organ uznał za bezprzedmiotowe. Wnosząc odwołanie od powyższej decyzji A. G. sformułował zastrzeżenia co do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, a nadto podniósł, że nikt go nie poinstruował, że za wcześnie złożył w dniu 1 marca 2017 r. wniosek o zasiłek okresowy od kwietnia 2017 r. Decyzją z dnia [...] 2017 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy powołując przepis art. 105 § 1 k.p.a. wskazał, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z bezprzedmiotowością postępowania, albowiem skoro organ I instancji rozstrzygnął uprzednio decyzją z dnia 30 stycznia 2017 r. sprawę przyznania stronie zasiłku okresowego na okres od stycznia do marca 2017 r., to tym samym sprawa została już rozstrzygnięta inną decyzją administracyjną. Ponowne rozstrzyganie w niniejszej sprawie prowadziłoby do wydania decyzji nieważnej z mocy art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. (naruszenie zakazu res iudicata). Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 106 ust. 3 u.p.s. świadczenie pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz wymaganą dokumentacją. Dlatego wniosek z 1 marca 2017 r. o przyznanie zasiłku okresowego obejmuje marzec 2017 r., a sprawa za ten okres została już rozstrzygnięta ww. decyzją z 30 stycznia 2017 r. A. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wyrażając niezadowolenie z jej treści. W odpowiedzi Kolegium wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2188) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W rozumieniu powyższych przepisów, sąd administracyjny bada legalność, czyli innymi słowy zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron, oraz z przepisami proceduralnymi, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd orzekając w sprawie nie kieruje się zasadami słuszności, czy też celowości i nie ocenia kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia z punktu widzenia zasad współżycia społecznego. Natomiast stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a, skarga podlega oddaleniu w oparciu o przepis art. 151 p.p.s.a. Mając na względzie powyższe uregulowania Sąd uwzględnił skargę, stwierdziwszy, że zaskarżona oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają przepisy prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy, co w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 P.p.s.a. stanowi podstawę do ich uchylenia. Bezsporną okolicznością niniejszej sprawy jest to, że A. G. w dniu 1 marca 2017 r. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P. o przyznanie zasiłku okresowego na kwiecień 2017 r. Jak wynika z akt sprawy decyzją Prezydenta Miasta P. z dnia [...] 2017 r. przyznano skarżącemu zasiłek okresowy na okres od stycznia do marca 2017 r. Organy orzekające obu instancji uznały, że skoro przepis art. 106 ust. 1 u.p.s. przewiduje co do zasady, że świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, to należało uznać, że wnioskiem z 1 marca 2017 r. A. G. domaga się zasiłku okresowego za marzec 2017 r., który już został mu uprzednio przyznany (ww. decyzja Prez. M. P-nia z 30.01.2017 r.). Dlatego niniejszą sprawę uznano – jako już przednio rozstrzygniętą – za bezprzedmiotową w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. Sąd stanowiska organów orzekających nie podziela, wskazując na błędne zastosowanie przepisu art. 106 ust. 3 u.p.s. Stwierdzić należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowało się stanowisko, że przepis ten dotyczy sytuacji, gdy wniosek o przyznanie określonego świadczenia jest pierwszym wnioskiem wszczynającym postępowanie. Przepis ten nie ma natomiast zastosowania, gdy zainteresowana osoba uzyskała prawo do świadczenia wcześniej i składa kolejny wniosek (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 7 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Bd 1442/16, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 9 sierpnia 2012 r., sygn. akt II SA/Bk 386/12, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 18 czerwca 2009 r., sygn. akt II SA/Bk 108/09, wyrok NSA z dnia 16 listopada 2005 r., sygn. akt I OSK 353/05, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 5 marca 2009 r., sygn. akt II SA/Bd 851/08, dostępne na stronie internetowej: http://orzeczeni.nsa.gov.pl). Z taką sytuacją mamy do czynie w niniejszej sprawie. Jak wynika z akt sprawy skarżący na mocy decyzji Prezydenta Miasta P. z 30 stycznia 2017 r. otrzymywał zasiłek okresowy za okres styczeń-marzec 2017 r. Zatem jego wniosek z 1 marca 2017 r. nie jest pierwszym, lecz kolejnym wnioskiem dotyczącym zasiłku okresowego. Ponadto skarżący wyraźnie wskazał, że dotyczy on miesiąca kwietnia 2017 r. (w wywiadzie środowiskowym skarżący wskazał że oczekuje przyznania zasiłku okresowego za czas od kwietnia do czerwca 2017 r.) Nie ulega zatem wątpliwości, że obowiązkiem organu I instancji było rozpoznanie i rozstrzygnięcie tegoż wniosku co do meritum, a nie uznanie, że skarżący żądane świadczenie pieniężne już otrzymuje. Dlatego w ocenie Sądu postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie nie tylko nie stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a., lecz organy orzekające winne były dostrzec przezorność A. G., który w dniu 1 marca 2017 r. złożył wniosek o zasiłek okresowy na kwiecień 2017 r., mając świadomość, że wypłata środków z tytułu poprzedniej decyzji z 30 stycznia 2017 r. kończy się w tym miesiącu (marzec 2017 r.) i w kolejnym mógłby pozostać bez niezbędnych środków koniecznych do utrzymania. Reasumując, stwierdziwszy, że organy orzekające dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie art. 106 ust. 3 u.p.s. i w konsekwencji art. 105 § 1 k.p.a., Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z przedstawionych rozważań Sądu i ponowne rozpoznanie sprawy winno nastąpić z uwzględnieniem poczynionych przez Sąd uwag.