II SA/Po 994/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędzia NSA Stanisław Małek Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Protokolant st.ref.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi Prezydenta Miasta P. na decyzję Wojewody z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie zarządu nieruchomością; o d d a l a s k a r g ę /-/ A.Łaskarzewska /-/ B.Drzazga /-/ St.Małek Dnia [...]r. Urząd Skarbowy P.-[...] wystąpił z wnioskiem o ustanowienie na jego rzecz trwałego zarządu w stosunku do nieruchomości położonej w P. przy ul. [...]. Dyrektor Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego, działający z upoważnienia Prezydenta Miasta P. decyzją z dnia [...]r. nr [...], orzekł o odmowie oddania części przedmiotowej nieruchomości wnioskodawcy uzasadniając takie orzeczenie istniejącym stanem prawnym nieruchomości, w którym umowa najmu pomieszczeń zajmowanych prze urząd skarbowy jest właściwszą i wystarczająca formą działania. W wyniku odwołania Urzędu Skarbowego, Wojewoda decyzją z dnia [...]r. nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję w całości przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia. Rozpatrując sprawę ponownie Dyrektor Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego, działający z upoważnienia Prezydenta Miasta P. decyzją z [...]r. nr [...], odmówił oddania w trwały zarząd na rzecz Urzędu Skarbowego części przynależnego Skarbowi Państwa udziału w nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb [...], ark. mapy [...], działka nr [...], zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...], będącej przedmiotem współwłasności Skarbu Państwa w 1/3 cz. i Miasta P. w 2/3 cz. Uzasadniając decyzję wyjaśniono, że współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości jest Skarb Państwa w 1/3 części oraz Miasto P. w 2/3 części. Wszystkie podmioty zajmujące pomieszczenia w budynku głównym, z wyjątkiem Delegatury Urzędu Miasta, władają tymi pomieszczeniami na podstawie umów najmu. Istota trwałego zarządu, o który ubiega się Urząd Skarbowy, jest zgodnie z art. 43 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000r. Nr 46, poz. 543) – władanie nieruchomością przez jednostkę organizacyjną, przy czym zakres uprawnień przysługujących jednostce z tego tytułu został określony jako korzystanie faktyczne, tj. korzystanie z nieruchomości w celu prowadzenia działalności należącej do zakresu jej działania; prawo do zabudowy, odbudowy, itp. oraz korzystanie prawne, tj. prawo do oddania nieruchomości lub jej części w najem, dzierżawę lub jej użyczenia. Odnosząc się do przedmiotowej nieruchomości, gdzie Skarbowi Państwa i Miastu P. przysługują idealne, niepodzielne części, wskazano iż ustanowienie trwałego zarządu jest niemożliwe. Wskazano, że oddając urzędowi idealny udział, uzyskiwałby on prawo do bliżej nieokreślonej części nieruchomości, z której nie mógłby korzystać. Decyzja taka byłaby niewykonalna i jako taka obciążona wadą kwalifikująca do stwierdzenia nieważności. Nadto stwierdzono, że trwały zarząd częścią nieruchomości naruszałby interes pozostałych najemców i dawał prawo do części nieruchomości (garaży), z których Urząd Skarbowy wcale nie korzysta – co byłoby sprzeczne ze stanem faktycznym. Wskazano, iż ustanowienie trwałego zarządu nastąpić mogłoby, po wyodrębnieniu lokali, ale takie działanie wymagałoby zgody współwłaściciela oraz rozwiązania wszystkich zawartych umów najmu. W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i wydanie decyzji oddającej w trwały zarząd na rzecz Urzędu Skarbowego części przynależnego Skarbowi Państwa udziału w przedmiotowej nieruchomości, bądź przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Wojewoda uchylił zaskarżona decyzję w całości i oddał w trwały zarząd na czas nieoznaczony Urzędowi Skarbowemu P.-[...], udział Skarbu Państwa w wysokości 1/6 we własności zabudowanej nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], będącej przedmiotem współwłasności Skarbu Państwa w 1/3 części i Miasta P. w 2/3 części. Udział w nieruchomości został oddany w trwały zarząd na siedzibę organu administracji rządowej. Uzasadniając decyzję, organ odwoławczy powołał się na treść art. 18 ustawy o gospodarce nieruchomościami, stanowiący iż nieruchomości mogą być oddawane jednostkom organizacyjnym w trwały zarząd, najem i dzierżawę oraz użyczane na cele związane z ich działalnością. Wskazano, że treść tego artykułu należy odczytywać w połączeniu z innymi przepisami tej ustawy, art. 43 ust. 1, z którego wynika, iż prawną formą władania nieruchomością przez jednostkę organizacyjną jest trwały zarząd, oraz art. 43 ust. 5, zgodnie z którym nieruchomości stanowiące własność Skarbu Państwa oddaje się w trwały zarząd państwowej jednostce organizacyjnej, a nieruchomości stanowiące własność jednostki samorządu terytorialnego – odpowiednio samorządowej jednostce terytorialnej. Urząd Skarbowy jest państwową jednostką organizacyjną, zatem w oparciu o art. 18 może być oddana na jego rzecz nieruchomość Skarbu Państwa, wyłącznie w formie prawem przepisanej dla jego statusu prawnego. Tą formą, jak wynika z wykładni treści przywołanych w decyzji przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz kodeksu cywilnego, jest trwały zarząd. Ustawodawca w art. 18 ustawy o gospodarce nieruchomościami wymienia cywilno- i administracyjno-prawne formy dysponowania nieruchomością. W przepisie tym ustawodawca mówi jedynie o jednostkach organizacyjnych, nie określając, czy dotyczy on tylko jednostek nieposiadających osobowości prawnej. Odczytując treść art. 43 ust. 1 ustawy, włącznie z treścią przepisów kodeksu cywilnego, należy uznać, że prawną formą władania nieruchomością dla jednostki organizacyjnej, nieposiadającej osobowości prawnej, jest prawo trwałego zarządu. Wobec faktu, iż w ocenie organu odwoławczego, zasadnym jest ustanowienie trwałego zarządu w odniesieniu do części udziału Skarbu Państwa w przedmiotowej nieruchomości, zlecono wykonanie opinii szacunkowej, określającej wartość rynkowa zabudowanej nieruchomości. W oparciu o operat szacunkowy sporządzony przez biegłego rzeczoznawcę ustalono cenę udziału we własności przedmiotowej nieruchomości. Na decyzję organu odwoławczego z dnia [...]r. Prezydent Miasta P., określający siebie jako statio fisci Skarbu Państwa, wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji dnia [...]r. jako niezgodnej z prawem. W skardze podniesiono, że zaskarżona decyzja narusza art. 138 § 3 kpa, a nadto powtórzył argumentację będącą podstawą wydania decyzji w pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie z dnia [...]r. swój udział w sprawie zgłosił Urząd Skarbowy P.-[...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000r. Nr 46, poz. 543 ze zm.) zwanej dalej u.g.n., podstawowym sposobem oddania nieruchomości w trwały zarząd jest decyzja administracyjna właściwego organu, czyli starosty bądź organu wykonawczego gminy, powiatu i województwa lub na podstawie art. 60 u.g.n. – ministra właściwego do spraw administracji publicznej. Starosta jest organem reprezentującym Skarb Państwa w sprawach ustanowienia trwałego zarządu na rzecz państwowej jednostki organizacyjnej bez osobowości prawnej w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, a organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego władny jest decyzją stanowić trwały zarząd na rzecz samorządowej jednostki organizacyjnej bez osobowości prawnej w odniesieniu do nieruchomości stanowiącej własność właściwej jednostki. Możliwe jest też oddanie w trwały zarząd udziału we współwłasności nieruchomości. Od decyzji starosty odwołanie przysługuje do wojewody zgodnie z art. 9a u.g.n. W niniejszej sprawie w pierwszej instancji decyzją z dnia [...]r. (uchyloną następnie zaskarżoną decyzją przez Wojewodę) wydał Prezydent Miasta P., który działał w granicach kompetencji przyznanych mu przez wyżej powołaną ustawę o gospodarce nieruchomościami i jako starosta wykonywał zadanie z zakresu administracji rządowej. Wnosząc do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Wojewody z dnia [...]r. Prezydent Miasta P. określił się jako działający w imieniu Skarbu Państwa na podstawie art. 4 pkt 9 i 9b, art. 11 ust. 1, art. 12, art. 23 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z art.. 50 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Ugruntowany w orzecznictwie jest pogląd, że do wyżej wymienionych podmiotów nie należy organ administracyjny, któremu w sprawie, na którymkolwiek jej etapie, przysługuje kompetencja do jej decyzyjnego rozstrzygnięcia. Tym samym organowi pierwszej instancji nie przysługuje skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego na decyzją drugiej instancji, który – działając jako organ odwoławczy – orzekał ma podstawie art. 138 kpa. Powyższy pogląd jest uzasadniony tym, że organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji nie ma interesu prawnego we wniesieniu skargi do sądu administracyjnego na decyzję wydaną w prawie przez organ odwoławczy, bowiem wydając decyzję administracyjną nie czyni tego celem ochrony lub urzeczywistnienia własnego interesu prawnego, lecz celem realizacji ustawowych kompetencji, których wykonanie nie podlega ocenie między innymi w ramach kontroli instancyjnej (por. postanowienie SN z 9 listopada 2001r., III RN 189/01, OSNP 2002/8/177). Skoro Sąd stwierdził, że skarżący Prezydent Miasta P. nie był legitymowany do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, należało na podstawie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalić. /-/ A.Łaskarzewska /-/ B.Drzazga /-/ St.Małek MarK