II SAB/Po 1/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Szaniecka po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2009r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. D. na bezczynność Prezydenta Miasta - Miejskiego Zarządu Dróg w przedmiocie parkowania pojazdów; postanawia odrzucić skargę. /-/ J. Szaniecka M. D., powołując się na art. 3 §2 pkt 8, art. 50 §1, art. 52 §2 oraz art. 54 §1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na bezczynność Kierownika Biura Strefy Płatnego Parkowania Miejskiego Zarządu Dróg w [...]. Skarżący zarzucił naruszenie art. 12 §1, art. 35 oraz art. 36 §1 Kodeksu postępowania administracyjnego polegające na zaniechaniu wydania postanowienia obejmującego stanowisko wierzyciela, co do zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. W uzasadnieniu skargi wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego na podstawie czterech tytułów wykonawczych wystawionych przez Kierownika Biura Strefy Płatnego Parkowania Miejskiego Zarządu Dróg w [...] wszczął przeciwko Skarżącemu postępowanie egzekucyjne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2008r., nr [...], uchyliło rozstrzygnięcie Kierownika Biura Strefy Płatnego Parkowania Miejskiego Zarządu Dróg w [...] o uznaniu zarzutów zobowiązanego za nieuzasadnione i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Jednakże, od czasu przekazania sprawy, Kierownik Biura Strefy Płatnego Parkowania (wierzyciel) nie ustosunkował się do stawianych zarzutów. Pomimo zgłoszenia zarzutów egzekucja została wykonana na skutek zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego. Skarżący podniósł, że Biuro Strefy Płatnego Parkowania bezpodstawnie przyjmuje za uprawnione pobieranie opłat parkingowych za pojazdy parkowane poza wyznaczonymi miejscami parkingowymi. W jego ocenie żądanie opłat za parkowanie pojazdów na ulicach, na których nie wyznaczono płatnych miejsc postojowych jest niezgodne z art. 13b pkt 1 i pkt 6 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2000r. nr 71, poz. 838), a także §6 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000r. w sprawie szczególnych zasad wprowadzania opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych (Dz.U. nr 51, 608 ze zm.). W odpowiedzi na skargę Dyrektor Miejskiego Zarządu Dróg w [...] wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił przy tym, że wierzyciel w grudniu 2008r. cofnął wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego obejmujący wszystkie kwestionowane przez Skarżącego tytuły wykonawcze (k. 17 akt sądowych); wniosek obejmował żądanie obciążenie wierzyciela (Miejski Zarząd Dróg Biuro Obsługi Strefy Płatnego Parkowania) kosztami postępowania egzekucyjnego. Wyjaśnił także, że postępowania egzekucyjne zostały umorzone. Tym samym w jego ocenie skarga jest bezprzedmiotowa. Ponadto wskazał, że kontrola legalności działań obejmujących pobieranie opłat parkingowych za parkowanie pojazdów w strefie płatnego parkowania, lecz poza wyznaczonymi miejscami parkingowymi, może nastąpić jedynie w postępowaniu ze skargi na postanowienie rozstrzygające zarzuty zobowiązanego. Jednocześnie podniósł, że Skarżący nie wezwał wierzyciela do usunięcia naruszenia prawa, do czego zobowiązywał go art. 52 §3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ustosunkowując się do treści odpowiedzi na skargę M. D. wskazał, że zawiadomienie o cofnięciu wniosku egzekucyjnego otrzymał dwa tygodnie po złożeniu skargi. Rozpoznanie jego skargi pozostaje aktualne, gdyż organy administracji publicznej nadal uznają za właściwe pobieranie opłat w strefie płatnego parkowania, lecz poza wyznaczonymi miejscami postojowymi; w analogicznej sytuacji wystawiono i skierowano do egzekucji kolejny tytuł wykonawczy, dlatego wycofanie tytułów wykonawczych nie załatwia jego sprawy. W ocenie Skarżącego wątpliwe jest, czy zarząd bądź biuro mają kompetencję do wystawiania tytułów wykonawczych. W odpowiedzi na wezwanie Sądu, Zarząd Dróg Miejskich w [...], w piśmie z dnia 18 marca 2009r., wyjaśnił, że należności objęte tytułami wykonawczymi zostały wyegzekwowane wraz z kosztami upomnienia. Tym samym postępowanie egzekucyjne zostało zakończone, bez wydawania postanowienia o jego umorzeniu, na skutek pełnej realizacji obowiązku uiszczenia opłaty za parkowanie pojazdów na drogach publicznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wyjaśnić należy, że wierzyciel w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym zajmuje szczególną pozycję prawną, albowiem przysługują mu także kompetencje do podejmowania jednostronnych rozstrzygnięć oraz wyrażania stanowiska. Wówczas działa on w formach właściwych dla organu administracji publicznej - wydaje postanowienia. Na wydawane postanowienia służy zażalenie, jeżeli ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi - art. 17 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. nr 229, poz. 1954 ze zm. - dalej u.p.e.a.). Stosownie zaś do art. 34 §1 u.p.e.a. organ egzekucyjny rozpatruje zarzuty zgłoszone przez zobowiązanego po uzyskaniu stanowiska wierzyciela. Na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela przysługuje zażalenie - art. 34 §2 u.p.e.a. W kontrolowanej sprawie postanowienie wierzyciela, co do zarzutów zobowiązanego (uchylone następnie przez organ odwoławczy), wydał Kierownik Biura Strefy Płatnego Parkowania z upoważnienia Prezydenta Miasta (k. 9 akt sądowych). Zatem pozycję wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przeciwko Skarżącemu zajmował zarządca drogi - Prezydent Miasta [...], który wykonywał swoje obowiązki przy pomocy Miejskiego Zarządu Dróg, jednostki organizacyjnej będącej zarządem drogi utworzonej przez radę gminy - art. 21 ust.1 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2007r. nr 19, poz. 115 ze zm.). Z powyższych względów należało przyjąć, że skarga została skierowana przeciwko organowi uprawnionemu do wydawania postanowień w postępowaniu egzekucyjnym, na które przysługuje zażalenie w rozumieniu art. 3 §2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a.). O bezczynności organu można mówić, gdy w ustalonym w przepisach terminie nie podejmuje on nakazanych prawem działań. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie zawiera przepisów ustalających termin na zajęcie przez wierzyciela stanowiska w sprawie zrzutów zgłoszonych przez zobowiązanego. Zatem, zgodnie z art. 18 przedmiotowej ustawy, znajdują tu odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 35 §1 Kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Sprawa zajęcia przez wierzyciela stanowiska w sprawie zarzutów wniesionych przez zobowiązanego, co do zasady, jest sprawą niewymagająca prowadzenia postępowania wyjaśniającego, dlatego powinna być załatwiana niezwłocznie; stanowisko wydaje się w oparciu o dowody przedstawione przez zobowiązanego lub w oparciu o fakty znane wierzycielowi z urzędu (art. 35 §2 Kpa). Konieczność załatwienia takiej sprawy "niezwłocznie" potwierdza treść art. 34 §3 u.p.e.a., gdyż po upływie 14 dni od dnia powiadomienia wierzyciela o wniesionych zarzutach aktualizuje się obowiązek zawieszenia postępowania przez organ egzekucyjny. Przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie ustanawiają skutecznych środków prawnych do zwalczania bezczynności wierzyciela w zakresie wydania postanowienia, co do zarzutów zgłoszonych przez zobowiązanego. Nie znajdują tu zastosowania przepisy dotyczące skargi na bezczynność wierzyciela (art. 6 u.p.e.a.) oraz skargi na przewlekłość postępowania egzekucyjnego (art. 54 §1 u.p.e.a.). Niewystarczające do ochrony interesów zobowiązanego okazało się zawieszenie postępowania (powołane w skardze postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 08 kwietnia 2008r. nr [...]), gdyż zastosowane środki egzekucyjne doprowadziły do wykonania obowiązku zapłaty (art. 58 u.p.e.a.). Z kolei zgłoszenie zarzutu nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego, a jego wstrzymanie, a także wstrzymanie czynności egzekucyjnych, ustawodawca zastrzegł do uznania organu egzekucyjnego lub organ nadzoru (art. 35 §1 i §2 u.p.e.a.). Zatem, w ocenie Sądu, zrealizowane zostały przesłanki zastosowania art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 37 Kodeksu postępowania administracyjnego. Warunkiem skutecznego wniesienia skargi jest uprzednie wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie - art. 52 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm. - p.p.s.a.). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 53 §2 p.p.s.a.). Z powyższych względów wniesienie skargi na bezczynność Zarządu Dróg Miejski w [...] w zakresie wydania postanowienia (zajęcia stanowiska) w przedmiocie zarzutów zgłoszonych przez zobowiązanego powinno poprzedzać złożenie zażalenia, o którym mowa 37 Kpa, do Samorządowego Kolegium Odwoławczego na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub ustalonym w myśl art. 36 Kodeksu postępowania administracyjnego. Skarżący nie skorzystał ze wskazanego środka zaskarżenia, dlatego na podstawie art. 58 §1 pkt 6 i §3 w związku z art. 52 §1 i §2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniesioną przez niego skargę należało odrzucić. Na marginesie wskazać należy, że zarzuty zgłasza się w "sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej" - art. 33 u.p.e.a. Zatem z chwilą zakończenia postępowania egzekucyjnego skarga na bezczynność wierzyciela w zakresie zajęcia stanowiska, co do zgłoszonych zarzutów staje się bezprzedmiotowa (art. 161 §1 pkt 3 p.p.s.a.). Rzeczonej bezprzedmiotowości nie uchyla fakt kierowania do egzekucji kolejnych tytułów wykonawczych. Zakres ochrony interesów zobowiązanego po zakończeniu postępowania egzekucyjnego określa art. 168b ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z jego treścią "zobowiązany może dochodzić odszkodowania od organu egzekucyjnego lub wierzyciela, za szkody wyrządzone wskutek niezgodnego z przepisami prawa wszczęcia lub prowadzenia egzekucji administracyjnej". /-/ J. Szaniecka BR