II SAB/Po 105/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2015 r. sprawy ze skargi H. D. na bezczynność Wójta Gminy C.[...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej; I. umarza postępowanie, II. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, III. zasądza od organu na rzecz skarżącej kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu koszów postępowania. H. D. (dalej: "zainteresowana", "wnioskodawczyni", "skarżąca" lub "strona") w dniu 13 kwietnia 2015 r. (data wpływu do organu wniosku z dnia 8 kwietnia 2015 r. - k. 13 akt sąd.) zwróciła się do Wójta Gminy w C.[...] (dalej również: "Wójt", "wezwany organ" lub "skarżony organ") o udzielenie "informacji publicznej dotyczącej wodociągu gminnego przebiegającego przez działkę położoną w [...] nr [...] i działkę [...]", w następującym zakresie: 1) Na podstawie jakich dokumentów zajęta została część należących do wnioskodawczyni działek nr [...] i [...] pod wybudowanie wodociągu gminnego przebiegającego przez te działki? 2) Czy została zawarta umowa z ówczesnym właścicielem/właścicielami działek dotycząca korzystania z nieruchomości w celu eksploatacji wodociągów? 3) Jakie postanowienia i pozwolenia wydane zostały przez gminę dotyczące lokalizacji i budowy wodociągów na powyższych działkach? 4) Jakie są ograniczenia wiążące się użytkowaniem działek, czy istnieje strefa ochronna wodociągu lub inne wymagania dotyczące konserwacji i utrzymania wodociągu? Wezwany organ nie udzielił zainteresowanej odpowiedzi na wniosek z dnia 8 kwietnia 2015 r., wobec czego wnioskodawczyni, reprezentowana przez pełnomocnika procesowego, w dniu 24 lipca 2015 r. (data wpływu do organu pisma procesowego z dnia 21 lipca 2015 r. - k. 3) złożyła skargę na bezczynność Wójta Gminy w C.[...] w rozpatrzeniu wniosku z dnia 8 kwietnia 2015 r. o udostępnienie informacji publicznej. Skarżąca wniosła o: 1) nakazanie Wójtowi rozpatrzenia jej wniosku z dnia 8 kwietnia 2015 r. w terminie 14 dni od daty otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi; 2) uznanie, że bezczynność wezwanego organu w rozpatrzeniu wniosku strony miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu, wskazując na stan faktyczny sprawy i poglądy orzecznictwa, strona zwróciła uwagę na fakt, że w ciągu 3 miesięcy od dnia wezwania skarżony organ nie podjął żadnych czynności w sprawie wniosku z dnia 8 kwietnia 2015 r. i nie poinformował skarżącej o powodach opóźnienia oraz terminie, w jakim informacja zostanie udostępniona. W piśmie z dnia 5 sierpnia 2015. znak [...], doręczonym zainteresowanej w dniu 12 sierpnia 2015 r. (akta adm.), Wójt udzielił stronie wyjaśnienia w odniesieniu do wszystkich pytań sformułowanych we wniosku z dnia 8 kwietnia 2015 r. Wskazując na przyczyny opóźnienia, organ wyjaśnił, że spowodowane to było złożonością sprawy, brakiem dokumentów źródłowych i faktem, ze pracownicy zajmujący się w latach [...] ubiegłego wieku kwestiami, których dotyczy wniosek, już w Urzędzie Gminy nie pracują. W odpowiedzi na skargę Wójt wniósł o umorzenie postępowania w zakresie skargi na bezczynność organu i uznanie, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszaniem prawa [i] brak jest podstaw do wymierzenia organowi grzywny, o której mowa w art. 149 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W uzasadnieniu organ podniósł, że z uwagi na fakt, że zapytanie dotyczyło inwestycji wodociągowych, które nie zostały wykonane przez Gminę, a ponadto zrealizowanych ponad [...] lat temu, oraz w celu rzetelnego i kompleksowego udzielenia stronie informacji przeprowadził postępowanie, które wymagało uprzedniego zbadania dokumentacji, która w całości miała charakter archiwalny, jak i przepytania byłych pracowników Urzędu Gminy. Organ podniósł, że były to czynności niezwykle czasochłonne, w konsekwencji czego informacja została udzielona skarżącej dopiero w piśmie z dnia 5 sierpnia 2015 r. Wójt podkreślił, że choć posiadana dokumentacja archiwalna uzasadniała poinformowanie strony o braku możliwości udzielenia jej [...] żądanej informacji, organ starał się w żmudnym[...] i czasochłonnym postępowaniu zebrać informacje, które naprowadzają skarżącą na podmioty, które realizowały przedmiotową inwestycję. Podsumowując, Wójt stwierdził, że uchybienie organu w istocie sprowadza się do braku zawiadomienia skarżącej, że sprawa nie może być załatwiona w terminie przewidzianym w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Na potwierdzenie swoich tez organ powołał skierowaną do skarżącej odpowiedź z dnia 5 sierpnia 2015 r. wraz z dowodem nadania. Na rozprawie w dniu 20 października 2015 r. pełnomocnik skarżącej zmodyfikował żądanie skargi, domagając się umorzenia postępowania w kwestii nakazania udostępnienia informacji publicznej, a to z uwagi na fakt, że informacja ostatecznie została udzielona w piśmie z dnia 5 sierpnia 2015 r. Pełnomocnik wniósł również o uznanie, że bezczynność organu nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa, a to z uwagi na wyjaśnienie Wójta zawarte w piśmie z dnia 5 sierpnia 2015 r. W pozostałym zakresie podtrzymał wnioski skargi, popierając argumentację zawartą w jej uzasadnieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga w chwili jej wniesienia była zasadna, jednakże z uwagi na udzielenie skarżącej żądanej informacji publicznej w pełnym zakresie już po wniesieniu skargi, ale przed dniem rozprawy – przed rozpatrzeniem sprawy, jak i ze względu na wniosek pełnomocnika strony skarżącej zaszły podstawy do umorzenia postępowania w części obejmującej zobowiązanie organu do załatwienia wniosku z dnia 8 kwietnia 2015 r. Podstawę rozstrzygnięcia wniosku przez skarżony podmiot stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2014 r. poz. 782, z późn. zm. - dalej: u.d.i.p.). Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Niemniej, jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w powyższym terminie, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Wobec stanowiska stron postępowania oraz w wyniku własnej analizy sprawy Sąd stwierdził, że wniosek skarżącej co do zasady w całości dotyczył okoliczności, które stanowiły informację publiczną. Kwestie związane z przebiegiem wodociągu przez dany teren - w tym wypadku przez należące do wnioskodawczyni działki nr [...] i [...], jego wykonaniem i podstawą prawną realizacji inwestycji i zajęcia terenu pod ten wodociąg gminny (według jego aktualnego statusu – wodociąg jest własnością gminnej spółki A sp. z o.o. z siedzibą w [...]), a także eksploatacją wodociągu oraz związanymi z tym kosztami, jakie mogą wynikać z ewentualnych umów zawartych z ówczesnymi właścicielami działek, przez które wodociąg przebiega, dotyczą zagadnień, o których mowa w art. 1 ust. 1 i art. 6 ust. 1 u.d.i.p., a zgodnie z powołanymi przepisami informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 ust. 1 (por. wyrok NSA w dnia 12 grudnia 2006 r. sygn. akt I OSK 123/06, LEX nr 291357). Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f u.d.i.p. informacją publiczną jest informacja o majątku, którym dysponują podmioty, o których mowa w art. 4 ust. 1, natomiast z art. art. 6 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. wynika, że informacja o majątku publicznym obejmuje m.in. majątek jednostek samorządu terytorialnego oraz majątek osób prawnych samorządu terytorialnego (lit. c), a także majątek pochodzący z zadysponowania majątkiem m.in. jednostek samorządu terytorialnego (lit. d). Skoro przedmiotowy wodociąg aktualnie stanowi własność gminnej spółki komunalnej, to informacja o sposobie gospodarowania tym majątkiem, jest informacją art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f i art. 6 ust. pkt 5 lit. c u.d.i.p. Dodać należy, że taki podmiot komunalny jest gminną jednostką organizacyjną (osobą prawną), o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. Skoro zatem Wójt jako organ władzy publicznej, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., dysponuje informacją publiczną dotyczącą majątku spółki komunalnej, to mógł być skutecznie wezwany do jej udostępnienia, o ile żądane informacje nie zostały wcześniej podane do powszechnej wiadomości za pomocą publikatora publicznego (art. 10 ust. 1 u.d.i.p.). Podobnie należy odnieść się do informacji dotyczącej ograniczeń w użytkowaniu nieruchomości, jak strefa ochronna wodociągu i inne wymagania w zakresie jego konserwacji i utrzymania. W szczególności jeśli ograniczenia takie wynikają z dokumentów urzędowych - aktów administracyjnych wydanych przez organy Gminy (przez radę gminy lub organ wykonawczy), tj. danych publicznych, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p. Jest okolicznością bezsporną, że skarżony organ nie udostępnił stronie żądanej informacji w terminie, o którym mowa w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., ani nie poinformował zainteresowanej o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Niemniej jednak należy podkreślić, że strona skarżąca jednoznacznie potwierdziła uzyskanie od organu całości żądanej informacji publicznej w pełnym zakresie wynikającym z jej wniosku z dnia 8 kwietnia 2015 r. i domagała się w tym zakresie umorzenia postępowania. W konsekwencji postępowanie sądowoadministracyjne podlegało umorzeniu z uwagi na udzielenie stronie jeszcze przed rozstrzygnięciem niniejszej sprawy żądanej informacji publicznej, o czym Sąd orzekł w punkcie I sentencji na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm. - dalej: p.p.s.a.) – w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015 r. ze względu na treść art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658). Niewątpliwie bowiem w toku postępowania, a przed wydaniem wyroku zaszło zdarzenie, które w tym zakresie czyniło wydanie wyroku zbędnym, a prowadzenie postępowania bezprzedmiotowym. Konsekwencją stwierdzania bezczynności organu w zakresie opisanym w punkcie I sentencji wyroku, pomimo stwierdzenia podstaw do umorzenia postępowania, był – jak tego wymaga art. 149 § 1a p.p.s.a. – obowiązek rozważenia przez Sąd, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu stwierdzona [w] niniejszej sprawie bezczynność skarżonego organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Również sama skarżąca, po zapoznaniu się ze stanowiskiem organu zawartym w odpowiedzi organu z dnia 5 sierpnia 2015 r., wniosła o stwierdzenie, że bezczynność organu nie [...] miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Brak udzielenia żądanej informacji w terminie, o którym mowa w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., wiązał się z wnikliwą analizą dokumentacji archiwalnej oraz poszukiwania innych źródeł informacji publicznej, której ten wniosek dotyczył. Organ niezwłocznie po wpłynięciu skargi udzielił stronie przedmiotowej – a do tego satysfakcjonującej stronę – informacji. W tym kontekście nie można z faktu zaniechania zastosowania w sprawie przepisu art. 13 ust. 2 u.d.i.p. wyprowadzić wniosku o rażącym naruszeniu prawa przez organ. Tym bardziej, że również skarżąca po stronie organu znamion takiego działania nie dostrzega. Wobec tego Sąd w punkcie II sentencji wyroku na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. orzekł, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W tej sytuacji brak było również podstaw do wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Nałożenie grzywny ma w tym wypadku charakter fakultatywny i to sąd administracyjny na podstawie okoliczności sprawy ocenia, czy uzasadnione jest nałożenie grzywny w tym trybie. Sąd miał nadto na uwadze cel zastosowania tego środka, który ma nie tylko charakter represyjny, ale również prewencyjny oraz dyscyplinujący, jak i to, że sama strona skarżąca nie domagała się wymierzenia organowi grzywny. W okolicznościach przedmiotowej sprawy, gdy stwierdzona bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa, Sąd nie znalazł żadnego uzasadnienia dla wymierzenia organowi grzywny. O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął w punkcie III sentencji na podstawie art. 201 § 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając wysokość uiszczonego przez stronę wpisu od skargi oraz fakt korzystania z zastępstwa procesowego radcy prawnego.