II SAB/Po 110/18
WyrokWSA w Poznaniu2018-12-20
Skład orzekający: Sędzia WSA Elwira Brychcy, Sędzia WSA Wiesława Batorowicz, Asesor WSA Jan Szuma
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny dopuścił się bezczynności w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek skarżących, a jeśli tak, to czy jego odpowiedź była wyczerpująca i czy wszystkie zadane pytania dotyczyły informacji publicznej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny nie dopuścił się bezczynności, ponieważ udzielił odpowiedzi na wniosek w ustawowym terminie. Ponadto, sąd podzielił stanowisko organu, że część zadanych pytań nie stanowiła informacji publicznej w rozumieniu ustawy, a pozostałe zostały wyczerpująco wyjaśnione lub organ prawidłowo wskazał na brak posiadanych danych. W związku z tym skarga została oddalona.Stan faktyczny
Skarżący K. M. i B. M. złożyli do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego wniosek o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej m.in. niepożądanych odczynów poszczepiennych, statystyk chorób, procedur ustalania sytuacji epidemiologicznej oraz kwestii prawnych związanych ze szczepieniami. Organ udzielił odpowiedzi na większość pytań, wskazując jednocześnie, że część z nich nie stanowi informacji publicznej. Skarżący wnieśli skargę na bezczynność organu, zarzucając mu nierozpoznanie wniosku i nieudzielenie odpowiedzi na wszystkie pytania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 20 grudnia 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Jan Szuma (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 grudnia 2018 roku sprawy ze skargi K. M. i B. M. na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę
Rozpatrywana skarga K. M. i B. M. dotyczy bezczynności Inspektora Sanitarnego (zwanego dalej "Inspektorem Powiatowym") w zakresie udostępnienia informacji, którą skarżący kwalifikują jako informację publiczną.
Złożenie skargi poprzedziły następujące okoliczności.
Pismem z dnia 31 sierpnia 2018 r., które wpłynęło do organu 3 września 2018 r., K. M. i B. M. zajęli stanowisko w odniesieniu do skierowanego do nich uprzednio upomnienia w ramach postępowania egzekucyjnego dotyczącego obowiązku szczepienia ich dziecka S. M.. W tym samym piśmie (na s. 3) zawarli wniosek, w którym powołując się na art. 2 w zw. z art. 14 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (obecnie tekst jednolity tej ustawy opublikowano w Dz. U. z 2018 r., poz. 1330 ze zm. – uw. Sądu, dalej "u.d.i.p."), wystąpili do Inspektora Powiatowego o udostępnienie im informacji obejmującej następujące dane:
1. Ile zostało odnotowanych niepożądanych odczynów poszczepiennych dotyczących szczepień przeciwko: błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, inwazyjnemu zakażeniu Haemophilus influenzae typu b, odrze, śwince i różyczce?
2. Ile zostało odnotowanych niepożądanych odczynów poszczepiennych po podaniu pozostałych szczepionek obowiązkowych i zalecanych w rozbiciu na dzieci i dorosłych?
3. Jaki charakter miały odnotowane niepożądane odczyny poszczepienne? (ilość i rodzaje - w zakresie pytania 1 oraz 2)?
4. Czy zostały odnotowane przypadki śmiertelne?
5. W jaki sposób i przez kogo jest ustalana aktualna sytuacja epidemiologiczna na terytorium Polski, w oparciu o którą jest opracowywany Program Szczepień Ochronnych na dany rok?
6. Z jakich względów nie zostało wydane rozporządzenie właściwego ministra do spraw zdrowia przewidziane w art. 4 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi [to jest ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r., obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 151 ze zm., dalej "u.z.z.z.ch." – uw. Sądu]?
7. Czy w Polsce przeprowadza się badania nowonarodzonych dzieci w celu stwierdzenia, czy dziecko narodziło się z wrodzoną obniżoną odpornością? (Stwierdzenie wrodzonego lub nabytego niedoboru odporności stanowi przeciwwskazanie do szczepienia określone przez producenta szczepionki BCG).
8. Czy rejestr niepożądanych odczynów poszczepiennych prowadzony przez Inspektora Powiatowego podlega kontroli sądowej? Jeśli tak, to jaki sąd jest władny, względnie, z jakiego powodu nie podlega to kontroli?
9. Czy stwierdzenie ciężkiego Niepożądanego Odczynu Poszczepiennego powoduje skutki prawne (np. konieczność wycofania partii szczepionki)? Kto ponosi odpowiedzialność prawną i finansową, gdy takowy nastąpi?
10. Z jakiej statystyki wynikają dane, którymi dysponuje Inspektor Powiatowy?
11. Od którego roku dane te są gromadzone?
12. Czy w innych krajach Unii Europejskiej szczepienia, do których Inspektor Powiatowy wzywa, mają charakter obowiązkowy?
13. Czy w związku z przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej w roku 2004 i obowiązującą w jej ramach zasadą swobody przepływu osób Inspektor Powiatowy odnotował epidemie chorób, co do których w krajach członkowskich szczepienia są dobrowolne?
14. Wedle Światowej Organizacji Zdrowia wszczepialność na Ukrainie nie przekracza 50 %, zaś od 11 czerwca 2017 r. obywatele Ukrainy poruszają się swobodnie w ramach strefy Schengen (bez wiz) i obecnie przebywa ich na terytorium Polski blisko 1 milion: czy w związku z tym Inspektor Powiatowy odnotował epidemie chorób, których przymus dotyczy wśród tych obywateli lub obywateli naszego kraju?
15. Czy wystosowując pismo przymuszające do szczepienia Inspektor Powiatowy jest świadomy ilości powikłań poszczepiennych nieodnotowanych, a który to problem zauważa prof. Andrzej Zieliński (strona www.pzh.gov.pl), prof. Jacek Wysocki, dr Hanna Czajka (Neurologia i Neurochirurgia Polska 2004; 38, 1 (supl. 1): s: 17-24) oraz dr Paweł Grzesiowski (wywiad z dnia 5 grudnia 2016 r., telewizja WP, program Tu i teraz)?
16. Czy jest Inspektorowi Powiatowemu znane orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w kwestii obowiązku szczepień wskazujące, że przymus stanowi naruszenie art. 8 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności w sytuacji przymusu szczepień i braku systemu odszkodowawczego?
17. Czy jest Inspektorowi Powiatowemu wiadomo, czy w związku z jego działalnością została skierowana już skarga do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka?
18. Czy prawdą jest, że Inspektor Powiatowy dystrybuuje, dystrybuował, sprzedawał i sprzedaje szczepionki?
19. Jaki zysk Inspektora Powiatowego uzyskał z dystrybucji, sprzedaży szczepionek z uwzględnieniem podziału na poszczególne lata kalendarzowe jak i sumaryczny?
20. Czy nie jest sprzeczne z zasadami demokratycznego państwa prawa w szczególności z zasadą państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP) i zasadą prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie uczestników (art. 8 K.p.a. - zasada pogłębiania zaufania do prawda) przymuszanie do szczepień przez ten sam organ, który prowadzi rejestr niepożądanych odczynów poszczepiennych mający świadczyć o bezpieczeństwie szczepień, jak i dystrybuujący, sprzedający szczepionki, do których szczepienia przymusza?
21. Po których szczepionkach mogą wystąpić niepożądane odczyny poszczepienne określone w rozporządzeniu Ministra Zdrowia ich dotyczącym, na czym konkretnie polegają i jakie mają trwałe skutki oraz jakie są metody ich diagnozowania i leczenia?
22. Czy niepożądane odczyny i powikłania poszczepienne mogą wystąpić tylko w okresie do 4 tygodni od szczepienia i do 12 miesięcy dla szczepienia BCG, czy też mogą być również znacznie odłożone w czasie, nawet wiele lat po szczepieniu?
23. Dane dotyczące wyjaśnienia właściwości immuno i patogennych szczepionek, rodzaju zastosowanych adjuwantów i konserwantów, ich wpływu na zdrowie, a także zawartości białek odzwierzęcych.
24. Dane dotyczące pochodzenia szczepów bakterii i wirusów oraz ich antygenów w szczepionkach z obowiązkowego kalendarza szczepień.
25. Dane dotyczące tego, które szczepionki stosowane w Polsce zawierają związki aluminium oraz o chorobach, których związek z narażeniem organizmu na działanie aluminium jest aktualnie znany.
26. Które szczepionki stosowane w Polsce zawierają śladowe ilości związku rtęci (tiomersalu) używanego jako konserwant w pierwszym etapie produkcji oraz w ulotkach których preparatów został wymieniony?
27. W jaki sposób można wykluczyć nadwrażliwość na składniki szczepionki przed zaszczepieniem dziecka?
28. Dane dotyczące szerokich badań naukowych, które zweryfikowały bezpieczeństwo stosowania pełnego kalendarza szczepień dziecięcych i podawania wielu szczepionek podczas jednej wizyty, w porównaniu do dzieci nieszczepionych żadną szczepionką?
29. Które szczepionki, dopuszczone do stosowania w Polsce, zostały wyprodukowane w oparciu o ludzkie linie komórkowe wyprowadzone z komórek pozyskanych w wyniku aborcji, oraz dla których z tych szczepionek jest dostępna etyczna alternatywa?
30. Jak skarżący mają postępować w sytuacji wystąpienia niepożądanego odczynu poszczepiennego i w jaki sposób mogą mieć wpływ na zgłoszenie go do odpowiednich organów?
31. Jaki wpływ na możliwe wystąpienie poważnych powikłań poszczepiennych może mieć występowanie alergii, astmy i innych chorób typu autoimmunologicznego oraz powikłań poszczepiennych u członków rodziny dziecka?
32. Czy w przypadku wystąpienia u dziecka powikłań zdrowotnych w zbieżności czasowej ze szczepieniem, są wykonywane konkretne badania i analizy laboratoryjne w celu obiektywnego stwierdzenia lub wykluczenia związku ze szczepieniami i składnikami szczepionki? Jeśli tak, to jakie badania i analizy laboratoryjne są wykonywane w przypadku wszystkich niepożądanych odczynów poszczepiennych wymienionych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia oraz ulotkach informacyjnych oraz czy są wykonywane obligatoryjnie? Skarżący wystąpili też o udostępnienie procedur obowiązujących w tym zakresie na terenie Polski?
33. W jaki sposób skarżący mogą uzyskać odszkodowanie i zadośćuczynienie za wystąpienie powikłania poszczepiennego, gdy wystąpiło ono na skutek błędu lekarza, winy producenta oraz Skarbu Państwa, które nakładają obowiązek szczepień?
34. Czy patogeny szczepionkowe mają zdolność spowodować chorobę, przeciw której są wymierzone?
35. Czy szczepionki, które mają być podane dziecku skarżących były przechowywane w prawidłowy sposób?
36. Czy Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny kontrolował przychodnię, która wykonuje szczepienia, w szczególności, czy posiada ona agregat zabezpieczający przerwanie dostaw energii elektrycznej oraz elektroniczny, całodobowy monitoring temperatury przechowywania szczepionek? Skarżący wystąpili zarazem o wyniki kontroli?
37. Czy w zakresie dotyczącym szczepionek, które mają być podane, został zachowany ciąg chłodniczy podczas transportu i przechowywania pomiędzy Ministerstwem Zdrowia, hurtownią, apteką, przychodnią oraz właściwą państwową powiatową inspekcją sanitarną?
Wnioskodawcy wyjaśnili, że powyższe dane są im niezbędne, aby podjąć odpowiedzialną decyzję co do szczepienia dziecka.
Pismem z dnia 11 września 2018 r., [...] Inspektor Powiatowy zajął stanowisko w odniesieniu do wniosku o udzielenie informacji publicznej i przedstawił obszerną odpowiedź na większość z przedstawionych pytań.
Na wstępie organ wyjaśnił, że wszystkie informacje dotyczące szczepień ochronnych znajdują się na stronie internetowej Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego-Państwowego Zakładu Higieny (http://www.pzh.gov.pl) w zakładce: epimeld (Meldunki Epidemiologiczne) pod hasłem Biuletyn "Szczepienia Ochronne w Polsce".
Dalej Inspektor Powiatowy przedstawił K. M. i B. M. kontekst faktyczny i prawny szczepień obowiązkowych. Wskazał, że nałożenie przez ustawodawcę powszechnego obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw wybranym chorobom zakaźnym zapewnia odpowiednio wysoki odsetek osób poddających się szczepieniom i skutecznie zmniejsza ryzyko epidemicznego szerzenia się chorób zakaźnych w populacji oraz zmniejsza społeczne skutki związane z ciężkimi zdrowotnymi następstwami chorób zakaźnych (w wyniku powikłań). Wysoki poziom zaszczepienia populacji, sięgający 95-98 %, sprawia, że również osoby nieuodpornione, które nie mogą być poddane szczepieniu (wskutek ciężkich chorób stwierdzonych przez lekarza), korzystają z ochrony jaką daje istnienie powszechnych programów obowiązkowych szczepień ochronnych, jak również zapobiega epidemicznemu szerzeniu się chorób. Inspektor Powiatowy wskazał, że od chwili wprowadzenia szczepień ochronnych w Polsce w latach 90- tych odnotowywany jest stopniowy spadek zachorowań na wzw typu B. W Polsce nie występuje rozwój epidemii przewlekłego zapalenia wątroby typu B. gruźlicy, polio, bowiem występujące aktualnie zachorowania nie mieszczą się w literalnym brzmieniu legalnej definicji epidemii, o jakiej mowa w u.z.z.z.ch. Zgodnie z art. 2 pkt. 9 u.z.z.z.ch. epidemia to "wystąpienie na danym obszarze zakażeń lub zachorowań na chorobę zakaźną w liczbie wyraźnie większej niż we wcześniejszym okresie albo wystąpienie zakażeń lub chorób zakaźnych dotychczas niewystępujących".
Inspektor Powiatowy wyjaśnił również, że szczepionki, czyli produkty lecznicze pochodzenia biologicznego, podlegają wielu rygorystycznym wymogom zarówno w zakresie produkcji jak i kontroli jakości przed dopuszczeniem do obrotu oraz monitorowania jakości i działań niepożądanych po wprowadzeniu ich do obiegu. Bezpieczeństwo stosowania szczepionek zostaje ustalone w badaniach laboratoryjnych i badaniach klinicznych u ludzi. W Polsce nadzór nad jakością szczepionek sprawuje Zakład Badania Surowic i Szczepionek NIZP-PZH prowadząc coroczną kontrolę jakości i bezpieczeństwa szczepionek znajdujących się w obrocie na zlecenie Głównego Inspektoratu Farmaceutycznego. System kontroli bezpieczeństwa szczepionek, oprócz badań laboratoryjnych, badań przedklinicznych, badań klinicznych II i III fazy, obejmuje monitorowanie niepożądanych odczynów poszczepiennych. Przeanalizowane dane dostępne są na stronie NIZP-PZH w biuletynie "Szczepienia Ochronne w Polsce". Stosowane na świecie i w Polsce systemy kontroli bezpieczeństwa szczepionek zgodne z aktualną wiedzą i wymaganiami, stanowią podstawę do stwierdzenia, że monitorowanie szczepionek pod kątem niepożądanych odczynów poszczepiennych stanowi gwarancję bezpieczeństwa ich stosowania.
Inspektor Powiatowy zaznaczył też, że przy braku stwierdzenia przeciwwskazań dziecku podawana jest szczepionka. Badanie lekarskie jest ściśle skorelowane ze szczepieniem, jak też stanowi czynność mającą pomóc w podjęciu decyzji o przeprowadzeniu szczepienia. Jako przejaw bezpośredniej współpracy lekarza z pacjentem służy orzeczeniu o stanie zdrowia i w rezultacie wydaniu pozytywnej bądź negatywnej opinii o zaszczepieniu. Obowiązki te łączą się z art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 617 ze zm. – uw. Sądu, dalej "u.z.l.l.d."), który stanowi, że "Lekarz orzeka o stanie zdrowia określonej osoby po uprzednim, osobistym jej zbadaniu lub zbadaniu jej za pośrednictwem systemów teleinformatycznych lub systemów łączności". Udzielanie świadczeń zdrowotnych zgodnie z art. 2 ust 1 u.z.l.l.d. jest wpisane w wykonywanie zawodu lekarza co oznacza: badanie stanu zdrowia, rozpoznawanie chorób i zapobieganie im, leczenie i rehabilitacji chorych, udzielanie porad lekarskich, a także wydawanie opinii i orzeczeń lekarskich. Z ustawy wynika, że lekarz ma obowiązek wykonywać zawód, zgodnie ze wskazaniami aktualnej wiedzy medycznej, dostępnymi mu metodami i środkami zapobiegania, rozpoznawania i leczenia chorób. Również lekarz podejmuje decyzje terapeutyczne i diagnostyczne w bezpośrednim kontakcie z pacjentem. Oznacza to, że lekarz działając zgodnie ze wskazaniami aktualnej wiedzy medycznej i podejmując się kwalifikacji dziecka do szczepienia działa w sposób uzasadniony w świetle przepisów prawa, wiedzy medycznej, wiedzy o metodach i środkach oraz umiejętności ich stosowania adekwatnie do danej sytuacji.
Organ wyjaśnił, że produkty lecznicze, w tym preparaty szczepionkowe, posiadają Charakterystykę Produktu Leczniczego, która jest dokumentem rozpoczynającym proces wydania pozwolenia na dopuszczenie produktu leczniczego do obrotu. Charakterystyka produktu leczniczego jest też podstawą do przygotowania przez Prezesa Urzędu Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych raportu na temat produktu i dokumentem wyjściowym do opracowywanej ulotki. Razem dołączone do wniosku o pozwolenie na dopuszczenie do obrotu podlegają ocenie w procesie orzeczenia o dopuszczeniu leku do obrotu. W ulotce znajdują się wszystkie informacje na temat produktu medycznego, jego składu, stosowania, przeciwskazań, efektów ubocznych itp. Szczepionki, czyli produkty lecznicze pochodzenia biologicznego, podlegają wielu rygorystycznym wymogom zarówno w zakresie produkcji jak i kontroli jakości przed dopuszczeniem do obrotu oraz monitorowania jakości i działań niepożądanych po wprowadzeniu ich do obiegu. Bezpieczeństwo stosowania szczepionek zostaje ustalone w badaniach laboratoryjnych i badaniach klinicznych u ludzi. W Polsce nadzór nad jakością szczepionek sprawuje Zakład Badania Surowic i Szczepionek NIZP-PZH prowadząc coroczną kontrolę jakości i bezpieczeństwa szczepionek znajdujących się w obrocie na zlecenie Głównego Inspektoratu Farmaceutycznego.
Inspektor Powiatowy wskazał dalej, że obawy dotyczące szczepień ochronnych oraz ryzyka powikłań po nich może rozwiać lektura pozycji pt. "Wakcynologia" (wydanie II z 2007 r.) pod redakcją W. Magdzika, D. Naruszewicz-Lesiuk i A. Zielińskiego oraz innych autorów - najwybitniejszych specjalistów w dziedzinie wakcynologii w Polsce. Cennym źródłem wiedzy jest także strona internetowa NIZP-PZH, zredagowana we współpracy ze specjalistami w dziedzinie szczepień ochronnych z Polskiego Towarzystwa Wakcynologii. "Szczepienia Ochronne w Polsce". Stosowane na świecie i w Polsce systemu kontroli bezpieczeństwa szczepionek zgodnie z aktualna wiedzą i wymaganiami, stanowią podstawę do stwierdzenia, że monitorowanie szczepionek pod kątem niepożądanych odczynów poszczepiennych stanowi gwarancję bezpieczeństwa ich stosowania. Organ podkreśli, że celem szczepień ochronnych jest mobilizacja sił obronnych organizmu, czyli wytworzenie odpowiedniej ilości i rodzajów przeciwciał, które będą w stanie obronić dziecko przed zakażeniami. Współczesne szczepionki są bezpieczne i skuteczne. Zawierają mniejszą liczbę antygenów niż dawniej. Dlatego podanie wielu szczepionek jednocześnie nie przeciąża układu odpornościowego. Szczepionka jest preparatem odpornościowym, który zawiera określony antygen lub antygeny. Wprowadzenie antygenu do organizmu, uodparnia go na zakażenie konkretnym (jednym lub kilkoma) drobnoustrojem chorobotwórczym. Zaszczepić dziecko można zarówno szczepionkami bezpłatnymi dostępnymi w punkcie szczepień jak i szczepionkami skojarzonymi dostępnymi odpłatnie w aptekach.
Organ zaznaczył, że w kwestii określenia terminów obowiązkowych szczepień ochronnych, co do zasady nie można stosować dowolności, bowiem Program Szczepień Ochronnych na dany rok kalendarzowy (załącznik do Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego), składa się z części kalendarza szczepień obowiązkowych dzieci i młodzieży według wieku, który organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej musi nadzorować i realizować na podstawie art. 5 pkt. 3 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1261 ze zm. – uw. Sądu, dalej "u.P.I.S."). Zakres działania organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej to m.in. prowadzenie działalności zapobiegawczej, przeciwepidemicznej w zakresie chorób zakaźnych, w tym ustalaniu zakresów i terminów szczepień ochronnych i sprawowaniu nadzoru w tym zakresie. W art. 17 ust. 10 u.z.z.z.ch. ustawodawca zawarł delegację dla ministra właściwego do spraw zdrowia do określenia w drodze rozporządzenia m.in. wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych. W wydanym rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 753 – uw. Sądu, dalej "r.o.sz.o."), określone zostały choroby zakaźne objęte obowiązkiem szczepień ochronnych, wiek oraz grupy osób objętych obowiązkiem takich szczepień. W konsekwencji więc, uznać należy, że w u.z.z.z.ch. ukonstytuowano ogólny obowiązek prawny poddawania się szczepieniom ochronnym przez osoby przebywające na terytorium RP. Taki sposób regulacji jest wystarczający do przyjęcia, że obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym wynika bezpośrednio z przepisów prawa. Inspektor Powiatowy zauważył, że Komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego w rozumieniu art. 87 Konstytucji RP. W art. 17 ust. 11 u.z.z.z.ch. zawarta jest delegacja dla Głównego Inspektora Sanitarnego do ogłoszenia w formie komunikatu Programu Szczepień Ochronnych na dany rok. Delegacja jest pojęciem prawnym, które oznacza przeniesienie części kompetencji i obowiązków z organu wyższego szczebla do organu niższego szczebla. W komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego zawarte są specjalistyczne informacje z zakresu medycyny dotyczące technicznych kwestii sposobu wykonywania obowiązku szczepień ustalonego w ustawie. Ponadto obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym przeciwko chorobom zakaźnym ma ścisły związek z zapobieganiem szerzenia się chorób zakaźnych u osób przebywających na terytorium RP.
Przechodząc bezpośrednio do odpowiedzi na pytania postawione przez K. M. i B. M. we wniosku z dnia 31 sierpnia 2018 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny stwierdził, że pytania te dotyczą informacji publicznej w zakresie pytań: 1, 2, 3, 4, 5, 7, 8, 9, 10, 11, 13, 14, 17, 18, 19, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 34, 35, 36 i 37.
Odpowiadając na pytanie 1 Inspektor Powiatowy wskazał, że zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania (Dz. U. Nr 254, poz. 1711 ze zm., dalej "r.n.o.p.") "Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny prowadzi powiatowy rejestr zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych na podstawie zbioru oryginałów formularzy zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych. Zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych do Inspektor Sanitarny dokonują podmioty lecznicze, które wykonują obowiązkowe i zalecane szczepienia ochronne dzieci i młodzieży: od 1 stycznia 2018 r. do 10 września 2018 r. organie zarejestrowano 4 niepożądane odczyny poszczepienne po podaniu następujących szczepionek: 2 NOP - po podaniu szczepionki Tetraxim (błonica, tężec, krztusiec), 1 NOP - po podaniu szczepionki Boostrix (błonica, tężec, krztusiec), 1 NOP - po podaniu szczepionki Infanrix-Hexa (błonica, tężec, krztusiec, Imovax Polio, Haemophilus influenzae typ B, wzw tyb B.
Odpowiadając na pytanie 2 organ wskazał, że w 2018 r. na terenie jego działania zarejestrowano 1 niepożądany odczyn poszczepienny u dziecka po podaniu szczepionki Bexero przeciwko meningokokom typu b. Nie zarejestrowano niepożądanych odczynów poszczepiennych u osób dorosłych.
Odpowiadając na pytanie 3 organ wyjaśnił, że odnotowane niepożądane odczyny poszczepienne w 5 przypadkach zostały zakwalifikowane przez lekarzy, jako łagodne bez zmiany kwalifikacji:
- 2 niepożądane odczyny poszczepienne - po podaniu szczepionki Tetraxim (błonica, tężec, krztusiec) - odczyn łagodny
- 1 niepożądany odczyny poszczepienny - po podaniu szczepionki Boostrix (błonica, tężec, krztusiec) - odczyn łagodny
- 1 niepożądany odczyny poszczepienny - po podaniu szczepionki Infanrix -Hexa (błonica, tężec, krztusiec, Imovax Polio, Haemophilus influenzae typ B, wzw tyb B - Odczyn łagodny
- 1 niepożądany odczyny poszczepienny po podaniu szczepionki Bexero (p/ meningokokom typu B) - odczyn łagodny.
Odpowiadając na pytanie 4 Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny wyjaśnił, że nie odnotowało przypadków śmiertelnych po podaniu szczepień.
W odpowiedzi na pytanie 5 organ wyjaśnił, że zalecenia do realizacji szczepień w Polsce przygotowuje: Pediatryczny Zespół Ekspertów ds. Programu Szczepień Ochronnych przy Ministrze Zdrowia oraz Rada Sanitarno-Epidemiologiczna przy Głównym Inspektorze Sanitarnym. Rekomendacje wynikają z analizy krajowych danych o zachorowaniach na poszczególne choroby zakaźne i zakażenia. Uwzględniają również zalecenia i raporty Komitetu Doradczego do spraw Szczepień Europejskiego Centrum Zapobiegania i Kontroli Chorób oraz zalecania Światowej Organizacji Zdrowia.
W odpowiedzi na pytanie 7 Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny wskazał, że nie dysponuje informacjami ani dokumentami na temat ewentualnych badań nowonarodzonych dzieci w celu stwierdzenia, czy dziecko urodziło się z wrodzoną odpornością.
W odpowiedzi na pytanie 8 Inspektor Powiatowy wyjaśnił, że rejestr niepożądanych odczynów poszczepiennych prowadzony przez niego podlega bezpośredniej kontroli [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w P., któremu organ ciężki lub poważny niepożądany odczyn poszczepienny zgłasza się w ciągu 1 godziny po powzięciu wiadomości o wystąpieniu takiego odczynu. Zgodnie z przepisami nie podlega to kontroli Sądu. Jednakże organ Państwowy Inspektor Sanitarny zgodnie z u.P.I.S. musi na żądanie Sądu takie informacje udzielić.
W odpowiedzi na pytanie 9 Inspektor Powiatowy wskazał, że informacje o stwierdzonych niepożądanych odczynach poszczepiennych przesyła do: [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego Państwowego Zakładu Higieny, Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych. Nadzór nad jakością produktów leczniczych w tym nad szczepionkami sprawuje Główny Inspektor Farmaceutyczny w celu wyeliminowania produktów w tym szczepionek, które mogłyby zagrozić zdrowiu i życiu pacjentów. To on podejmuje decyzje o wstrzymaniu lub wycofaniu produktów, które nie odpowiadają ustalonym wymaganiom jakościowym.
Odpowiadając na pytania 10 i 11 Inspektor Powiatowy wskazał, że statystyka niepożądanych odczynów poszczepiennych opiera się na rejestrze zgłoszeń takich odczynów (na dany rok kalendarzowy). Okres przechowywania danych zgodnie z § 9 r.n.o.p. wynosi 10 lat od dnia zgłoszenia odczynu poszczepiennego. W organie dane są przechowywane od 2007 r.
W odpowiedzi na pytanie 13 Inspektor Powiatowy wyjaśnił, że w związku z przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej w 2004 r. nie odnotowano epidemii chorób w związku ze swobodnym przepływem osób w ramach Unii Europejskiej.
Udzielając odpowiedzi na pytanie 14 organ wyjaśnił, że w związku ze swobodnym przemieszczaniem się obywateli Ukrainy w ramach strefy Schengen i przebywaniem ich na terytorium Polski nie odnotował w powiecie [...] epidemii chorób, których przymus dotyczy obywateli Ukrainy i obywateli Rzeczypospolitej.
Odpowiadając na pytanie 17 organ wskazał, że na bieżąco zapoznaje się i analizuje orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka i posiada informacje o wnoszonych skargach na działalność Państwowej Inspekcji Sanitarnej.
W odpowiedzi na pytania 18, 19 i 37 Inspektor Powiatowy poinformował, że zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 21 kwietnia 2017 r. w sprawie zapotrzebowania na szczepionki służące do przeprowadzania szczepień obowiązkowych (Dz. U. z 2017 r., poz. 848) jest zobowiązany do: sporządzania ilościowego zapotrzebowania na szczepionki służące do przeprowadzania szczepień obowiązkowych wraz z harmonogramem dostaw, przechowywania i dystrybucji szczepionek dla powiatu [...] natomiast państwowi powiatowi inspektorzy sanitarni, państwowi wojewódzcy inspektorzy sanitarni oraz dyrektor Centralnej Bazy Rezerw Sanitarno-Przeciwepidemicznych monitorują rodzaje, liczbę, numery seryjne oraz terminy ważności przechowywanych oraz dystrybuowanych do świadczeniodawców szczepionek z wykorzystaniem Elektronicznego Systemu Nadzoru nad Dystrybucją Szczepionek (ESNDS). Organ wskazał dalej, że zajmuje się wyłącznie dystrybucją szczepionek służących do przeprowadzania obowiązkowych szczepień ochronnych zgodnie z cytowanym wyżej przepisem. Koszty przeprowadzenia obowiązkowych szczepień ochronnych i lekarskich badań kwalifikacyjnych oraz konsultacji specjalistycznych są finansowane na zasadach określonych w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Organ przedstawił też treść stanowiska Głównego Inspektora Sanitarnego, wedle której szczepionki zakupione przez Ministra Zdrowia do realizacji Programu Szczepień Ochronnych (to jest służących realizacji obowiązkowych szczepień ochronnych) powinny być transportowane i przechowywane z zachowaniem łańcucha chłodniczego oraz na zasadach określonych w przepisach prawa farmaceutycznego. Przy czym legalna definicja łańcucha chłodniczego została zawarta w art. 2 pkt 13 u.z.z.z.ch., zgodnie z którą przez pojęcie "łańcuch chłodniczy" rozumie się całokształt środków technicznych i rozwiązań organizacyjnych służących utrzymaniu i monitorowaniu warunków przechowywania, transportu i dystrybucji produktów immunologicznych w celu zapewnienia zachowania trwałości i zapobieżenia zmniejszeniu ich skuteczności. Pojęcie "łańcuch chłodniczy" odnosi się zatem do ogółu warunków technicznych i organizacyjnych przechowywania i dystrybucji preparatów szczepionkowych przez podmioty przechowujące i dystrybuujące szczepionki, o których mowa w przepisach cytowanej wyżej ustawy w celu zapewnienia utrzymania w całym łańcuchu przechowywania, transportu i dystrybucji szczepionek odpowiednich warunków fizycznych (m.in. temperatury i wilgotności) zgodnie z wymaganiami określonymi w charakterystyce produktu leczniczego przez wytwórcę szczepionki, począwszy od wytwórcy przez dystrybutorów (to jest Centralną Bazę Rezerw, magazyny wojewódzkich i powiatowych stacji sanitarno- epidemiologicznych), aż do chwili wydania szczepionek odbiorcy końcowemu (do punktu szczepień w podmiocie leczniczym).
Zgodnie z art. 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 2211 ze zm. – uw. Sądu, dalej "P.f."), ustawa ta określa m.in. warunki obrotu (detalicznego i hurtowego) produktami leczniczymi. Jednocześnie zgodnie z art. 72 ust 8 pkt 3 P.f. przyjmowanie, przechowywanie i wydawanie przez stacje sanitarno-epidemiologiczne szczepionek zakupionych w ramach Programu Szczepień Ochronnych nie stanowi obrotu hurtowego w rozumieniu przepisów tej ustawy i tym samym jej przepisów nie stosuje się do niego wprost, lecz jedynie w zakresie, w jakim to wynika z przepisów art. 18 ust. 8 ustawy u.z.z.z.ch.
Organ podsumował, że konieczność przestrzegania przy dystrybucji preparatów szczepionkowych zakupionych przez Ministra Zdrowia do realizacji Programu Szczepień Ochronnych (szczepień obowiązkowych) odpowiednich sanitarno-technicznych oraz organizacyjnych warunków przechowywania i transportu określanych jako "łańcuch chłodniczy" wynika wyłącznie z przepisów ustawy, które jednak w zakresie określenia odpowiednich wymagań odsyłają do przepisów ustawy Prawo farmaceutyczne. Wymagania te są dalej prawnie uregulowane w przepisach rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 26 lipca 2002 r. w sprawie procedur D. Praktyki Dystrybucyjnej. Odrębną kwestią jest, czy warunki łańcucha chłodniczego muszą stosować tylko podmioty przechowujące, transportujące i dystrybuujące szczepionki (którymi w odniesieniu do szczepionek stosowanych do realizacji szczepień obowiązkowych są Centralna Baza Rezerw oraz wojewódzkie i powiatowe stacje sanitarno-epidemiologiczne), czy są do tego zobowiązane również podmioty lecznicze wykonujące szczepienia obowiązkowe w ramach Programu Szczepień Ochronnych.
Odpowiadając na pytania 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 31, 32 i 34 Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny wyjaśnił nie dysponuje dokumentami i wynikami badań w zakresie w nich wskazanym, a co za tym idzie nie może udzielić żądanej informacji.
W odpowiedzi na pytanie 30 organ wyjaśnił, że w przypadku wystąpienia po szczepieniu objawów chorobowych u małoletniego dziecka należy niezwłocznie udać się do lekarza, który jest właściwy do uruchomienia procedur medycznych. Jeżeli stwierdzi on, że wystąpił niepożądany odczyn poszczepienny o charakterze łagodnym, to musi ten fakt zgłosić w ciągu 24 godzin, natomiast odczyn o charakterze poważnym lub ciężkim - w ciągu 1 godziny do państwowego powiatowego inspektora sanitarnego.
Odpowiadając na pytania 35 i 36 Inspektor Powiatowy wyjaśnił, że nadzoruje sposób przechowywania preparatów szczepionkowych w Punktach Szczepień całego powiatu [...]. Za zachowanie łańcucha chłodniczego odpowiada lekarz podstawowej opieki zdrowotnej i na nim ciąży obowiązek zastosowania takich rozwiązań technicznych, aby nie doszło do jego przerwania. W aktualnym stanie prawnym lekarz ma swobodę wyboru rozwiązania monitoringu urządzenia chłodniczego służącego do przechowywania preparatów szczepionkowych, nie ma obowiązku zapewnienia agregatu prądotwórczego. Przychodnia Lekarska [...] z siedzibą w [...] przy ul. [...] ma założony całodobowy monitoring temperatur w urządzeniu chłodniczym z powiadomieniem sms w sytuacji przerwy w dostawie prądu lub awarii urządzenia chłodniczego. Wymieniony podmiot leczniczy nie posiada agregatu prądotwórczego.
W dalszej części pisma Inspektor Powiatowy zaznaczył, że dokonując oceny informacji z punktów 6, 12, 15, 16, 20, 33 nie zakwalifikował ich jako informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p.
Wskazał, że w świetle u.d.i.p., aby konkretna informacja posiadała walor informacji publicznej, musi się ona odnosić się do sfery faktów (czyli do istniejącego już stanu rzeczy oraz czynności dokonanych już przez organ władzy publicznej), a nie do sfery przypuszczeń, bądź podejrzeń podmiotu domagającego się udostępnienia informacji, względnie przekonań tegoż podmiotu co do potencjalnej szkodliwości szczepień i niezgodności regulacji dotyczących szczepień obowiązkowych z innymi przepisami.
Organ zaznaczył też, że pytanie zawarte w punkcie 12 nie mieści się w pojęciu informacji publicznej i nie daje się przyporządkować żadnej z kategorii wskazanych przykładowo w art. 6 u.d.i.p. Treść regulacji prawnych dotyczących szczepień obowiązujących w innych krajach Unii Europejskiej, w ramach ich prawa wewnętrznego, nie została wytworzona przez polskie władze publiczne i nie odnosi się do polskich władz publicznych, czy też wykonywania władzy publicznej. Wymogu przeprowadzenia analizy prawa obcego nie sposób wyprowadzić z jakiegokolwiek przepisu cytowanej ustawy.
Skargę na bezczynność w zakresie udostępnienia żądanej informacji publicznej wnieśli K. M. i B. M.. Wnieśli o zobowiązanie Inspektora Powiatowego do udzielenia żądanej informacji publicznej w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi, orzeczenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie organowi grzywny oraz zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania.
W motywach skargi K. M. i B. M. stwierdzili, że nie sposób twierdzić, że organ prawidłowo rozpoznał ich wniosek z dnia 31 sierpnia 2018 r. i udzielił odpowiedzi na postawione pytania.
W odpowiedzi na skargę Inspektor Powiatowy wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej "P.p.s.a.") niniejsza sprawa została rozpoznania w trybie uproszczonym. Stosownie do art. 120 P.p.s.a. wyrok wydano na posiedzeniu niejawnym.
W świetle art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 P.p.s.a., to jest mających za przedmiot w szczególności decyzje administracyjne, postanowienia w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, a także inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
W przypadku skarg na bezczynność kontroli sądu poddawany jest brak aktu lub czynności w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w określonej formie i w określonym przez prawo terminie. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie mają znaczenia powody, dla jakich akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, jak również to, czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną, czy niezawinioną opieszałością organu.
W sprawach o udostępnienie informacji publicznej skarga na bezczynność przysługuje nie tylko w przypadku faktycznego "milczenia" (bierności) podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji, ale również w sytuacji, gdy podmiot ten stwierdza, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej lub nie podlega udostępnieniu.
W myśl art. 21 in principio ustawy u.d.i.p. do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jednakże, zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest wymagane poprzedzenie jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej.
Dla prawidłowego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy ze skargi na bezczynność organu w udostępnieniu informacji publicznej niezbędne jest uprzednie przesądzenie, czy żądana informacja jest w ogóle informacją publiczną, a adresat wniosku należy do kręgu podmiotów zobowiązanych do udzielania takich informacji. Wprawdzie kwestie te w niniejszej sprawie nie były pomiędzy stronami sporne, ale Sąd w granicach swej kognicji był zobligowany z urzędu przeprowadzić w tym zakresie własne rozważania. Kolejną kwestią było przesądzenie, czy wniosek został wniesiony skutecznie.
Wobec tego należy wskazać, że prawo dostępu do informacji publicznej wywodzi się wprost z Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483), która w art. 61 ust. 1 stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne, a ponadto o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa.
Tryb udzielania informacji, o jakich mowa w art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji, określają ustawy (art. 61 ust. 4 ab initio Konstytucji). Aktem prawnym regulującym tę problematykę jest u.d.i.p., która normuje podstawowe zasady oraz tryby udostępniania tego rodzaju informacji. Jednocześnie ustawa ta wprowadziła definicję legalną "informacji publicznej", przez którą, zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., należy rozumieć "każdą informację o sprawach publicznych". Przepis art. 6 ust. 1 u.d.i.p. zawiera przykładowe wyliczenie rodzajów informacji publicznej podlegających udostępnieniu. Znalazły się w nim m.in. informacje: o polityce wewnętrznej, w tym o programach w zakresie realizacji zadań publicznych, sposobie ich realizacji, wykonywaniu i skutkach realizacji tych zadań (art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c u.d.i.p.), o danych publicznych, w tym w zakresie treści i postaci dokumentów urzędowych, takich w szczególności, jak dokumentacja przebiegu i efektów kontroli (art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret drugie u.d.i.p.), a także o majątku publicznym, w tym o majątku jednostek samorządu terytorialnego oraz majątku osób prawnych samorządu terytorialnego (art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. c u.d.i.p.).
W doktrynie zasadnie wskazuje się, że informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (zob. M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznych w świetle orzecznictwa NSA, Toruń 2002, s. 28–29).
Zgodnie z art. 5 pkt 3 u.P.I.S. do zakresu działania tej instytucji w dziedzinie zapobiegania i zwalczania chorób, o których mowa w art. 2 (obejmuje to "prowadzenie działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej w zakresie chorób zakaźnych i innych chorób powodowanych warunkami środowiska"), należy między innymi "ustalanie zakresów i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowanie nadzoru w tym zakresie".
Na tym tle normatywnym żądane przez K. M. i B. M. dane w postaci informacji dotyczących szczepień ochronnych – jako informacje odnoszące się do realizacji zadań ustawowo przypisanych Inspekcji Sanitarnej – należało uznać (przynajmniej w odniesieniu do części z punktów wniosku – zob. niżej) za informację publiczną w rozumieniu u.d.i.p. Wypada zauważyć, że takiej kwalifikacji wnioskowanej informacji nie kwestionował również organ, o czym świadczy jego reakcja na żądanie skarżących.
Rozważając z kolei podmiotowy aspekt sprawy należy stwierdzić, że adresatami obowiązku udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne wymienione w przepisach art. 4 u.d.i.p. Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 3 u.P.I.S. państwowy powiatowy inspektor sanitarny realizuje powierzone mu zadania jako "jako organ rządowej administracji zespolonej w powiecie". Jest zatem bez wątpienia podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej znajdującej się w jego posiadaniu.
Zasadnicze sposoby (tryby) udzielania informacji publicznej, a także ograniczenia w jej udostępnianiu, normują przepisy u.d.i.p. Na gruncie tej ustawy przyjmuje się, że udostępnienie informacji publicznej następuje w formie czynności materialno-technicznej. W świetle art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 (ten ostatni przepis można w dalszych uwagach pominąć, gdyż dotyczy, niewystępującej w rozpoznawanej sprawie sytuacji udostępniania informacji za opłatą).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt sprawy należy stwierdzić, że – jak wynika z akt sprawy – wniosek K. M. i B. M. datowany na 31 sierpnia 2018 r. dotarł do organu 3 września 2018 r. (zob. datownik na piśmie).
Organ dnia 11 września 2018 r. sporządził i tego samego dnia wysłał pismo, w którym odpowiedział na pytania postawione przez skarżących.
Mając na względzie powyższe należy stwierdzić, że udostępnienie żądanej informacji (abstrahując w tym miejscu od jej treści – o czym niżej) nastąpiło formalnie w ustawowym 14 dniowym terminie. W płaszczyźnie proceduralnej Inspektor Powiatowy nie dopuścił się zatem bezczynności.
Przedmiotem sporu – biorąc pod uwagę treść skargi – w niniejszej sprawie pozostaje to, czy odpowiedź Inspektora Powiatowego może być, ze względu na jej treść, uznana za udzielenie informacji publicznej na wszystkie pytania, które takiego rodzaju informacji dotyczą.
Sąd nie podziela stanowiska skarżących, że organ miał rzekomo nie wywiązać się ze swoich obowiązków określonych w u.d.i.p.
Przede wszystkim podkreślić należy, że pismo Inspektora Powiatowego z dnia 11 września 2018 r. zostało przygotowane szczegółowo, dużym nakładem pracy, a także sprawnie. Przedstawiono w nim nie tylko bezrefleksyjne odpowiedzi na poszczególne pytania, ale organ podjął się trudu także "całościowego", ogólnego odniesienia się do kontekstu wniosku, w którym zawarto pytania o udzielenie informacji publicznej. Organ zidentyfikował bowiem, że pytania skarżących są generalnie motywowane obawami związanymi ze szkodliwością szczepień obowiązkowych. We wniosku – we wstępie, a także przy okazji odpowiedzi na poszczególne pytania – znalazło się szereg odniesień dotyczących wątpliwości skarżących.
Odnosząc się do kwestii szczegółowych Sąd wskazuje, że nie ma wątpliwości, że należycie udzielono odpowiedzi na pytania 1, 2, 3, 4, 5, 7, 8, 9, 10, 11, 13, 14, 17, 18, 19, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 34, 35, 36 i 37, które w większości dotyczyły, względnie pośrednio dotyczyły, informacji publicznej. We wskazanym tu zakresie Inspektor Powiatowy przedstawił wyczerpujące informacje w zakresie, w jakim mógł to uczynić na podstawie posiadanych informacji. Natomiast w odniesieniu do pytań, co do których nie posiadał danych – również czytelnie powiadomił o tym skarżących. Treść odpowiedzi na poszczególne pytania została przedstawiona w części sprawozdawczej niniejszego uzasadnienia, stąd ich ponowne cytowanie w tym miejscu Sąd uznał za zbędne.
Sąd zgadza się z organem, że pytania 6, 12, 15, 16, 20 i 33 nie dotyczyły informacji publicznej.
Pytanie 6 odnosiło się do powodów nie wydania rozporządzenia wykonawczego do ustawy, co pozostaje poza zakresem kompetencji i zadań Inspektora Powiatowego. W niniejszej sprawie istotne jest to, że skarżący z żądaniem informacji publicznej zwrócili się do organu terenowego (w [...]), którego zasadniczymi zadaniami w zakresie szczepień ochronnych są: opracowywanie programów i planów działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej, przekazywanie ich do realizacji podmiotom leczniczym w rozumieniu przepisów o działalności leczniczej oraz kontrola realizacji tych programów i planów oraz ustalanie zakresów i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowanie nadzoru w tym zakresie. Organ ten nie uczestniczy w przygotowaniu aktów normatywnych na poziomie krajowym.
Nie dotyczył informacji publicznej punkt 12 wniosku z dnia 31 sierpnia 2018 r. Skarżący wystąpili w nim o podanie danych o obowiązku szczepień w innych krajach Unii Europejskiej. Dane te pozostają poza zakresem, którym dysponuje organ powiatowy ze względu na swoje kompetencje i zadania.
Nie jest informacją publiczną informacja żądana w punkcie 15, dotycząca "świadomości" organu co do ilości powikłań poszczepiennych "nieodnotowanych". Jak sami skarżący zauważają – chodzi o dane niezarejestrowane, a więc pozostające poza urzędowymi zbiorami informacji.
Pytanie 16 nie obejmuje informacji publicznej. Nie odnosi się ono bowiem do faktów, lecz wiedzy organów na temat orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu. Wnioskiem o udzielenie informacji publicznej mogą być pytania o określone fakty i o stan zjawisk na dzień udzielania odpowiedzi. Informacje publiczne odnoszą się do jednoznacznych, zgromadzonych danych. Dodać można, że prawo do dostępu do informacji publicznej nie służy kwestionowaniu prawdziwości danych zgromadzonych przez organ.
Pytania 20 i 33 nie dotyczą danych stanowiących informację publiczną. W punktach tych skarżący domagają się informacji o działaniu systemu prawa w Polsce, wzajemnych relacjach pomiędzy zasadami konstytucyjnymi a ustawowym obowiązkiem szczepień (pytanie 20), a także o trybie ubiegania się o odszkodowanie (pytanie 33)
Na marginesie Sąd zwraca uwagę K. M. i B. M., że na pytanie 20 w zasadzie Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny odpowiedział w treści wstępnej pisma z dnia 11 września 2018 r., gdzie obszernie omówił podstawy funkcjonowania systemu obowiązkowych szczepień.
Mając na uwadze przedstawione rozważania Sąd – na podstawie art. 151 P.p.s.a. – orzekł o oddaleniu skargi. Uznał bowiem, że Inspektor Powiatowy udzielił terminowo wyczerpującej odpowiedzi na wniosek K. M. i B. M. z dnia 31 sierpnia 2018 r. Organowi nie można było zatem skutecznie postawić zarzutu bezczynności w zakresie udzielenia informacji publicznej.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło