II SAB/Po 112/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędzia WSA Maria Kwiecińska Protokolant St. sekretarz sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2014 r. sprawy ze skargi [...] Spółdzielni Mieszkaniowej na bezczynność Prezydenta Miasta w przedmiocie wydania odpisów decyzji I. zobowiązuje Prezydenta Miasta do załatwienia wniosku skarżącej [...] Spółdzielni Mieszkaniowej z dnia 4 stycznia 2010r. w terminie jednego miesiąca od otrzymania prawomocnego wyroku i akt sprawy, II. stwierdza, że bezczynność Prezydenta Miasta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, III. wymierza Prezydentowi Miasta grzywnę w kwocie [...]zł ([...] złotych). W dniu 4 stycznia 2010 r. [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa zwróciła się do Prezydenta Miasta [...] o wydanie decyzji tegoż organu nr [...] z dnia 26 sierpnia 1994 r. z poświadczeniem prawomocności. W dniu następnym wnioskodawca sprostował wniosek wskazując, że wnosi o wydanie 6 odpisów tej decyzji z poświadczeniem jej prawomocności. Pismem z dnia 15 lutego 2010 r. [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa wniosła na podstawie art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej: k.p.a., zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] zażalenie na bezczynność Prezydenta Miasta [...] w przedmiocie niewydania żądanych odpisów decyzji z poświadczeniem jej prawomocności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] postanowieniem z dnia 28 lutego 2013 r. nr [...] uznało zażalenie [...] Spółdzielni Mieszkaniowej za uzasadnione i wyznaczyło Prezydentowi Miasta termin na załatwienie sprawy do 31 marca 2013 r. Prezydent Miasta postanowieniem z dnia 25 marca 2013 r. nr [...], na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., zawiesił postępowanie w sprawie wydania odpisów jego decyzji z dnia 26 sierpnia 1994 r. nr [...] z poświadczeniem jej prawomocności do czasu zakończenia prowadzonego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] postępowania o stwierdzenie nieważności tej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] (dalej: Kolegium lub SKO) decyzją z dnia 29 marca 2013 r. nr [...] stwierdziło - na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 w zw. z art. 156 § 2 k.p.a., wydanie decyzji Prezydenta Miasta z dnia 26 sierpnia 1994 r.nr [...] z naruszeniem prawa. Następnie postanowieniem z dnia 6 czerwca 2013 r. Kolegium, po rozpatrzeniu zażalenia [...] Spółdzielni Mieszkaniowej uchyliło postanowienie Prezydenta Miasta z dnia 25 marca 2013 r. o zawieszeniu postępowania w sprawie wydania odpisów decyzji z dnia 26 sierpnia 1994 r.nr [...] Prezydent Miasta wniósł skargę na powyższe postanowienie, którą to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2013 r. sygn. akt IV SA/Po [...] odrzucił. Z kolei decyzją z dnia 23 lipca 2013 r. nr [...] SKO [...] umorzyło postępowanie odwoławcze z wniosku [...] Spółdzielni Mieszkaniowej o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Kolegium z 29 marca 2013 r. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta z dnia 26 sierpnia 1994 r. Pismem z dnia 18 sierpnia 2014 r. [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Prezydenta Miasta w przedmiocie wydania odpisów decyzji tegoż organu nr [...] z dnia 26 sierpnia 1994 r. z poświadczeniem prawomocności. Skarżąca Spółdzielnia wniosła o wyznaczenie organowi terminu załatwienia sprawy oraz nałożenie na organ grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. W motywach skargi podniesiono, że od 2009 r. Spółdzielnia bezskutecznie domaga się od Prezydenta Miasta wydania żądanych odpisów decyzji, a na skutek zażalenia na bezczynność złożonym w trybie art. 37 § 1 k.p.a. Kolegium zobowiązało Prezydenta Miasta do załatwienia sprawy w terminie do 31 marca 2013 r. W odpowiedzi Prezydent Miasta przedstawił przebieg postępowania, a następnie wskazał, że mając wątpliwości co dopuszczalności stwierdzenia prawomocności swej decyzji z dnia 26 sierpnia 1994 r. w związku ze stwierdzeniem przez Kolegium, że została ona wydana z naruszeniem prawa oraz wobec braku w archiwum Urzędu Miejskiego w G. oryginału tejże decyzji i dowodów doręczenia jej stronom wystąpił do SKO [...] o wyrażenie stanowiska w tej sprawie. Wyjaśnił, że pismem z dnia 5 sierpnia 2014 r. Prezes SKO [...] stwierdził, że cecha prawomocności nie ma zastosowania do przedmiotowej decyzji, jednocześnie wskazując, że decyzja ta jest ostateczna wobec niezłożenia od niej odwołania. Prezydent Miasta dodał, że dopiero wraz z pismem Kolegium z dnia 12 września 2014 r. uzyskał swą decyzję z dnia 26 sierpnia 1994 r. zaopatrzoną w pieczęć "decyzja ostateczna" i przekazał ją skarżącej Spółdzielni. W piśmie z dnia 7 października 2014 r. skarżąca Spółdzielnia podała, że wnioskowała o wydanie sześciu odpisów przedmiotowej decyzji, a tymczasem otrzymała jeden odpis. Ponadto wskazała, że istnieją wątpliwości co do autentyczności wydanego dokumentu, albowiem przy próbie sporządzenia uwierzytelnionego notarialnie odpisu notariusz zażądał oryginału decyzji, podając, że nie może potwierdzić za zgodność dokumentu z oryginałem skoro ma do czynienia jedynie z kserokopią uwierzytelnionego odpisu. W związku z powyższym, zdaniem skarżącej Spółdzielni wniosek ze stycznia 2010 r. nie został rozpoznany. Na rozprawie przed Sądem pełnomocnik skarżącej Spółdzielni wyjaśnił, że od organu otrzymał również wierzytelny odpis decyzji z 26 sierpnia 1994 r. z adnotacją, iż decyzja jest ostateczna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga okazała się zasadna. W pierwszej kolejności wymaga wyjaśnienia, dlaczego Sąd uznał, że skarga w niniejszej sprawie jest dopuszczalna. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest bezczynność Prezydenta Miasta co do nierozpatrzenia wniosku [...] Spółdzielni Mieszkaniowej o wydanie sześciu odpisów decyzji tegoż organu z dnia 26 sierpnia 1994 r. nr [...] wraz z poświadczeniem jej prawomocności. Koniecznym zatem jest ustalenie, czy po stronie Prezydenta Miasta ciąży obowiązek wynikający z przepisu prawa rozpatrzenia tak sformułowanego wniosku Spółdzielni. Zważyć należy, iż wniosek Spółdzielni wpłynął do organu w dniu 4 stycznia 2010r. W brzmieniu obowiązującym w tej dacie art. 73 § 2 k.p.a. przewidywał, że strona może żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Z przepisu tego jasno wynika, że uprawnieniem strony było m.in. żądanie od organu administracji publicznej wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, pod warunkiem, że jest to uzasadnione istotnym interesem strony. W tym zakresie przepis art. 73 § 2 k.p.a. nie został zmieniony do dnia wyrokowania przez Sąd. Gwoli wyjaśnienia wskazać należy, że przepis art. 73 § 2 k.p.a. został zmieniony nowelizacją, która weszła w życie 11 kwietnia 2011 r. w ten sposób, że nadano stronie uprawnienie do żądania uwierzytelnienia odpisów z akt sprawy, nie tylko jak dotychczas jedynie sporządzonych przez siebie. Tym samym w okresie od momentu złożenia wniosku przez skarżącą Spółdzielnię w dniu 4 stycznia 2010 r. do dnia wydania niniejszego wyroku jak wskazuje przepis art. 73 § 2 k.p.a. strona miała prawo żądać od organu wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile wykazała swój ważny interes. Korelatem tego uprawnienia jest obowiązek organu polegający na wydaniu stronie żądanych odpisów, jeżeli wykazała ona swój ważny interes. W sytuacji uznania przez organ, że strona nie spełnia przesłanek do wydania jej uwierzytelnionych odpisów powinna wydać postanowienie, o którym mowa w art. 74 § 2 k.p.a. Przepis ów przewiduje, że odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelnienia takich kopii i odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Reasumując stwierdzić należy, że w przypadku złożenia przez stronę wniosku o wydanie odpisów z akt sprawy organ – w przypadku wykazania przez stronę jej ważnego interesu powinien dokonać czynności polegającej na wydaniu żądanych odpisów na podstawie art. 73 § 2 k.p.a., w sytuacji zaś, gdy strona interesu tego nie wykazała, organ zobowiązany jest do wydania postanowienia o odmowie wydania odpisów na podstawie art. 74 § 2 k.p.a. W tym miejscu wskazać należy, iż przepis art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a, tj. w przypadkach wydania 1) decyzji administracyjnych, 2) postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończących postępowanie, a także postanowień rozstrzygających sprawę co do istoty, 3) postanowień wydanych w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, 4) innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a także pisemnych interpretacji przepisów prawa podatkowego wydawanych w indywidualnych sprawach. W ocenie Sądu, zważywszy na treść wniosku [...] Spółdzielni Mieszkaniowej skierowanego do Prezydenta Miasta w dniu 4 stycznia 2010 r. oraz brzmienie art. 73 § 2 i art. 74 § 2 k.p.a. stwierdzić należy, że skarga w niniejszej sprawie była dopuszczalna. Spółdzielnia wystąpiła bowiem o wydanie jej sześciu odpisów decyzji Prezydenta Miasta z poświadczeniem jej prawomocności, tym samym żądając czynności, o której mowa w art. 73 § 2 k.p.a., tj. czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącej uprawnień strony wynikającej z przepisu prawa (art. 3 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). Dodatkowo należy zwrócić uwagę, że kwestię prawomocności decyzji normuje przepis art. 269 k.p.a., zgodnie z którym decyzje określone w innych przepisach prawnych jako prawomocne uważa się za ostateczne, chyba że z przepisów tych wynika, iż dotyczą one takiej decyzji, która została utrzymana w mocy w postępowaniu sądowym bądź też nie została zaskarżona w tym postępowaniu z powodu upływu terminu do wniesienia skargi. Nie przesądzając o zasadności wniosku skarżącej Spółdzielni, zważywszy, iż przedmiotem postępowania jest bezczynność organu, Sąd pragnie przejść do merytorycznego jej oceny. Zważyć należy, iż zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Przy czym, jak stanowi art. 35 § 2 k.p.a. niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Jedynie załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). W ocenie Sądu sprawa związana z wydaniem stronie postępowania odpisów decyzji, jako niewymagająca postępowania wyjaśniającego powinna zostać załatwiona niezwłocznie (art. 35 § 2 k.p.a.), albowiem strona żądanie strony dotyczy faktów znanych organowi z urzędu. Zważyć należy, że to Prezydent Miasta był organem, który wydał decyzję z dnia 26 sierpnia 1994 r., której odpisów żądała Spółdzielnia. Tymczasem w okolicznościach niniejszej sprawy po wniesieniu wniosku wraz z jego sprostowaniem, które nastąpiło w dniu 5 stycznia 2010 r., Prezydent [...] do czasu wydania postanowienia z dnia 25 marca 2013 r. o zawieszeniu postępowania z wniosku Spółdzielni o wydanie odpisów decyzji z 26 sierpnia 1994 r., a więc przez przeszło 3 lata, nie podjął żadnych kroków zmierzających do rozpoznania wniosku. Do działań takich nie można zaliczyć pism kierowanych do Samorządowego Kolegium Odwoławczego z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji z 26 sierpnia 1994 r., jak również wydania postanowienia z dnia 17 października 2011 r. o odmowie sprostowania tejże decyzji, albowiem zostały one podjęte w innych sprawach. Zważyć należy, że poza bezczynnością organu datowaną od stycznia 2010 r. do 25 marca 2013 r., również po wydaniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] postanowienia z dnia 6 czerwca 2013 r. o uchyleniu postanowienia Prezydenta Miasta [...] o zawieszeniu postępowania w niniejszej sprawie, Prezydent Miasta do czasu wydania przez Sąd wyroku w niniejszej sprawie, a więc kolejne półtora roku pozostał w bezczynności. Mając na względzie, że pismem z dnia 30 grudnia 2009 r. (wpłynęło do organu 5.01.2010 r.) skarżąca Spółdzielnia sprostowała treść żądania – wnosząc o wydanie sześciu odpisów decyzji z dnia 26 sierpnia 1994 r. z poświadczeniem jej prawomocności, nie można uznać, by wydanie Spółdzielni wraz z pismem Prezydenta Miasta z dnia 12 września 2014r. pojedynczej kopii odpisu wierzytelnego decyzji z dnia 26 sierpnia 1994 r. oznaczało załatwienie sprawy. Jak Sąd już zaznaczył, załatwienie przedmiotowej sprawy polegać powinno albo na wydaniu żądanych sześciu uwierzytelnionych odpisów decyzji z poświadczeniem ich prawomocności (na podstawie art. 73 § 2 w zw. z art. 269 k.p.a.), ewentualnie wydanie postanowienia o odmowie wydania żądanych odpisów (na podstawie art. 74 § 2 k.p.a.). Tymczasem Prezydent Miasta ani nie wydał żądanych odpisów decyzji w ilości żądanej przez skarżącą i z poświadczeniem prawomocności decyzji, ani nie wydał postanowienia o odmowie ich wydania. W tej sytuacji uznać należało, że organ na chwilę orzekania przez Sąd pozostawał w bezczynności. Dlatego Sąd na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. zobowiązał Prezydenta Miasta do załatwienia wniosku skarżącej Spółdzielni w terminie jednego miesiąca od daty otrzymania prawomocnego wyroku Sądu (pkt I. sentencji wyroku). Stwierdziwszy, że organ pozostaje w bezczynności przez okres przekraczający 4 lata należało stwierdzić na podstawie art. 149 § 1 zdanie drugie p.p.s.a., że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt II. sentencji wyroku). Sąd nie znajdując uzasadnienia dla tak rażącej i długotrwałej bezczynności organu wymierzył mu w oparciu o przepis art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. grzywnę w wysokości [...] zł (pkt III. Sentencji wyroku).