II SAB/Po 12/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Kamieńska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Barbara Drzazga Protokolant St. sekretarz sądowy Katarzyna Bela po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi M. F. i J. F. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. w przedmiocie rozpatrzenia żądania przeprowadzenia postępowania administracyjnego; postanawia: umorzyć postępowanie. /-/ B. Drzazga /-/ B. Kamieńska /-/ W. Batorowicz Pismem z dnia [..] r. M. i J. F., zamieszkali na ul. B. w Z., reprezentowani przez pełnomocnika J. K., zwrócili się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z żądaniem przeprowadzenia postępowania w sprawie samowolnej przebudowy lub budowy przez P. i R. R. zjazdu łączącego drogę publiczną z działką nr [..] w B. oraz drogi dojazdowej do budynków inwentarskich na powyższej działce. W opinii wnioskodawców wykonanie powyższych prac budowlanych powinno być poprzedzone uzyskaniem wymaganego przepisami ustawy z dnia 07 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) pozwolenia na budowę lub zgłoszenia zamiaru prowadzenia robót budowlanych. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. pismem z dnia [..] r. zobowiązał, na podstawie art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej k.p.a.), M. i J. F. między innymi do sprecyzowania w sposób jednoznaczny treści żądania oraz do uzasadnienia swojego interesu prawnego. W odpowiedzi skarżący powołali się na uregulowania ich statusu dożywotników w treści umowy dożywocia z dnia [..] 2006r. a nadto pismem z dnia [..] r., nazwanym zażaleniem strony na bezczynność i niezgodne z prawem działanie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K., zwrócili się do Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu o wyznaczenie terminu załatwienia sprawy wszczętej na ich wniosek dnia [..] 2008 r. Według M. i J. F., wezwanie ich przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego do uzupełnienia tego wniosku nie znajdywało jakiegokolwiek oparcia w obowiązujących przepisach prawa, jak również zostało wydane w niewłaściwej formie. Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [..] r. odmówił wyznaczenia terminu do zakończenia sprawy uznając, iż nie doszło do naruszenia miesięcznego terminu określonego w art. 35 § 3 k p a. Wcześniej, w trakcie przeprowadzonej w dniu [..] r. przez organ nadzoru budowlanego kontroli nieruchomości położonej w B., z której wnioski zawarto w protokole nr NB – [..], stwierdzono wykonanie przez inwestorów P. i R. R. przepustu z rur betonowych o średnicy 50 cm na długości 8 m, umożliwiającego wyjazd z posesji na drogę gminną, nie stwierdzono natomiast wybudowania drogi dojazdowej do budynków inwentarskich na kontrolowanej działce. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego pismem z dnia [..]r. powiadomił M. i J. F., poprzez ich pełnomocnika, o przeprowadzonej kontroli, jej wyniku oraz o wszczęciu postępowania administracyjnego celem doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem. Po trzech miesiącach małżonkowie F. pismem z dnia [..]r., nazwanym ponownym zażaleniem, zwrócili się do organu wyższego stopnia o wyznaczenie nowego terminu do załatwienia sprawy, a Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego potraktował ten wniosek jako skargę w rozumieniu przepisów Działu VIII kpa i w tym trybie pismem z dnia [..] r.( k. 13 akt administracyjnych ). poinformował wnioskodawców o działaniach podjętych dotąd w sprawie przez organ niższego stopnia i jednocześnie wskazał, że wnioskodawcy nie mają przymiotu strony w tym postępowaniu. W dalszym postępowaniu, toczącym się już bez udziału skarżących, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. postanowieniem z dnia [..] r. zobowiązał inwestorów do wstrzymania prowadzenia robót budowlanych przy tej inwestycji oraz nałożył na nich obowiązek doręczenia do dnia [..] r. zaświadczenia Burmistrza Z. o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, oraz czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczeniem o którym mowa w art. 12 ust. 7 ustawy Prawo budowlane, jak również oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W dniu 27 stycznia 2009 r. M. i J. F., reprezentowani przez pełnomocnika – radcę prawego G. W. – wnieśli za pośrednictwem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. skargę na bezczynność tego organu administracji w załatwieniu sprawy, wszczętej na skutek ich wniosku dnia [..] r.; zażądali też zasądzenia od organu na ich rzecz kwoty 357,- zł tytułem zwrotu poniesionych kosztów postępowania. Skarżący podkreślili, że pomimo upływu ponad sześciu miesięcy od złożenia wniosku z dnia [..] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nie podjął jakichkolwiek czynności procesowych związanych z przedmiotową sprawą, naruszając tym samym art. 35 kpa. Wniosek ten zawierał żądanie załatwienia sprawy w trybie art. 48 ustawy Prawo budowlane. Wszczęcie postępowania administracyjnego nastąpiło z mocy prawa w dniu doręczenia organowi żądania skarżących. Brak rozstrzygnięcia sprawy decyzją, w terminach zakreślonych przepisami procedury administracyjnej, wskazuje na pozostawanie organu budowlanego w bezczynności. W odpowiedzi na skargę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. opisał dotychczasowy przebieg postępowania i poinformował o jego zakończeniu decyzją z dnia [..]r. o umorzeniu postępowania na podstawie art.105 § 1 k.p.a. Organ wskazał też, iż M. i J. F. nie mają przymiotu strony w postępowaniu w przedmiocie legalności samowolnie wybudowanego przepustu wraz ze zjazdem. Stanowiska tego nie uzasadnił. W toku postępowania sądowoadministracyjnego skarżący, na żądanie Sądu, złożyli do akt powoływany dla wykazania przymiotu strony postępowania administracyjnego dokument, to znaczy akt notarialny umowy dożywocia z dnia [..] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przedmiotem skargi M. i J. F. wniesionej [..]r. jest bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. "w sprawie samowolnej budowy zjazdu łączącego drogę publiczną z działką nr [..] w B.". Z akt administracyjnych przekazanych wraz z odpowiedzią na skargę wynika, iż organ nadzoru budowlanego zakończył postępowanie w tej sprawie decyzją z dnia [..] r. - wydaną w trybie art. 105 § 1 k.p.a. – o umorzeniu postępowania, po stwierdzeniu, że inwestorzy zlikwidowali przedmiotowy zjazd. Skoro zatem w momencie rozpoznawania przez Sąd skargi organ nie pozostawał już w bezczynności, to brak podstaw do zastosowania żądanego przez skarżących trybu przewidzianego w art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), to znaczy do orzekania o obowiązku wydania przez organ we wskazanym terminie aktu lub podjęcia czynności. Orzekając w sprawie dotyczącej skargi na bezczynność Sąd nie przeprowadza kontroli określonego aktu lub czynności danego organu, lecz biorąc za podstawę stan faktyczny danej sprawy rozstrzyga czy istotnie organ pozostaje w bezczynności. Dlatego skarżący nie mogą oczekiwać, że Sąd sprawdzi, czy postępowanie administracyjne objęte skargą na bezczynność prowadzone było przez organ nadzoru budowlanego z naruszeniem zasad procedury administracyjnej, zwłaszcza bez zapewnienia skarżącym czynnego udziału w sprawie. Charakter niniejszej sprawy czyni natomiast koniecznym badanie przez Sąd, czy skarżący posiadają legitymację skargową określoną w art. 50 p.p.s.a., to znaczy mają interes prawny we wniesieniu skargi. Rozstrzygając pozytywnie tę kwestię należy odwołać się do treści, złożonej przez skarżących w toku postępowania sądowego umowy dożywocia z dnia [..] r. (k. 35-37). Wynika z niej, że wprawdzie skarżący przenieśli na rzecz córki i zięcia P. i R. R. (inwestorów) własność gospodarstwa rolnego, w tym działki nr [..] stanowiącej teren przedmiotowej inwestycji, ale przy zapewnieniu sobie między innymi prawa współużytkowania całego budynku mieszkalnego i garażu oraz "swobodnego poruszania się po wszystkich nieruchomościach" (§ 3 pkt 1), a także, w ramach ograniczonego prawa rzeczowego – służebności osobistej mieszkania w budynku usytuowanym właśnie na działce nr [..] – prawo swobodnego poruszania się po tej działce (§ 3 pkt 2). Kwestionowane przez skarżących roboty budowlane mogły utrudniać korzystanie z tego prawa. Umorzenie postępowania sądowego, jako bezprzedmiotowego, w trybie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. nie daje podstawy do przyznania skarżącym kosztów postępowania. Z przepisu art. 209 p.p.s.a. wynika bowiem, że wniosek strony o zwrot kosztów Sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204. Żadna z tych podstaw w niniejszej sprawie nie zachodzi, w szczególności Sąd nie wydał orzeczenia, o którym mowa w art. 201 p.p.s.a. W myśl przepisów § 1 i 2 art. 201 zwrot kosztów przysługuje skarżącemu tylko w razie umorzenia postępowania z dwóch wymienionych przyczyn: uwzględnienia skargi w trybie autokontroli (art. 54 § 3 p.p.s.a.) lub umorzenia postępowania w wyniku mediacji (art. 118 § 2 p.p.s.a.). Postanowienie o umorzeniu postępowania sądowego, które stało się bezprzedmiotowe, nie jest też orzeczeniem uwzględniającym skargę na bezczynność. Jak już bowiem wcześniej wyjaśniono, w powołaniu na art. 149 p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na bezczynność zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności. Dlatego z tych przedstawionych przyczyn orzeczono jak w sentencji. /-/ B. Drzazga /-/ B. Kamieńska /-/ W. Batorowicz