II SAB/Po 134/18

[...] WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 marca 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 marca 2019 r. sprawy ze skargi P. K. na bezczynność Prezydenta Miasta w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę W dniu 18 sierpnia 2017 r. P. K. złożył w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w G. wniosek o przyznanie zasiłku celowego w związku z wystąpieniem zdarzenia noszącego znamiona klęski żywiołowej dla osób lub rodzin, które poniósł straty w gospodarstwach domowych. Podał, iż w wyniku nawałnicy 11 sierpnia 2017 r. doszło do uszkodzenia pomieszczeń piwnicznych, ścian i posadzek zajmowanej przez jego rodzinę nieruchomości położonej przy ul. [...] w G., jak i uszkodzenia przedmiotów codziennego użytku znajdujących się na terenie posesji. Ponadto zalane zostały pomieszczeń o pow. 50 m2. Wymieniony wniósł o przyznanie pomocy w kwocie do [...] zł. Decyzją z 25 sierpnia 2017 r. nr [...] Prezydent Miasta przyznał P. K. zasiłek celowy w kwocie [...]zł z przeznaczeniem na remont budynku mieszkalnego w zakresie naprawy zniszczonych ścian i posadzki. Dnia 23 października 2017 r. M. K. i P. K. złożyli wniosek o przyznanie pomocy finansowej na usunięcie skutków zdarzenia posiadającego znamiona klęski żywiołowej z przeznaczeniem na wymianę pokrycia dachowego, części przyłącza kanalizacyjnego i stolarki okiennej oraz drzwiowej w piwnicy, osuszenie i izolowanie ścian piwny od środka i od zewnątrz budynku. Oszacowali wartość strat na [...] zł. Decyzją z 9 listopada 2017 r. nr [...] Prezydent Miasta odmówił wnioskowanej pomocy. Wskazał, iż z opinii kosztorysanta wynikało, że w pomieszczeniach mieszkania zajmowanego przez wnioskodawców nie ujawniono oznak przecieku, zaś ujawnione uszkodzenia są wynikiem upływu czasu oraz zużycia technicznego, a nie nawałnicy. Ponadto w wyniku klęski żywiołowej nie doszło do zniszczenia przyłącza kanalizacyjnego. Dodatkowo zdaniem organu osuszanie i izolowanie ścian jest inwestycją zabezpieczająca przed wilgocią i nie może zostać pokryte w drodze odszkodowania. W celu uzyskania kolejnych świadczeń, powołując się na § 2 i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 18 sierpnia 2017 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy dzieciom i uczniom w formie zasiłku losowego na cele edukacyjne, pomocy uczniom w formie wyjazdów terapeutycznych – edukacyjnych oraz pomocy dzieciom i uczniom w formie zajęć opiekuńczych i zajęć terapeutyczno-edukacyjnych w 2017 r. (Dz. U. 2017 r. poz. 1554, dalej: rozporządzenie) wydanego na podstawie art. 90u ust.4 punkt 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. 2016 r. poz. 1943 ze zm., dalej: u.s.o.) w dniu 28 lutego 2018 r. P. K. zwrócił się do MOPS w G. z prośbą o udzielenie informacji na temat nieprzyznania zasiłku losowego na rzecz jego córki A. K.. W odpowiedzi z 27 marca 2018 r. organ poinformował, iż powodem nieprzyznania ww. zasiłku było oświadczenie wymienionego złożone we wniosku z 18 sierpnia 2017 r. w którym podkreślił, iż szkoda poniesiona przez stronę nie uniemożliwiała kontynuowania nauki przez jego dziecko. Oświadczenie zostało potwierdzone przez pracownika socjalnego 23 sierpnia 2017 r. stwierdzając, iż szkoda dotyczy wyłącznie pomieszczenia piwniczego. W związku z powyższym rodzina P. K. nie została zakwalifikowana do przyznania tego rodzaju wsparcia finansowego. Pismem z dnia 2 lipca 2018 r. P. K. wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] ponaglenie, w którym wniósł o stwierdzenie czy stronie przysługiwał zasiłek losowy na rzecz jego córki A. K., jak i zażądał wyjaśnienia przyczyn niezałatwienia sprawy w terminie. Postanowieniem z 13 sierpnia 2018 r. SKO [...] wskazało, iż organ rozpatrujący sprawę dopuścił się bezczynności, lecz nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Zobowiązał też organ do załatwienia sprawy w terminie do 17 września 2018 r. Kolegium podało, iż Prezydent Miasta źle zinterpretował złożone ponaglenie – jako związane z zasiłkiem celowym, podczas gdy dotyczy ono przyznania zasiłku losowego. Zdaniem SKO z tożsamych przyczyn negatywnie należy ocenić brak ustosunkowania się przez organ I instancji do treści ponaglenia. Prezydent Miasta 12 września 2018 r. poinformował P. K., iż zgodnie z § 2 ust. 4 rozporządzenia zasiłek losowy jest przyznawany i wypłacany do 31 grudnia 2017 r. Tym samym nie ma podstaw prawnych do uwzględnienia wniosku strony o przyznanie zasiłku losowego, gdyż prawo to wygasło. Dnia 19 listopada 2018 r. P. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Prezydenta Miasta w sprawie przyznania zasiłku losowego. Podniósł, iż w przypadku gdy organ I instancji stwierdza brak podstaw do wydania decyzji winien wydać decyzję o odmowie przyznania zasiłku. W rezultacie bez wydania takiej decyzji nie ma podstaw do kwestionowania stanowiska organu w drodze postępowania odwoławczego. Dodatkowo skarżący podkreślił, iż wnioskowany zasiłek nie został mu przyznany z winy organu, który powinien go przyznać i wypłacić w 2017 r. Skarżący wniósł o zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku o przyznanie zasiłku losowego w terminie 14 dni od daty doręczenia mu prawomocnego wyroku, stwierdzenie, iż organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz o przyznanie na jego rzecz kwoty [...]zł. W odpowiedzi Prezydent Miasta wniósł o oddalenie skargi w całości oraz o zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów procesu wg norm przepisanych. Organ podkreślił, iż z uwagi na wygaśnięcie aktu normatywnego z dniem 31 sierpnia 2017 r. rozpoznanie wniosku skarżącego o przyznanie świadczenia nie jest możliwe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, że sąd administracyjny w zakresie swojej kognicji ocenia zaskarżone rozstrzygnięcie z dziedziny administracji publicznej, dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa jedynie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. Przedmiotem kontroli ze strony sądu administracyjnego może być bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 punkty 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w art. 3 § 2 punkt 4a, a nadto bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w art. 3 § 2 punkty 1-3 aktów i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, Vi VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. (art. 3 § 2 punkt 8 i 9 p.p.s.a.). Pojęcie "bezczynności organu" jest nie tylko pojęciem prawniczym, ale i prawnym, ponieważ ustawodawca posługuje się nim w treści przepisów prawa, np. art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., jako kryterium wyznaczającym zakres sądowej kontroli administracji. Nie do końca jest ono jednak jednolicie rozumiane na gruncie przepisów regulujących postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne. Najczęściej pod tym pojęciem rozumie się stan, w którym organ nie załatwia sprawy w określonym terminie – por. np. G. Łaszczyca, Zażalenie w ogólnym postępowaniu administracyjnym, Kraków 2000, s. 115 i 116. W przypadku skargi na bezczynność organu przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Wniesienie skargi na "milczenie władzy" jest przy tym uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w przypadku odmowy wydania aktu mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania danego aktu. W stanie prawnym obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r. Sąd obowiązany jest zbadać, czy bezczynność organu miała miejsce w dniu wniesienia skargi. Jeżeli tak, to późniejsze wydanie aktu lub podjęcie żądanej czynności (już w toku postępowania sądowoadministracyjnego) nie czyni skargi na bezczynność organu bezprzedmiotową, bo doszło do złamania prawa przez organ prowadzący postępowanie. Jeżeli jednak w dacie wniesienia skargi na bezczynność organ nie pozostawał w bezczynności, to należało ustalić, czy zarzucane organowi naruszenie prawa miało miejsce w dacie wyrokowania. Jeżeli w żadnej z tych dat organ administracji nie pozostawał w bezczynności, to skargę do sądu administracyjnego należało oddalić jako bezzasadną (por. wyrok NSA z dnia 15 marca 2018 r. sygn. akt I OSK 2305/17, dostępny j.w.). W ocenie Sądu bezspornym jest fakt, iż 28 lutego 2018 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie na jego rzecz świadczenia w postaci zasiłku losowego w związku ze stratami jakie odniósł w wyniku nawałnicy z 11 sierpnia 2018 r. Podstawą materialną żądania strony był § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 18 sierpnia 2017 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy dzieciom i uczniom w formie zasiłku losowego na cele edukacyjne, pomocy uczniom w formie wyjazdów terapeutycznych – edukacyjnych oraz pomocy dzieciom i uczniom w formie zajęć opiekuńczych i zajęć terapeutyczno – edukacyjnych w 2017 r. (Dz. U. 2017 r. poz. 1554) wydanego na podstawie art. 90u ust.4 punkt 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. 2016 r. poz. 1943 ze zm.). Niemniej w ocenie Sądu niewątpliwym jest także to, iż zgodnie z § 2 ust. 4 ww. rozporządzenia przedmiotowy zasiłek losowy jest przyznawany i wypłacany do 31 grudnia 2017 r. Prawodawca zakreślił zatem precyzyjne ramy czasowe dla zgłoszenia żądania przez uprawnione osoby i działania organu stwierdzając, iż od 1 stycznia 2018 r. uprawnienie strony i kompetencje organu wygasają. Wobec tego nie można zasadnie twierdzić, iż Prezydent Miasta jako organ administracji publicznej był po 31 grudnia 2017 r. zobowiązany do wydania rozstrzygnięcia sprawy w drodze decyzji administracyjnej. Zgodnie z art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Zarówno z treści przytoczonego rozporządzenia, jak również z treści przepisów k.p.a. nie wynika, aby na organie ciążył tego rodzaju obowiązek. P. K. upatruje zarazem bezczynności organu administracji w tym, że nie został pouczony o prawie do złożenia wniosku o przyznanie zasiłku losowego w związku z możliwością kontynuowania nauki przez córkę A. K.. Zaprezentowane stanowisko nie znalazło potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Wymaga przypomnienia, iż skarżący został pouczony o prawie do uzyskania tego rodzaju świadczenia już 18 sierpnia 2017 r. P. K. skierował bowiem do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej wniosek o przyznanie zasiłku celowego na przygotowanym urzędowym formularzu, który pozwalał stronie na doprecyzowanie rodzaju szkód spowodowanych przez zdarzenie z 11 sierpnia 2017 r. Zgodnie z jego treścią w podanym formularzu wnioskodawca miał wskazać, czy szkody spowodowane przez zdarzenie umożliwiają dalsze zamieszkiwanie w budynku, zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych, prowadzenie gospodarstwa domowego, podjęcie czy kontynuowanie nauki przez dzieci oraz czy umożliwiają zapewnienie opieki medycznej i zakup leków, w tym zwłaszcza poszkodowanym nieobjętych ubezpieczeniem. Strona była więc pouczona o możliwości przyznania tego rodzaju zasiłku. W świetle powyższego Sąd w całości podziela stanowisko organu zaprezentowane w piśmie z 27 marca 2018 r. oraz w odpowiedzi na skargę. Na marginesie wymaga podkreślenia, iż formularz został podpisany przez P. K., a ten fakt nie był kwestionowany ani przez organ ani przez samego skarżącego. Tym samym przyjąć należy, że twierdzenia skarżącego, iż nie został poinformowany o prawie uzyskania zasiłku losowego celem zapewnienia córce możliwości kontynuowania nauki ocenić należy jako nieuzasadnione. W świetle przedstawionych okoliczności uznać należy, że zarówno w dacie wniesienia skargi (20.11.2018 r.), jak i w dacie wyrokowania (13.03.2019 r.) nie doszło do bezczynności ze strony organu administracji publicznej. Dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę w całości jako bezzasadną.