II SAB/Po 136/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędzia WSA Jakub Zieliński Protokolant St. sekretarz sąd. Katarzyna Sierszeńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi A na bezczynność B w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej; I. umarza postępowanie, II. stwierdza, że bezczynność organu nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa, III. zasądza od B na rzecz skarżącego kwotę [...] zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2014 r. złożonym drogą elektroniczną A, działając na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej wystąpił o udostępnienie informacji w następującym zakresie: czy Gmina B w okresie od 2012 r. do chwili złożenia wniosku zawierała umowy dotyczące obsługi prawnej, zastępstwa procesowego z kancelariami, radcami prawnymi, adwokatami, a jeśli tak to A wystąpił o udostępnienie treści umów. Pismem przesłanym do wnioskodawcy drogą elektroniczną w dniu [...] sierpnia 2014 r. C, skarbnik Gminy B, odpowiedziała na powyższy wniosek. Poinformowała, że na podstawie opinii Kancelarii Prawnej D z dnia [...] sierpnia 2014 r. Wójt Gminy B nie udostępni treści umów w żądanym zakresie. Pismem z dnia [...] października 2014 r. A, reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Wójta Gminy B, wnosząc o zobowiązanie organu do udzielenia żądanej informacji publicznej w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu powyższej skargi pełnomocnik podniósł, że do dnia złożenia skargi Wójt Gminy B wykonujący zadania publiczne nie udostępnił żądanej informacji ani też nie wydał decyzji odmownej. Zdaniem pełnomocnika skarżącego, zakresem ustawy o dostępie do informacji publicznej objęte są również umowy cywilnoprawne, zawierane przez organy władzy publicznej oraz osoby pełniące funkcje publiczne, gdy dotyczą spraw publicznych i stanowią informacje wytworzone przez organ władzy publicznej. Umowy o świadczenie usług prawnych dotyczą spraw publicznych, tak więc Wójt Gminy miał obowiązek udostępnić mu te wnioski, to jest całe umowy wraz z załącznikami. Organ jedynie poinformował skarżącego, iż nie udostępni treści umów. Zdaniem pełnomocnika, treść odpowiedzi wskazuje, że Gmina zawierała przedmiotowe umowy, a odmowa udostępnienia treści umów nie nastąpiła w drodze decyzji administracyjnej zatem skarga zasługuje na uwzględnienie. W odpowiedzi na powyższą skargę, Wójt Gminy B wniósł o jej oddalenie, ewentualnie – w przypadku uwzględnienia skargi – o uznanie, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu powyższego pisma organ podniósł, że w przywołanej opinii z dnia [...] sierpnia 2014 r. wskazano, iż Kancelaria Prawna D nie wyraża zgody na udostępnienie treści umów zawartych pomiędzy Kancelarią a Gminą od 2012 r., z uwagi na tajemnicę przedsiębiorstwa. W ocenie organu w sprawie nie mamy do czynienia z bezczynnością w zakresie udostępnienia informacji publicznej. Podkreślenia wymaga bowiem, że organ nie kwestionuje tego, że żądana przez skarżącego informacja jest informacją publiczną, jednakże w sprawie zachodzi przesłanka ustawowa do odmowy udostępnienia żądanych informacji - z uwagi na tajemnicę przedsiębiorstwa. Wójt Gminy B podniósł następnie, że uchybieniem organu może być jedynie to, że odmowa udostępnienia informacji nie została dokonana w prawem przepisanej formie, tj. w formie decyzji, o której mowa w przepisie 16 ust. 1 ustaw o dostępie do informacji publicznej. Okoliczność ta nie może jednakże przesądzać o tym czy istnieje stan bezczynności, który ustał z chwilą przesłania skarżącemu maila z dnia [...] sierpnia 2014 r. Pismem z dnia [...] stycznia pełnomocnik Wójta Gminy B zawiadomił Sąd, że skarżący otrzymał zgodnie ze swoim wnioskiem informację, która została przesłana na jego adres mailowy wskazany we wniosku. Pismem z dnia [...] stycznia 2015 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o umorzenie postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a także o zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Pełnomocnik oświadczył, że po złożeniu skargi organ udostępnił żądaną informację publiczną w dniu [...] stycznia 2015 r. Do pisma załączono przedmiotową informację ze strony organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Postępowanie sądowe należało umorzyć. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (materialnym - określającym prawa i obowiązki stron oraz procesowym - regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej), nie będąc przy tym związane - w myśl przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie: "P.p.s.a.") - zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co pozwala i obliguje do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa. W świetle obowiązujących unormowań, w szczególności zgodnie z regulacją art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. sąd administracyjny, w zakresie swojej kognicji, orzeka między innymi w przedmiocie skarg na bezczynność organów administracji publicznej kontrolując postępowanie tych organów z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. W pierwszej kolejności należy wskazać, że spełnione zostały warunki formalne do wystąpienia do sądu administracyjnego ze skargą na bezczynność. Zgodnie z utrwalonym i jednolitym poglądem orzecznictwa i doktryny dla dopuszczalności wniesienia skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest wymagane poprzedzenie jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej, ani wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, o jakim mowa w art. 52 § 3 P.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 24 maja 2006 r., sygn. akt I OSK 601/05; publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec powyższego, skargę wniesioną w niniejszej sprawie Sąd uznał za dopuszczalną. Sąd rozpoznający przedmiotową sprawę w pełni podziela również pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony m.in. w wyrokach z dnia 16 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 1277/08 oraz z dnia 30 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 1991/12 (publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), że w ustawie o dostępie do informacji publicznej brak jest wskazania jakichkolwiek wymagań formalnych wniosku (poza utrwaleniem go w formie pisemnej). Za wniosek pisemny uznawać należy również przesłanie zapytania pocztą elektroniczną i to nawet, gdy do jego autoryzacji nie zostanie użyty podpis elektroniczny. Pogląd ten uzasadniony jest brakiem konieczności pełnego zidentyfikowania wnioskodawcy, który żądając informacji publicznej, nie musi wykazać się jakimkolwiek interesem prawnym lub faktycznym. Należy bowiem mieć na względzie, że postępowanie w sprawie udzielenia informacji publicznej jest odformalizowane i uproszczone. Celem skargi na bezczynność organu administracji jest zwalczanie braku działania (zwłoki) w załatwianiu sprawy administracyjnej. W doktrynie oraz orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że o bezczynności organu administracji możemy mówić wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadząc postępowanie, mimo istnienia ustawowego obowiązku nie kończy go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, czy też nie podejmuje innej stosownej czynności. Przy badaniu zasadności skargi na bezczynność organu administracji nie ma znaczenia, z jakich powodów określony akt, czy czynność nie została dokonana przez organ. Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 782; dalej w skrócie: "u.d.i.p."). Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystaniu na zasadach i w trybie określonych w tej ustawie. Jak wynika przy tym z art. 2 u.d.i.p., każdemu przysługuje co do zasady prawo dostępu do informacji publicznej, a od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego. Nie ulega zatem wątpliwości, że A dysponował legitymacją do wystąpienia z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej. Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.d.i.p. zobowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, a także podmioty, które dysponują majątkiem publicznym oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Jak wynika przy tym z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Przykładowy katalog danych, które mogą mieścić się w pojęciu informacji publicznej został określony w art. 6 u.d.i.p. Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 3 u.d.i.p. udostępnieniu podlega informacja publiczna o zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., w tym o trybie działania tych podmiotów w zakresie wykonywania zadań publicznych i ich działalności w ramach gospodarki budżetowej i pozabudżetowej. Z tej perspektywy nie ulega zatem wątpliwości, że Wójt Gminy B jako organ jednostki samorządu terytorialnego jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, a informacja żądana przez A była taką informacją publiczną. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Niemniej, jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w powyższym terminie, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Odnosząc te uwagi do specyfiki rozważanej sprawy, Sąd uznał, że wniosek skarżącego z dnia [...] sierpnia 2014 r. podlegał załatwieniu do dnia [...] sierpnia 2014 r. Nie ulega przy tym wątpliwości, że organ nie wyznaczył dodatkowego terminu w trybie art. 13 ust. 2 u.d.i.p. Następną czynnością podjętą przez organ było dopiero udzielenie żądanej informacji w dniu [...] stycznia 2015 r. Tym samym w okresie od dnia [...] sierpnia 2014 r. do dnia [...] stycznia 2015 r. Wójt Gminy B pozostawał w stanie bezczynności. Niemniej w dniu [...] stycznia 2015 r. skarżącemu udzielono żądanej informacji publicznej. Tym samym, mimo stwierdzenia, że organ pozostawał w stanie bezczynności, niniejsze postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe i jako takie należało je umorzyć. Mając na uwadze powyższe, Sąd, działając na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. umorzył postępowanie (pkt I sentencji wyroku). Wobec usunięcia stanu bezczynności niemożliwe jest bowiem zobowiązanie organu na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a. do dokonania w określonym terminie oznaczonej czynności. Jednocześnie Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie bezczynność Wójta Gminy B nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II sentencji wyroku), albowiem zaniechanie organu nie miało charakteru celowego, a żądana informacja została skarżącemu udzielona po wniesieniu skargi. Sąd miał także na uwadze fakt, że w Wójt Gminy B pismem przesłanym do wnioskodawcy drogą elektroniczną w dniu [...] sierpnia 2014 r. odpowiedział na wniosek skarżącego i poinformował wnioskodawcę, że na podstawie opinii kancelarii prawnej nie udostępni treści umów w żądanym zakresie. Pozostawanie w bezczynności przez organ wynikało zatem nie tyle z lekceważenia przepisów prawa, ile raczej z błędnej ich interpretacji. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a. Zasądzając od Wójta Gminy B na rzecz skarżącego kwotę [...] zł (pkt III sentencji wyroku). Sąd wliczył w nią koszty zastępstwa procesowego w wysokości [...] zł, kwotę uiszczonego wpisu od skargi w wysokości [...] zł oraz opłatę skarbową za pełnomocnictwo procesowe w wysokości 17 zł.