II SAB/Po 139/24
WyrokWSA w Poznaniu2024-11-28
Skład orzekający: Sędzia WSA Tomasz Świstak, Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.), Asesor WSA Robert Talaga
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w okresie obowiązywania art. 100d ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, można zarzucić Wojewodzie przewlekłość w postępowaniu o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE, jeśli status prawny cudzoziemca jest równoważny z posiadaniem takiego zezwolenia na mocy tej ustawy?Ratio decidendi
Skarga na przewlekłość Wojewody w sprawie o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE została oddalona. Sąd uznał, że art. 100d ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, który zawiesza bieg terminów w postępowaniach dotyczących zezwoleń na pobyt, wyłącza możliwość zarzucenia organowi przewlekłości w tym okresie. Ponadto, status prawny skarżącego, wynikający z tej ustawy, jest równoważny z posiadaniem wnioskowanego zezwolenia, co oznacza, że cel postępowania został już osiągnięty.Stan faktyczny
Skarżący, obywatel Ukrainy, złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE. Postępowanie zostało wszczęte w grudniu 2023 r., jednak skarżący podniósł, że od tego czasu nie podjęto żadnych działań. Po złożeniu ponaglenia, Wojewoda pozostawił je bez rozpoznania, powołując się na art. 100d ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, który zawiesza bieg terminów w takich postępowaniach. Skarżący wniósł skargę na przewlekłość Wojewody, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a., ustawy o cudzoziemcach oraz dyrektywy UE.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 28 listopada 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Asesor WSA Robert Talaga po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. C. na przewlekłość Wojewody w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE oddala skargę.
Przedmiotem niniejszej sprawy jest skarga D. C. (zwanego dalej "wnioskodawcą" lub "skarżącym") na przewlekłość Wojewody (zwanego dalej "Wojewodą") w sprawie o udzielenie skarżącemu zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE. Zaskarżona przewlekłość miała powstać w oparciu o poniżej przedstawione okoliczności faktyczne i prawne. Wszystkie powołane poniżej orzeczenia sądowe są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl chyba, że wyraźnie zostanie wskazane inne źródło publikacji orzeczenia.
Dnia 15 grudnia 2023 r. do [...] Urzędu Wojewódzkiego w P. wpłynął wniosek skarżącego (ob. Ukrainy) o udzielenie jemu zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE. Sprawa wnioskodawcy została zarejestrowana pod numerem [...] Tego samego dnia Wojewoda zawiadomił wnioskodawcę o wszczęciu postępowania administracyjnego w ww. przedmiocie. Jednocześnie Wojewoda zaznaczył, że w sprawie nie biegną terminy, gdyż przepis art. 100d ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 103 z późn. zm., zwanej dalej "ustawą o pomocy obywatelom Ukrainy") stanowi o braku biegu terminów we wszystkich postępowaniach z udziałem cudzoziemców.
W piśmie z dnia 27 czerwca 2024 r. wnioskodawca wniósł ponaglenie na przewlekłość Wojewody. Wnioskodawca wskazał, że w dniu 15 grudnia 2023 r. zostało wszczęte postępowanie administracyjne, o czym Wojewoda go zawiadomił. Od tamtej pory nic się nie dzieje. Jego wniosek nie został nawet przekazany do organów uzgadniających. Jak stanowi o tym art. 210 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 769 z późn. zm., zwanej dalej "u.c."), zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE jest wydawane w ciągu sześciu miesięcy od dnia złożenia kompletnego wniosku.
Dnia 3 lipca 2024 r. Wojewoda pozostawił ponaglenie wnioskodawcy bez rozpoznania. Jako podstawę takiego działania, organ wskazał przepis art. 100d ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, który stanowi, że w okresie do dnia 30 września 2025 r. bieg terminów w postępowaniach prowadzonych przez Wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na tenże okres.
Dnia 26 lipca 2024 r. skarżący, działając samodzielnie, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na przewlekłość Wojewody w przedmiocie wydania zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE. Skarżący podniósł zarzut naruszenia:
1) art. 210 ust. 1 u.c. poprzez niewydanie decyzji z wniosku z 2022 r. [zapewne chodziło o 2023 r. – uw. Sądu] w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE w terminie sześciu miesięcy, podczas gdy organ miał taki obowiązek, a także gdy wszelkie przesłanki wydania zezwolenia zostały spełnione, co obligowało organ do wydania decyzji zezwalającej na pobyt;
2) art. 211 u.c. poprzez brak wydania ww. zezwolenia w sytuacji, gdy organ jest zobligowany do jego wydania po dostarczeniu przez wnioskującego kompletu dokumentów, a także podczas, gdy nie zachodzą przesłanki do odmowy wydania zezwolenia;
3) art. 7 ust. 2 dyrektywy Rady 2003/109/WE z dnia 25 listopada 2003 r. dotyczącej statusu obywateli państw trzecich będących rezydentami długoterminowymi (Dz. U. UE L. 2004 r. Nr 16, poz. 44, zwanej dalej "dyrektywą 2003/109/WE") poprzez brak wydania zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE, gdy określony w ustawodawstwie krajowym termin na wydanie decyzji w sprawie statusu rezydenta długoterminowego UE nie powinien przekraczać sześciu miesięcy od daty złożenia wniosku;
4) art. 77 § 1 w związku z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, zwanej dalej "k.p.a.") poprzez przewlekłe prowadzenie postępowania, a w konsekwencji nie wydanie decyzji w zakresie złożonego przez skarżącego wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE, m. in. poprzez niepodejmowanie czynności oraz pominięcie interesu społecznego i słusznego interesu cudzoziemca;
5) art. 12 § 1 i 2 w związku z art. 35 § 1-3 i art. 8 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie szybkiego i prostego działania w sprawie nieskomplikowanego postępowania dotyczącego zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE, nadmierne komplikowanie tego postępowania i podejmowanie zbędnych czynności wyjaśniających, co doprowadziło do powzięcia niesłusznych wątpliwości organu, a nadto naraziło skarżącego na straty i zaburzyło zaufanie do organu administracji publicznej.
W oparciu o ww. zarzuty, skarżący wniósł o stwierdzenie przewlekłości Wojewody, która jego zdaniem miała charakter rażący, wyznaczenie 14-dniowego terminu do załatwienia sprawy oraz zasądzenie sumy pieniężnej na jego rzecz oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że od wszczęcia postępowania minęło ponad siedem miesięcy, a na wydanie decyzji jest czas sześciu miesięcy. Nie ma podstaw, aby nie wydać decyzji, skoro skarżący złożył, jego zdaniem, kompletny wniosek. Bezczynność i przewlekłe działanie organu świadczy o świadomym i celowym działaniu w kierunku nie rozpatrywania spraw cudzoziemców. Przepisy krajowe i unijne wskazują na obowiązek wydania decyzji o zezwoleniu na pobyt cudzoziemca jako rezydenta długoterminowego UE.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Organ podniósł, że ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy zawiesiła bieg terminów wszystkich toczących się postępowań, natomiast te terminy, które miałby rozpocząć swój bieg w związku z wszczęciem postępowania po dniu 15 kwietnia 2022 r., nie zaczynając biec. Wojewoda podniósł także, że nie stosuje się przepisów o ukaraniu grzywną z tytułu bezczynności.
Wojewoda odniósł się do najnowszego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, który uważa, że skargi na bezczynności wojewodów powinny być oddalane, ponieważ nie da się skutecznie wywodzić środków zaskarżenia z uwagi na brzmienie art. 100d ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. Wojewoda odniósł się także do przepisów dyrektywy 2003/109/WE – w art. 7 mowa jest o przedłużeniu terminu do wydania decyzji. W ustawie o pomocy obywatelom Ukrainy mowa jest z kolei o tym, że termin nie rozpoczyna się, a jeśli się rozpoczął to ulega zawieszeniu. W art. 100d ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy nie ma mowy o przedłużeniu terminu.
Dalej wyjaśniono, że [...] Urząd Wojewódzki w P. i wszystkie jego delegatury są obecnie sparaliżowane ilością spraw, jakie wpływają od cudzoziemców. Do 30 września 2025 r. zawieszono bieg terminów w postępowaniach o udzielenie m.in. zezwolenia na pobyt cudzoziemca, co wynika z art. 100d ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że sprawa została rozpoznana w trybie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, zwanej dalej "p.p.s.a."). Powołany przepis stanowi: "Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania". Niewątpliwie wniesiona skarga dotyczy przewlekłości Wojewody w przedmiocie udzielenia skarżącemu zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE. Z tych względów, zarządzeniem z dnia 24 października 2024 r., Przewodnicząca Wydziału II tut. Sądu wyznaczyła termin posiedzenia niejawnego na dzień 28 listopada 2024 r. zaznaczając, że sprawa ma być skierowana do rozpoznana w trybie uproszczonym. Na podstawie art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej przyjmując, jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Kognicja sądów administracyjnych obejmuje bezczynność oraz przewlekłość prowadzenia postępowania administracyjnego w celu wydania decyzji administracyjnej, o czym stanowi art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany zarzutami skargi, w związku z czym nie wyznaczają one kierunku analizy podejmowanej przez Sąd. Innymi słowy, Sąd jest zobowiązany do uwzględnienia tych okoliczności sprawy, które mają znaczenie dla wyniku sprawy, a nie zostały podniesione w skardze.
Zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę (w tym także skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania) można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.).
Złożenie ponaglenia wywiera skutek wyczerpania przez stronę przysługujących jej środków zaskarżenia (art. 52 § 1 p.p.s.a.), a tym samym umożliwia skuteczne wniesienie skargi na bezczynność/przewlekłe prowadzenie postępowania organu pozostającego w zwłoce i niepodejmującego w ustawowym terminie aktów wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a. W sprawach tego rodzaju skarg nie ma znaczenia, jaki okres upłynął pomiędzy ponagleniem wniesionym w trybie art. 37 § 1 k.p.a., a skargą do sądu administracyjnego. Warunkiem formalnym skargi jest wyłącznie złożenie takiego ponaglenia w toku postępowania, którego prowadzenie w sposób przewlekły kwestionuje się w skardze (por. postanowienie NSA z dnia: 10 października 2013 r., sygn. I OZ 893/13 oraz 2 września 2020 r. sygn. II OSK 3732/18). Nieistotne jest także to, co ostatecznie stanie się z ponagleniem. Nie budzi wątpliwości Sądu, że w okolicznościach badanej sprawy stosowny tryb został wyczerpany – ponaglenie złożono pismem z dnia 27 czerwca 2024 r., zatem przed zakończeniem postępowania administracyjnego.
Przechodząc do merytorycznego rozpoznania przedmiotowej skargi należy zauważyć, że w niniejszym postępowaniu kluczowym obowiązkiem Sądu było zbadanie, czy zarzucana w skardze przewlekłość Wojewody rzeczywiście istniała – tak w dacie wniesienia skargi, jak i w dacie wyrokowania – a jeśli tak, to czy miała ona charakter rażący. Przede wszystkim, przyjdzie wyjaśnić, dlaczego skarga została dopuszczona do merytorycznego rozpoznania.
Zauważyć należy, iż stan "przewlekłego prowadzenie postępowania" wyodrębniono z dotychczasowego pojęcia "bezczynności" w celu rozszerzenia ochrony prawnej stron przed naruszaniem przez organy terminowego załatwiania spraw. Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. bezczynność to stan, w którym nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (a więc w terminie dodatkowym wyznaczonym przez organ). Przewlekłość z kolei odnosi się do oceny sprawności działania organu – w myśl art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. przewlekłe prowadzenie postępowania będzie miało miejsce, jeżeli jest ono prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Przewlekłość w prowadzeniu postępowania występuje wówczas, gdy organ nie załatwiając sprawy w terminie, podejmuje czynności opieszale, naruszając zasadę szybkości postępowania z art. 12 k.p.a., a podejmowane przez niego czynności mają charakter pozorny lub nieistotny dla merytorycznego załatwienia sprawy (por. wyrok NSA z dnia: 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12, 3 września 2013 r., sygn. akt II OSK 891/13, 7 maja 2014 r., sygn. akt I OSK 2595/13). Zatem, przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych i zbędnych. Warto dodać, że stwierdzenie, iż organ jest bezczynny musi być warunkowane formalnym uchybieniem terminom załatwienia sprawy. Innymi słowy, organ nie może się uchylić od zarzutu bezczynności, chociażby nawet podejmował działania, ale nie zakończył postępowania w terminie do tego przewidzianym. Sąd badając bezczynność kontroluje terminowość załatwienia sprawy, przy czym oczywiście musi mieć na względzie wymogi z art. 35-36 k.p.a. Regulacje zawarte w tych przepisach wyznaczają – jak wyżej wyjaśniono – granice, od której stwierdzona może zostać bezczynność organu, jednak również stanowią pewną perspektywę dla oceny przewlekłości.
Skarżący zarzuca Wojewodzie przewlekłość w sprawie rozpoznania jego wniosku o zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE. Wojewoda odrzuca wszystkie zarzuty, twierdząc, że przepisy ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy doprowadziły do zawieszenia wszystkich terminów w postępowaniach administracyjnych, które toczą się w myśl przepisów o cudzoziemcach. Jak stanowi art. 100c ust. 1 pkt 1 lit. c oraz analogicznie art. 100d ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, w okresie do dnia, odpowiednio, 31 grudnia 2022 r. i 30 września 2025 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Ponadto w ust. 3 obu z tych przepisów wskazano, że w ww. okresach przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się (pkt 1) oraz organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa (pkt 2).
Sąd zwraca uwagę, że ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy określa zarówno cel zawartych w niej unormowań jak i podmiotowy zakres jej zastosowania. Z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy wynika, że określa ona szczególne zasady zalegalizowania pobytu obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, oraz obywateli Ukrainy posiadających Kartę Polaka, którzy wraz z najbliższą rodziną z powodu tych działań wojennych przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Ilekroć w ustawie o pomocy obywatelom Ukrainy jest mowa o obywatelu Ukrainy, rozumie się przez to także "nieposiadającego obywatelstwa ukraińskiego małżonka obywatela Ukrainy", o ile przybył on na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa i nie jest obywatelem polskim ani obywatelem innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej. Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy reguluje również status osób, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest legalny, a przybycie do Polski nie nastąpiło w związku z wojną (art. 1 ust. 3 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy).
Unormowana w art. 100d ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy instytucja wstrzymania biegu "terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielania cudzoziemcowi" zezwolenia na pobyt czasowy, pobyt stały lub pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, siłą rzeczy dotyczyć może wyłącznie spraw udzielenia zezwolenia osobom, wymienionym w art. 1 (a więc zasadniczo obywatelom Ukrainy). Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy udziela bowiem ex lege szczególnych uprawnień dotyczących m.in. legalnego pobytu oraz prawa do prowadzenia działalności gospodarczej określonym w art. 1 (zasadniczo obywatelom Ukrainy), wyłączając tym samym konieczność wydawania w ich sprawach powołanych wyżej zezwoleń. Natomiast stosowanie uregulowanej w art. 100d ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy instytucji wstrzymania biegu terminów do spraw zezwoleń dotyczących wszystkich innych cudzoziemców, stałoby w sprzeczności z wymaganiami wykładni systemowej i funkcjonalnej. Nie zostali oni bowiem zwolnieni z obowiązku uzyskania zezwolenia na pobyt stały, czasowy, czy pobyt rezydenta długoterminowego UE tak więc nie sposób stwierdzić, jakie ratio legis miałoby w tym przypadku przemawiać za zwolnieniem organów z obowiązku terminowego rozpatrywania ich wniosków.
Skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie jemu zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE. Sam legitymuje się ważnym zezwoleniem na pobyt czasowy. Skarżący posiada także nadany numer PESEL. Uzyskanie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE następuje w trybie art. 35 § 3 k.p.a. i art. 210 ust. 1 w związku z art. 223 u.c., zgodnie z którymi decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi tego zezwolenia wydaje się w terminie sześciu miesięcy. W myśl art. 100d ust. 4 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki.
Biorąc powyższe regulacje pod uwagę należy stwierdzić, że bieg terminu załatwienia sprawy skarżącego został zawieszony przed upływem ustawowego terminu do jej załatwienia i zawieszenie to trwa (w obecnym stanie prawnym) do dnia 30 września 2025 r., co oznacza, że w tym okresie nie można zarzucić organowi opieszałości w sprawie o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE na terytorium RP.
Trzeba mieć na względzie cel, jaki przyświecał ustawodawcy. Chociaż ustawodawca nie określił jasno tego celu w uzasadnieniu do ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, to jednak warstwa normatywna wskazuje to, co chciał osiągnąć ustawodawca. Postępowania o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE są zawieszone, ale nie oznacza to, że pozycja prawna obywateli Ukrainy jest przez to gorsza niż wszystkich innych obywateli, czy to polskich czy to innych cudzoziemców. Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy, jak to już wskazano wyżej, ma na celu ex lege zalegalizowanie pobytu Ukraińców oraz przyznanie im szerokiej gamy świadczeń dla zabezpieczenia ich pobytu w Polsce w związku z trwającą na Ukrainie wojną (wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 14 marca 2023 r., sygn. akt II SAB/Wr 1411/22). Co więcej, dotyczy to również obywateli Ukrainy, którzy legalnie przebywają w Polsce niezależnie od wojny. Chociaż proceduralnie nie można otrzymać upragnionego zezwolenia, to jednak ustawodawca wprowadził regulacje, które z mocy prawa przyznają status odpowiadający temu, o jaki starania podjął obywatel państwa trzeciego. Warto bowiem zestawić treść art. 1 ust. 1 i 3 i art. 2 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy z przepisami u.c. o zezwoleniu na pobyt rezydenta długoterminowego UE, ale także z pkt 2 preambuły do dyrektywy 2003/109/WE. Jak wskazuje się w tejże preambule: "Rada Europejska podczas szczególnego szczytu w Tampere w dniach 15 i 16 października 1999 r. oświadczyła, że status prawny obywateli państw trzecich powinien zostać zbliżony do statusu obywateli Państw Członkowskich oraz że osoba, która zamieszkiwała legalnie na terytorium Państwa Członkowskiego przez określony czas i która posiada zezwolenie na pobyt długoterminowy, powinna uzyskać w tym Państwie Członkowskim zestaw jednolitych praw, jak najbardziej zbliżonych do praw przyznanych obywatelom Unii Europejskiej". Ten sam cel w okresie zawieszenia wszelkich postępowań z uwagi na art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, został osiągnięty, co prawda czasowo, ale jest tak z uwagi na samą treść ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. Z tego względu nie sposób stwierdzić, że przewlekłość, jaka była zarzucana Wojewodzie, miała miejsce, kiedy rzeczywiście postępowania administracyjne zostały zawieszone.
Przykładowo, skarżący, którego pobyt jest legalny w rozumieniu art. 1 ust. 3 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, może prowadzić działalność gospodarczą tak jak obywatele polscy, gdyż posiada prawo legalnego pobytu i ma nadany numer PESEL. Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy określa bowiem te same swobody, jakie wynikają z art. 11 dyrektywy 2003/109/WE. Po ewentualnym wygaśnięciu zezwolenia na pobyt czasowy, które w przypadku skarżącego obowiązuje do dnia 10 lipca 2025 r., skarżący może dzięki numerowi PESEL korzystać z uprawnień, jakie nadaje ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy. Jak wskazano powyżej, zapewnia ona te same swobody, o jakich mowa w dyrektywie 2003/109/WE. Nie ma zatem podstaw do stawiania zarzutów przewlekłego działania przez Wojewodę, skoro status skarżącego jest taki, jakby posiadał zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE.
Odnosząc się do zarzutów skargi, należało stwierdzić ich niezasadność. Nie doszło do naruszenia art. 210 ust. 1 u.c., ponieważ status prawny skarżącego jest w tej chwili taki, jak w sytuacji, gdyby posiadał wnioskowane zezwolenie. Skoro cel ten został spełniony, niezasadne jest oczekiwanie przeprowadzenia przez organ postępowania de facto w tym samym przedmiocie. Oczywistym jest, że Wojewoda może prowadzić to postępowanie, ponieważ status nadany skarżącemu przez ustawę o pomocy obywatelom Ukrainy jest obecnie uregulowany do dnia 30 września 2025 r., to jednak zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE wydaje się na czas nieoznaczony (art. 211 ust. 1 u.c.). Przepis art. 100d ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy ma na celu ustabilizowanie sytuacji procesowej, ale także organizacyjnej w urzędach wojewódzkich. Zawieszenie to nie oznacza, że organ nie ma obowiązku doprowadzenia postępowania do końca. Nie są wiążące terminy procesowe narzucone przez art. 35 § 3 k.p.a. oraz przepisy szczególne. Z tych samych względów niezasadny okazał się także zarzut naruszenia art. 211 u.c. i art. 7 ust. 2 dyrektywy 2003/109/WE. Cel został osiągnięty, a więc skarżący korzysta z tożsamych swobód.
Niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 77 § 1 w związku z art. 7 k.p.a. Przepis art. 100d ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy wyłącza możliwość oczekiwania terminowego załatwienia spraw administracyjnych. Zatem tempo działania Wojewody nie może być przedmiotem krytyki prawnej. Interes cudzoziemca skonfrontowany z interesem publicznym w tej sprawie musi ulec pominięciu, ponieważ mowa jest nieustannie o sprawnej organizacji państwa. Obywatele Ukrainy nie zostali pozostawieni bez pomocy, dlatego też uzasadnione jest, aby art. 100d ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom [...] obowiązywał w takim kształcie.
Niezasadność art. 12 § 1 i 2 w związku z art. 35 § 1-3 i art. 8 § 1 k.p.a. jest następstwem niezasadności pozostałych zarzutów. Wobec wstrzymania biegu terminów procesowych, zasada szybkości prowadzenia postępowania administracyjnego i związanie organów administracji publicznej terminami doznają wyłączenia.
Mając powyższe na uwadze, Sąd doszedł do przekonania o niezasadności zarzutów skargi i jej samej. Kierując się wspomnianym przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie znalazł żadnych przesłanek, które mogłyby doprowadzić do stwierdzenia o istnieniu przewlekłości po stronie Wojewody. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło