II SAB/Po 14/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Kamieńska Sędziowie Sędzia WSA Maria Kwiecińska (spr.) Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2008r. sprawy ze skargi I. i R. J. na bezczynność Wojewody w przedmiocie niezałatwienia w terminie sprawy dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości i ustalenia odszkodowania; I. zobowiązuje Wojewodę do wydania aktu administracyjnego w sprawie w terminie 2 (dwóch) miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku, II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżących kwotę 357,- (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. /-/ M.Kwiecińska /-/ B.Kamieńska /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak Decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r., Wojewoda W. wywłaszczył prawo własności części nieruchomości należącej do R. i I. J. położonej w S. H. gm. Ś., stanowiącą działkę nr [...] o powierzchni 0,0245 ha i przyznał R. i I. J. odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Jednakże decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. Minister Transportu i Budownictwa uchylił ww. decyzję wojewody i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W piśmie z dnia 24 maja 2006 r. pełnomocnik R. i I. J. zażądał od wojewody podjęcia postępowania, bowiem "pomimo upływu ponad trzech miesięcy od tego dnia (... dnia uchylenia decyzji przez ministra ...) Wojewoda W. nie podjął żadnych czynności związanych ze sprawą". W dniu 17 stycznia 2007 r. reprezentujący stronę skarżącą w osobach R. i I. J. radca prawny J. K. wniósł do Ministra Budownictwa zażalenie na bezczynność Wojewody W. Postanowieniem z dnia [...] marca 2007 r. Minister Budownictwa po stwierdzeniu, iż termin wyznaczony przez Wojewodę W. upłynął z dniem 31 grudnia 2006 r. a sprawa niniejsza nie została rozstrzygnięta, wyznaczył Wojewodzie W. dodatkowy termin załatwienia sprawy wynoszący dwa miesiące od dnia otrzymania ww. postanowienia. Ostatnią czynnością w przedmiotowej sprawie była rozprawa administracyjna, która toczyła się w siedzibie W. Urzędu Wojewódzkiego w P. w dniu 1 czerwca 2007 r. W skardze na bezczynność Wojewody W. strona skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi i zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości i zasądzeniu stosownego odszkodowania a także o zasądzenie kosztów postępowania. W swoje skardze strona skarżąca opisała dotychczasowy przebieg postępowania podkreślając, iż przez okres blisko dziewięciu miesięcy nic się w sprawie nie działo, a strona nie została, zgodnie z treścią art. 36 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej jako: kpa), poinformowana ani o nowym terminie załatwienia sprawy, ani o przyczynach jego przekroczenia jak również o jakichkolwiek czynnościach toczących się w przedmiotowej sprawie. Strona skarżąca wskazała także, że z każdym dniem ponosi kolejne koszty, tak zdrowotne jak i finansowe, zamieszkując w bezpośredniej bliskości obwodnicy, a z powodu bezczynności organu nadal nie otrzymała odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości, choć ceny materiałów budowlanych oraz ceny nowych nieruchomości wzrosły, stawiając stronę na straconej pozycji w przypadku podjęcia decyzji o przeniesieniu rodziny i budowie domu w nowym miejscu - z dala od ruchu samochodowego. Odpowiadając na powyższą skargę Wojewoda W. wskazał, że z uwagi na złożony charakter sprawy, a także znaczną ilość przeprowadzanych przez wojewodę postępowań administracyjnych przy jednoczesnych brakach kadrowych i zmianach organizacyjnych, postępowanie w niniejszej sprawie nie zostało jeszcze zakończone, a ponadto w przedmiotowej sprawie niezbędnym będzie ponowne zlecenie wyceny przedmiotowej części nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej jako: ppsa) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt. 1 - 4a ww. § 2 art. 3 ppsa, a więc skarg na bezczynność organów mających wydać 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w ww. pkt. 1 - 3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa czy też 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w ustalonym w kpa lub w akcie szczególnym terminie, organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Skarga na bezczynność może być wniesiona dopiero po upływie terminu przewidzianego do załatwienia sprawy. Terminy załatwienia spraw w postępowaniu administracyjnym określają przepisy art. 35 kpa. W przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35, organ obowiązany jest zawiadomić stronę, podając przyczynę zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie w przypadku zwłoki z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 kpa). Przekroczenie terminów wskazanych w art. 35 kpa lub przedłużonych w związku z postanowieniami art. 36 kpa, oznacza stan bezczynności zaskarżalnej do sądu. Zgodnie z art. 37 kpa wniesienie skargi na bezczynność organu jest dopuszczalne po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Skarga na bezczynność w niniejszej sprawie dotyczy niewydania przez Wojewodę W. decyzji dotyczącej wywłaszczenia i odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość należącą do R. i I. J. położoną w S. H., stanowiącą działkę nr 64/7 o powierzchni 0,0245 ha. Zdaniem Sądu, w rozpatrywanej sprawie strona skarżąca zasadnie złożyła skargę na bezczynność organu po wyczerpaniu trybu przewidzianego w art. 37 kpa. Jak wynika ze zgromadzonych w aktach materiałów niniejszej sprawy już w dniu 17 stycznia 2007 r. zostało wniesione zażalenie na bezczynność Wojewody W. do Ministra Budownictwa, zaś postanowieniem z dnia [...] marca 2007 r. Minister Budownictwa po stwierdzeniu, iż termin wyznaczony przez Wojewodę W. upłynął z dniem 31 grudnia 2006 r. a sprawa niniejsza nie została rozstrzygnięta wyznaczył Wojewodzie W. dodatkowy termin załatwienia sprawy wynoszący 2 miesiące od dnia otrzymania niniejszego postanowienia. Pomimo tego przez okres blisko 9 miesięcy w sprawie nic się nie wydarzyło (poza przeprowadzeniem rozprawy administracyjnej w dniu 1 czerwca 2007 r.). Z powyższego wynika więc, iż w momencie złożenia skargi do Sądu Wojewoda W. pozostawał w bezczynności. Dodatkowo trzeba jeszcze raz podkreślić, iż także organ II instancji w osobie ministra dostrzegł bezczynność wojewody i wyznaczył mu dodatkowy termin załatwienia sprawy wynoszący dwa miesiące. Zdaniem Sądu, trudno uznać za uzasadnione tłumaczenie bezczynności organu złożonym charakterem sprawy czy znaczną ilość przeprowadzanych przez wojewodę postępowań administracyjnych przy jednoczesnych brakach kadrowych i zmianach organizacyjnych. Należy podkreślić, iż jak wynika z art. 35 § 5 kpa do terminów załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym nie wlicza się jedynie terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. Z tego wynika, iż na przedłużenie postępowania mogą jedynie wpływać ww. przeszkody w prowadzeniu konkretnej, rozpatrywanej sprawy, a do nich zaś nie sposób zaliczyć złożonego charakteru sprawy czy znacznej ilości przeprowadzanych przez wojewodę postępowań administracyjnych i braków kadrowych. Strona postępowania nie może bowiem ponosić konsekwencji złej organizacji czy nieskutecznego działania organów administracji, które mają obowiązek rozpatrzyć sprawę co do zasady bez zbędnej zwłoki a maksymalnie w okresie jednego lub dwóch miesięcy. Także za chybione należy uznać tłumaczenie bezczynności organu koniecznością ponownego zlecenie wyceny przedmiotowej części nieruchomości. Po pierwsze, zgodnie z art. 35 § 3 kpa nawet załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego i to szczególnie skomplikowanej powinno nastąpić nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, a poza tym w rozpatrywanej sprawie konieczność ponownego zlecenie wyceny przedmiotowej części nieruchomości wynikała niejako z winy samego wojewody - gdyby wydał on bowiem poprawnie pierwotną decyzję, to nie zostałaby ona uchylona przez ministra i ponowne zlecenie wyceny przedmiotowej części nieruchomości nie byłoby w ogóle konieczne. Sąd pragnie podkreślić, iż jego argumentacja znajduje także odzwierciedlenie w utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który np. w wyroku z dnia 5 listopada 1987 r., SAB 23/87 (ONSA z 1988 r., nr 1, poz. 13) przyjął, że z punktu widzenia dopuszczalności skargi na bezczynność organu administracji obojętne jest co było przyczyną tej bezczynności ("jest obojętne, czy organ administracji nie wydał decyzji z powodu swej opieszałości w załatwianiu sprawy, czy z powodu uznania, że występują przesłanki negatywne dla załatwienia sprawy przez wydanie decyzji"). Podsumowując, należy wskazać, iż wskazywane przez wojewodę przeszkody w rozpatrzeniu sprawy strony skarżącej nie miały charakteru nieusuwalnego. Skoro w prawnie określonym terminie Wojewoda W. wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie (rozprawa z dnia 1 czerwca 2007 r.), jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub nie podjął czynności to nie ulega wątpliwości, iż w momencie złożenia skargi do Sądu organ był bezczynny. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznając skargę za zasadną, na podstawie art. 149 ppsa orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 ppsa oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2002 r., nr 163, poz. 1349 ze zm.). /-/ M.Kwiecińska /-/ B.Kamieńska /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak MK