II SAB/Po 146/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawy ze skargi C. K. na bezczynność Prokuratora Rejonowego w G. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia 1. odrzucić skargę; 2. przyznać radcy prawnemu P. J. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu, kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych 20/100) w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych 20/100) tytułem podatku od towarów i usług. /-/ T. Świstak Pismem z dnia 27 października 2014 r. złożonym w formie elektronicznej w Biurze Prokuratora Generalnego C. K. wniosła skargę m.in. na bezczynność Komendanta Miejskiego Policji w P. w związku z nieudostępnianiem jej informacji publicznej. Skarga ta po przesłaniu jej do właściwego organu została następnie przekazana do tut. Sądu i zarejestrowana pod sygn. II SAB/Po 144/14. Pismo opatrzone było adnotacją, iż dokument został podpisany w dniu 27 października 2014 r. podpisem elektronicznym. W tym samym piśmie skarżąca zawarła także zarzuty dotyczące funkcjonowania Prokuratury Rejonowej w G., wskazując między innymi na skierowanie jej wniosku z dnia 17 lipca 2014 r. do rozpoznania przez niekompetentny personel gnieźnieńskiej prokuratury w sprawie oznaczonej [...]. W związku z powyższym pismo to przekazane zostało przez Zastępcę Dyrektora Biura Prokuratura Generalnego Prokuratorowi Rejonowemu w G. celem załatwienia w zakresie w jakim dotyczy prowadzonej z wniosku C. K. sprawy o udostępnienie informacji publicznej sygn. akt [...]. Powyższe pismo C. K. potraktowane zostało przez Prokuratora Rejonowego w Gnieźnie jako skarga na bezczynność tego organu i wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy [...] przekazane Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu, gdzie jako skarga na bezczynność w przedmiocie udostępnienia przez Prokuratora Rejonowego w Gnieźnie informacji publicznej zarejestrowana została pod sygn. II SAB/Po 146/14. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 25 listopada 2014 r. wezwano skarżącą do usunięcia w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia i pod rygorem odrzucenia skargi – braków formalnych skargi poprzez jej podpisanie. Odpis zarządzenia został doręczony stronie w dniu 8 grudnia 2014 r. (k. 19), w trybie doręczenia zastępczego – wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi odebrał dorosły domownik M. K.. Termin do usunięcia braków formalnych skargi upłynął w dniu 15 grudnia 2014 r. Strona skarżąca nie podpisała w tym terminie skargi. W dniu 15 grudnia 2014 r. skarżąca złożyła za pośrednictwem poczty elektronicznej niepodpisane pismo procesowe do sprawy II SAB/Po 146/14, w którym wskazała, iż złożona przez nią skarga na bezczynność dotyczyła wyłącznie organów Policji, a nie Prokuratury, a z treści jej skargi wynika wyraźnie, iż nie ma miejsca na domniemywanie przez gnieźnieńską prokuraturę podstaw dla zaistnienia skargi w trybie art. 54 p.p.s.a. na bezczynność tego podmiotu. Nadto skarżąca wniosła o "przedłużenie" o 7 dni terminu do usunięcia braków formalnych skargi, ze względu na swój zły stan zdrowia (choroba nowotworowa) i inwalidztwo. W dniu 22 grudnia 2014 r. do tut. Sądu wpłynęło opatrzone własnoręcznym podpisem pismo procesowe o treści tożsamej z treścią pisma z dnia 15 grudnia 2014 r. Wraz z tym pismem skarżąca złożyła własnoręcznie podpisane pismo datowane na 27 października 2014 r. odpowiadające w swej treści skardze z dnia 27 października 2014 r. złożonej drogą elektroniczną i opatrzonej podpisem elektronicznym, która zainicjowała postępowanie w niniejszej sprawie. Postanowieniem z dnia 8 stycznia 2015 r. (sygn. akt II SAB/Po 146/14) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił przywrócenia terminu od usunięcia braków formalnych skargi poprzez jej podpisanie. Po rozpoznaniu zażalenia C. K. Naczelny Sąd Administracyjny, postanowieniem z 4 listopada 2015 r., sygn. akt I OZ 1428/25, uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania. Postanowieniem z dnia 10 grudnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił wniosek C. K. o przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych skargi poprzez jej podpisanie. Mimo upływu terminu, żadna ze stron nie wniosła zażalenia na powyższe postanowienie. Jednocześnie pełnomocnik skarżącej ustanowiony z urzędu złożył w dniu 21 grudnia 2015 r. w tut. Sądzie opinię prawną o niecelowości wnoszenia zażalenia na powyższe postanowienie. Pismem z dnia 4 stycznia 2015 r. doręczonym za pośrednictwem poczty elektronicznej skarżąca poinformowała sąd między innymi, iż cofa pełnomocnictwo mecenasowi P. J. i wniosła o ustanowienie dla niej innego pełnomocnika z urzędu. Zarządzeniem z dnia 7 stycznia 2016 r. Przewodniczący Wydziału II tut. Sądu wezwał skarżącą do nadesłania podpisanego pisma z dnia 4 stycznia 2016 r. pod rygorem pozostawienia go bez rozpoznania. W dniu 11 stycznia 2016 r. skarżąca złożyła w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu podpisane własnoręcznie pismo z dnia 4 stycznia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a" sąd odrzuca skargę, gdy strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi, przez które należy rozumieć niedochowanie wymogów, jakie przepisy prawa wiążą ze skutecznym złożeniem skargi. W myśl obowiązujących przepisów, obok warunków określonych w art. 57 p.p.s.a., skarga powinna spełniać wymagania pisma procesowego, wymienione w art. 46 p.p.s.a. Stosownie do art. 46 § 1 pkt 4 każde pismo strony powinno zawierać m.in. podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. W tym miejscu zauważyć należy, iż w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie jest uregulowane doręczanie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej i podpisywanie pism podpisem elektronicznym, tak jak np. w postępowaniu administracyjnym. Przepisy regulujące tę kwestie w postępowaniu sądowoadminstaracyjnym wejdą w życie 11 lutego 2017 r. – patrz. art. 4 i art. 11 pkt 3 ustawy z dnia 10 stycznia 2014 r. o zmianie ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2014 r. poz. 183 ze zm.). Zgodnie z art. 49 § 1 p..p.s.a. Jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Natomiast stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. W niniejszej sprawie skarżąca została prawidłowo wezwana do usunięcia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, braków formalnych skargi poprzez jej podpisanie, pod rygorem odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Zauważyć należy, że wraz z wezwaniem przesłano skarżącej kopię skargi, którą należało podpisać i przedłożyć w Sądzie. Wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi doręczono prawidłowo stronie skarżącej w dniu 8 grudnia 2014 r., tak więc siedmiodniowy termin do wykonania wezwania upływał z końcem dnia 15 grudnia 2014 r. Skarżąca w zakreślonym terminie nie uzupełniła braku formalnego skargi poprzez jej podpisanie. Uczyniła to dopiero w dniu 22 grudnia 2014 r., a jej wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia barku formalnego skargi został prawomocnie odrzucony. W tym stanie sprawy Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w postanowieniu. Odnosząc się do pisma skarżącej z dnia 4 stycznia 2016 r. w którym cofnęła ona pełnomocnictwo mecenasowi P. J. i wniosła o ustanowienie dla niej innego pełnomocnika z urzędu zauważyć należy, iż jakikolwiek przepis prawa nie reguluje kwestii związanych z żądaniem przez stronę w toku postępowania toczącego się przed sądem administracyjnym I instancji zmiany przyznanego jej pełnomocnika z urzędu. Wprost uregulowana przez ustawodawcę w art. 177 § 5 p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r. została jedynie sytuacja procesowa, gdy pełnomocnik z urzędu sporządzi bez zachowania należytej staranności opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. W takim przypadku sąd, który dokonana takiej oceny przedłożonej opinii zawiadamia o tym właściwą okręgową radę adwokacką, radę okręgowej izby radców prawnych, Krajową Radę Doradców Podatkowych lub Krajową Radę Rzeczników Patentowych, która wyznacza innego pełnomocnika. Wobec braku analogicznych regulacji ustawowych dotyczących postępowania przed sądem I instancji uznać zatem należy, iż brak jest podstaw prawnych dla wyznaczenia nowego pełnomocnika z urzędu dla strony korzystającej z prawa pomocy tylko dlatego, iż stronie tej nie odpowiada pełnomocnik uprzednio wyznaczony, w szczególności gdy z akt sprawy nie wynika, by pełnomocnikowi temu przypisać można było brak należytej staranności w prowadzeniu sprawy. Taka sytuacja procesowa zaistniała zaś w niniejszej sprawie, albowiem w ocenie Sądu orzekającego postępowania pełnomocnika nie można ocenić jako uchybiającego wymogom należytej staranności, przy czym na uchybienie tym regułom nie wskazuje także sama skarżąca, potrzeby zmiany wyznaczonego pełnomocnika dopatrując się jedynie w nieposługiwaniu się przez niego narzędziami teleinformatycznymi. W realiach niniejszej sprawy powyższe oznacza, iż pismo procesowe skarżącej z dnia 4 styczna 2016 r. musi być uznane za skuteczne w zakresie wypowiedzenia pełnomocnictwa radcy prawnemu P. J., albowiem strona nie może być zmuszana do korzystania z pomocy prawnej nie akceptowanego przez nią fachowego pełnomocnika i to nie zależnie od przyczyn braku tej akceptacji, skoro skorzystanie z prawa pomocy jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem strony. Jednocześnie pismo to nie może stanowić podstawy dla wyznaczenia dla strony skarżącej nowego pełnomocnika z urzędu, skoro pełnomocnik takowy został już dla niej ustanowiony i z usług jego strona mimo jego należytej staranności zrezygnowała rezygnując także w ten sposób z przyznanego jej w tym zakresie prawa pomocy. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy do czasu wypowiedzenia mu przez skarżącą pełnomocnictwa Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. oraz § 15 pkt 1 w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.) i w zw. z § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2015 r. 1805). /-/ T. Świstak