II SAB/Po 149/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Asesor WSA Jan Szuma po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 listopada 2017 r. sprawy ze skargi M. K. na bezczynność Skarbu Państwa – Dyrektora [...] w P. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. umarza postępowanie sądowe w zakresie bezczynności, II. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, III. zasądza od Skarbu Państwa – Dyrektora [...] w P. na rzecz skarżącej kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu 11 lipca 2017 r. M. K. zwróciła się drogą elektroniczną, za pomocą platformy ePUAP, do Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w P. o udostępnienie informacji publicznej w zakresie: czy Urząd w latach 2014-2016 zawierał umowy z podmiotami zewnętrznymi o świadczenie usług w zakresie obsługi prawnej, w tym zastępstwa procesowego. Wnioskodawczyni wskazała, że w przypadku odpowiedzi pozytywnej prosi o przesłanie jej kopii tych umów na wskazany adres do korespondencji w Łodzi. M. K., reprezentowana przez adwokata Ł. K., w dniu 1 września 2017 r. nadała na poczcie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na bezczynność Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w P., domagając się zobowiązania organu do rozpoznania wniosku, stwierdzenia, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i zasądzenia kosztów postępowania w łącznej kwocie [...]zł według załączonego spisu kosztów, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego w kwocie [...]zł. Skarżąca uzasadniła, że organ nie zareagował na wniosek w żaden sposób. W odpowiedzi na skargę Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w P. wniósł o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego z uwagi na udostępnienie skarżącej w dniu 7 września 2017 r. żądanej informacji publicznej oraz o odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości, ewentualnie o dokonanie miarkowania wysokości kosztów wynagrodzenia pełnomocnika skarżącej. Wskazano, że opóźnienie w udzieleniu informacji publicznej spowodowane było wyłącznie problemem technicznym z obsługą platformy ePUAP, a co za tym idzie niepobraniem wniosku skarżącej z platformy. Podkreślono, że organ dowiedział się o wniosku strony dopiero z chwilą otrzymania skargi tj. w dniu 6 września 2017 r. W związku z powyższym, organ wniósł o odstąpienie przez Sąd, na podstawie art. 206 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, względnie o miarkowanie wysokości kosztów wynagrodzenia pełnomocnika skarżącej wskazując, że jego nakład pracy sprowadził się do napisania skargi. Pismem z dnia 25 października 2017 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o umorzenie postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa adwokackiego wg załączonego do skargi spisu kosztów. Wyjaśnił, że choć organ dopuścił się bezczynności w niniejszej sprawie, to po upływie terminu określonego w art. 13 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1764, dalej: u.d.i.p.) żądanej informacji udzielił. Jednocześnie wskazując, że wobec dokonania przez organ czynności stanowiącej przedmiot skargi o bezczynność, skarżąca ma prawo domagania się od organu zwrotu kosztów procesu na podstawie art. 201 § 1 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Sprawowana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), dalej jako: p.p.s.a.; stanowi o tym art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie skarżąca domagała się udostępnienia informacji w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Ustawa ta stanowiąc generalną zasadę udostępniania informacji publicznej, reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy stosowania ustawy oraz procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej. Stosownie do art. 1 ust. 1 u.d.i.p. tylko informacja publiczna w rozumieniu tej ustawy podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonym w niniejszej ustawie. W przepisie art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., jako zobowiązane do udostępnienia informacji publicznej, wskazano m.in. jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym. Ustawa o dostępie do informacji publicznej przewiduje różne sposoby udostępniania informacji publicznych. Jednym z nich jest udostępnianie informacji publicznej, zgodnie z art. 10 u.d.i.p., na wniosek. Złożenie wniosku do podmiotu zobowiązanego przesądza o tym, iż w odniesieniu do tego właśnie konkretnego podmiotu należy ustalić, czy jest on zobowiązany, w świetle przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, do udzielenia wnioskowanej informacji publicznej oraz czy podjął stosowne czynności, których brak jest jednoznaczny z bezczynnością. Udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. oraz następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). W razie uwzględnienia skargi bezczynność , sąd na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a.: 1. zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2. zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W niniejszej sprawie adresatem wniosku skarżąca uczyniła Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w P., domagając się informacji na temat zawieranych umów w przedmiocie obsługi prawnej. W świetle powołanego art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. nie powinno budzić wątpliwości, że adresat wniosku jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. Dyrektor Okręgowego Urzędu Miar w P., do którego został skierowany wniosek, jako organ administracji w miar w rozumieniu art. 10 pkt 2 ustawy 11 maja 2001 r. Prawo o miarach (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 884 ze zm.), jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej. Żądana informacja stanowił zaś informację publiczną, bowiem dotyczyła funkcjonowania organu administracji, który wykonuje zadania publiczne i dysponuje majątkiem publicznym. Zatem organ winien był załatwić przedmiotowy wniosek w trybie przewidzianym przepisami u.d.i.p. Bezsporne w niniejszej sprawie jest, że wniosek M. K. o udostępnienie jej informacji publicznej wpłynął do organu drogą elektroniczną przez platformę ePUAP w dniu 11 lipca 2017 r. i w 14-dniowym terminie określonym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. żądanej informacji nie udzielono. Dopiero na skutek wpływu w dniu 6 września 2017 r. do organu skargi adresowanej do Sądu, na bezczynność organu w niniejszej sprawie, Dyrektor Okręgowego Urzędu Miar w P. w dniu następnym – 7 września 2017 r. udzielił żądanej informacji. Tym samym w realiach niniejszej sprawy organ pozostawał w bezczynności w czasie wniesienia skargi, która następnie ustała tuż po doręczeniu organowi skargi i przed wydaniem niniejszego orzeczenia. Ostatecznie organ prawidłowo, choć spóźniony, załatwił wniosek skarżącej, informując ją, że we wnioskowanym okresie nie zawierał żadnych umów w przedmiocie obsługi prawnej, co nie zwalniało organu z poinformowania wnioskodawczyni o powyższym. W sytuacji ustania bezczynności Sąd orzeka, biorąc za podstawę stan faktyczny sprawy w czasie wydania orzeczenia sądowego. Jeżeli w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność, organ administracji publicznej wydał akt lub dokonał czynności, chociażby z przekroczeniem ustawowych terminów, to oznacza to, że organ nie pozostaje w stanie bezczynności i sąd nie może uwzględnić skargi na tzw. milczenie władzy. Nie może bowiem zobowiązać organu do określonego działania, które przed dniem orzekania zostało już podjęte (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2017r., sygn. akt I OSK 1789/16, dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W takich przypadkach, zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, które z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe, o czym orzeczono w pkt 1 wyroku. Podjęcie przez organ stosownego działania w toku postępowania sądowego po wniesieniu skargi na bezczynność, nie zwalnia jednak Sądu z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W ocenie Sądu, bezczynność organu w niniejszej sprawie nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w pkt II wyroku. W sprawie tej nie zachodzi przypadek oczywistego lekceważenia wniosku skarżącej i braku woli załatwienia sprawy, które można byłoby rozpatrywać w kategoriach rażącego naruszenia prawa, oznaczającego wadliwość kwalifikowaną, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Jak wynika z akt sprawy, organ nie zignorował wniosku skarżącej. Przyczyną jego zwłoki, jako podano, były problemy techniczne związane z obsługą platformy ePUAP, przy pomocy której skarżąca złożyła wniosek w niniejszej sprawie. Organ zaś dzień po doręczeniu mu skargi na jego bezczynność udostępnił stronie żądaną informację. Należy zatem organowi przypisać prawidłową realizację przepisów u.d.i.p. bez dochowania należytej dbałości w terminowym doręczeniu odpowiedzi na wniosek. Orzekając o kosztach postępowania sądowego Sąd uznał, że poniesionym w sprawie kosztem niezbędnym, w rozumieniu art. 200 p.p.s.a. jest kwota [...]- zł obejmująca wpis od skargi i dlatego, na podstawie art. 201 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie III wyroku. Na podstawie art. 206 p.p.s.a. Sąd odstąpił od zasądzenia na rzecz skarżącej żądanych kosztów z tytułu zastępstwa prawnego. Wprawdzie, stosownie do art. 205 § 2 p.p.s.a. za jeden z elementów niezbędnych kosztów postępowania uważa się wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika (adwokata lub radcy prawnego), jednakże wyjątek od tej zasady został przewidziany w powołanym art. 206 p.p.s.a., zgodnie z którym Sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Z brzmienia tego przepisu wynika, że stosowanie art. 206 p.p.s.a. ustawodawca pozostawił do uznania sądu i uzależnił od wykazania zaistnienia uzasadnionego przypadku. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie właśnie taki uzasadniony przypadek zaistniał. W pierwszej kolejności należy wskazać, że Sądowi z urzędu wiadomym jest, że tylko przed tutejszym Sądem zawisło 17 jednorodzajowych spraw ze skarg M. K. reprezentowanej przed adw. Ł. K.: sygn. akt II SAB/Po 140/17, II SAB/Po 142/17, II SAB/Po 146/17, II SAB/Po 147/17, II SAB/Po 148/17, II SAB/Po 149/17, II SAB/Po 150/17, II SAB/Po 152/17, II SAB/Po 157/17, II SAB/Po 158/17, II SAB/Po 162/17, II SAB/Po 163/17, II SAB/Po 164/17, II SAB/Po 166/17, II SAB/Po 171/17, II SAB/Po 173/17). We wszystkich tych sprawach pełnomocnik skarżącej adwokat Ł. K. dołączał do skarg spis kosztów, obejmujący m.in. koszty zastępstwa prawnego w kwocie [...]zł. W żadnej ze spraw nie zostało wykazane, że koszty zastępstwa prawnego rzeczywiście zostały przez skarżącą poniesione. Poza pełnomocnictwem ogólnym do reprezentowania we wszystkich sprawach przed sądami administracyjnymi i spisem kosztów, nie dołączono bowiem ani umów pomiędzy udzielającą pełnomocnictwa a adwokatem, ani faktur dokumentujących opłacenie usługi prawnej. Ponadto zdaniem Sądu jednorodzajowość tychże spraw i nieskomplikowany charakter rozpoznawanej sprawy (udostępnienie informacji publicznej o umowach dotyczących obsługi prawnej organu), świadczą o znikomym wręcz nakładzie pracy adwokata. Skargi w poszczególnych ww. sprawach w zasadzie różnią się tylko w zakresie dat złożenia wniosków o udostępnienie informacji publicznej i wskazaniu adresata wniosku tj. organu, do którego wnioski zostały złożone. Wszystkie zarzuty skarg i ich argumentacja są zaś takie same. Nie sposób zatem uznać, że niezbędnym do celowego dochodzenia praw skarżącej w dostępie do informacji publicznej był ustanawianie fachowego pełnomocnika. Stanowisko Sądu jest tym bardziej zasadne, że z urzędu wiadomym Sądowi faktem, powziętym z bazy orzeczeń na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl , iż skarżąca tylko w 2017 r. wnosiła do organów na terenie całej Polski liczne, podobne skargi na bezczynność organów w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej dotyczącej tego samego przedmiotu (m.in. w sprawach w sprawach sygn. akt II SAB/Op 126/17, II SAB/Kr 191/17, II SAB/Ke 55/17, II SAB/ Rz 80/17). Podmiotami zaś, od których wnioskodawczyni domagała się tej samej rodzajowo informacji, zawsze były jednostki budżetowe, takie jak szkoły, ośrodki pomocy społecznej, publiczne zakłady opieki zdrowotnej. Jednorodzajowość wnoszonych skarg nie wymagała ustanawiania w każdej z nich pełnomocnika. Każdą z nich strona mogła zmodyfikować bez potrzeby angażowania fachowego pełnomocnika, tym bardziej, że jak wynika z informacji zamieszczonej na stronie http://www.lodz.adwokatura.pl/dla-adwokata/lista-adwokat/k, sama jest adwokatem. Tym samym nie można uznać, aby były to wydatki niezbędne do celowego dochodzenia praw, w rozumieniu art. 200 p.p.s.a.